Cần Thơ: Xã Vị Thanh 1 nâng giá trị nông sản qua liên kết sản xuất

Từ lợi thế sản xuất lúa và trái cây, các sản phẩm đặc sản địa phương, xã Vị Thanh 1, TP. Cần Thơ đang từng bước chuyển hướng từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang phát triển hàng hóa gắn với chất lượng, thương hiệu và nhu cầu thị trường. Trong quá trình này, hợp tác xã giữ vai trò kết nối nông dân, tổ chức sản xuất, trong khi chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và các hoạt động xúc tiến thương mại mở thêm cơ hội đưa nông sản đến người tiêu dùng.

Tổ chức lại sản xuất, phát huy vai trò hợp tác xã

Với lúa là sản phẩm nông nghiệp chủ lực, xã Vị Thanh 1 định hướng phát triển sản xuất theo hướng nâng cao chất lượng, giảm chi phí và gia tăng giá trị. Thay vì chỉ chú trọng sản lượng, địa phương quan tâm xây dựng vùng nguyên liệu, khuyến khích liên kết giữa người trồng lúa với hợp tác xã và đơn vị thu mua, từng bước hình thành chuỗi sản xuất gắn với đầu ra.

Theo ông Lê Hồng Việt, Chủ tịch UBND xã Vị Thanh 1, TP. Cần Thơ, địa phương định hướng phát triển sản xuất lúa chất lượng cao, giảm chi phí, nâng chất lượng và tăng giá trị sản phẩm. Xã đặt mục tiêu phát triển vùng nguyên liệu gắn với hợp tác xã và liên kết tiêu thụ, từng bước mở rộng quy mô khi đáp ứng yêu cầu thị trường.

Để thực hiện định hướng này, việc củng cố năng lực hoạt động của hợp tác xã, tìm kiếm đối tác thu mua và bảo đảm lợi ích của người trồng lúa có ý nghĩa quan trọng. Quy mô sản xuất cần được tính toán phù hợp với khả năng tổ chức, điều kiện canh tác và nhu cầu tiêu thụ, tránh mở rộng diện tích khi chưa có phương án đầu ra ổn định.

Hiện xã có 10 hợp tác xã. Một số đơn vị đã tham gia liên kết sản xuất, tập huấn kỹ thuật và triển khai mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Tuy nhiên, năng lực quản trị, nguồn vốn và khả năng liên kết tiêu thụ của một số hợp tác xã còn hạn chế. Đây là những vấn đề cần được quan tâm để nâng hiệu quả kinh tế tập thể và tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị nông sản.

Một trong những mô hình đáng chú ý là Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành. Đơn vị hiện có 273 thành viên, gồm 120 thành viên chính thức và 153 thành viên liên kết; phụ nữ chiếm khoảng 10% số thành viên chính thức. Tổng diện tích sản xuất lúa của hợp tác xã và các hộ liên kết đạt hơn 300 ha.

Trong vụ Đông Xuân 2025-2026, hợp tác xã triển khai 50 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, với năng suất gần 8 tấn/ha. Đơn vị cũng phối hợp tổ chức tập huấn quản lý dinh dưỡng chính xác (PNM) cho hơn 70 nông dân, góp phần nâng cao khả năng áp dụng kỹ thuật vào sản xuất.

Việc quản lý dinh dưỡng chính xác giúp nông dân sử dụng phân bón hợp lý, kiểm soát chi phí, nâng cao chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, hợp tác xã tạo điều kiện để phụ nữ tham gia sâu hơn vào hoạt động sản xuất, quản lý, tiếp cận kỹ thuật, thông tin thị trường, chuyển đổi số và nguồn vốn, qua đó mở rộng cơ hội tham gia chuỗi giá trị phát triển kinh tế địa phương.

Phát triển sản phẩm OCOP, mở rộng đầu ra nông sản

Cùng với tổ chức lại sản xuất, xã Vị Thanh 1 quan tâm phát triển sản phẩm OCOP nhằm khai thác lợi thế nguyên liệu, đặc sản địa phương và nâng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Theo thống kê, địa bàn xã có 10 sản phẩm OCOP, trong đó 2 sản phẩm còn thời hạn chứng nhận, 4 sản phẩm đã hết hạn và 4 sản phẩm sẽ hết hạn trong năm 2026.

Từ thực tế này, địa phương tiếp tục rà soát, hướng dẫn các chủ thể hoàn thiện hồ sơ, duy trì chất lượng và tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm. Qua rà soát, xã có 7 sản phẩm tiềm năng đăng ký tham gia chương trình OCOP năm 2026.

Trong đó, Công ty TNHH NN Công nghệ cao Phương Farm có 4 sản phẩm gồm gà ủ thảo mộc, mắm chốt ăn liền, tắc rim mật ong và gạo ST25. Hợp tác xã Kim Ngoan có 3 sản phẩm gồm mắm chưng trứng muối ăn liền Kim Ngoan, khô cá sặc đồng phi lê Kim Ngoan và bánh khóm Cầu Đúc.

Danh mục sản phẩm cho thấy tiềm năng phát triển hàng hóa của địa phương không chỉ nằm ở lúa gạo mà còn ở các mặt hàng chế biến từ nông sản, thủy sản và đặc sản địa phương. Nếu được đầu tư đồng bộ về chất lượng, bao bì, nhãn hiệu và phương thức phân phối, các sản phẩm này có thể mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng, nâng giá trị nguyên liệu và tạo thêm cơ hội phát triển cho cơ sở sản xuất.

Chị Nguyễn Kim Ngoan, Hợp tác xã Kim Ngoan tại xã Vị Thanh 1, cho biết hợp tác xã đang tập trung phát triển các sản phẩm đặc sản của Hậu Giang như bánh khóm, thủy sản và nông sản chế biến. Đơn vị tích cực tham gia các chương trình kết nối giao thương, xúc tiến thương mại nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ, đưa sản phẩm địa phương tiếp cận nhiều hệ thống phân phối và khách hàng hơn.

Hợp tác xã cũng xây dựng phương án mở rộng quy mô xưởng, tăng cường liên kết giữa các thành viên, hướng đến chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ. Khi có sự phối hợp về sản lượng, chất lượng và kế hoạch cung ứng, các thành viên có thêm cơ sở đáp ứng đơn hàng, hạn chế phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái và nâng tính ổn định của hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh đó, sản phẩm OCOP của xã được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ đưa lên sàn thương mại điện tử của thành phố. Đây là điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận thông tin sản phẩm thuận tiện hơn, đồng thời giúp chủ thể mở rộng kênh giới thiệu hàng hóa. Địa phương định hướng nâng hạng một số sản phẩm và xem xét phát triển thêm những sản phẩm có tiềm năng.

Tuy nhiên, chứng nhận OCOP hay sự hiện diện trên nền tảng trực tuyến mới là bước đầu. Để duy trì thị trường, các chủ thể cần bảo đảm chất lượng đồng đều, nguồn cung ổn định, bao bì phù hợp và khả năng đáp ứng yêu cầu của đối tác phân phối. Với những sản phẩm chưa có đầu ra rõ ràng, việc khảo sát nhu cầu và tính toán phương án tiêu thụ cần được thực hiện trước khi mở rộng đầu tư.

Từ sản xuất lúa chất lượng cao đến phát triển sản phẩm OCOP, hướng đi của xã Vị Thanh 1 là gắn lợi thế nông nghiệp với năng lực tổ chức sản xuất và nhu cầu thị trường. Việc củng cố hợp tác xã, tăng cường liên kết tiêu thụ, hỗ trợ phụ nữ tham gia quản lý và mở rộng kênh phân phối sẽ góp phần nâng giá trị nông sản, tạo sinh kế ổn định và xây dựng nền tảng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.