Tây Ninh mở cửa khẩu, dẫn hàng Việt vươn ra biển lớn

Lợi thế đến từ cửa khẩu 

Với vị trí nằm trên hành lang kinh tế xuyên Á, Tây Ninh sở hữu một lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có: đường biên giới vừa là ranh giới, vừa là cánh cửa mở ra thị trường Campuchia và cả khu vực ASEAN. Tỉnh hiện có đường biên giới dài gần 369 km tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng 4 cửa khẩu quốc tế và 3 khu kinh tế cửa khẩu (Long An, Mộc Bài, Xa Mát) với tổng diện tích quy hoạch 68.561 ha, kết nối đồng bộ tới Cảng quốc tế Long An. Trong mô hình không gian phát triển của tỉnh, khu vực biên giới còn được quy hoạch thành một trong ba vùng kinh tế - xã hội trọng điểm, gắn kinh tế cửa khẩu với nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái dọc tuyến cao tốc kết nối vùng Đồng Tháp Mười.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh đạt khoảng 31,4 tỷ USD, trong đó xuất khẩu 17,8 tỷ USD; riêng 7 tháng năm 2026 tổng kim ngạch đã đạt gần 21 tỷ USD, xuất khẩu hơn 11,6 tỷ USD. Hàng hóa của doanh nghiệp trên địa bàn hiện đã có mặt tại khoảng 150 quốc gia, vùng lãnh thổ, cho thấy dòng chảy hàng hóa qua các cửa khẩu Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam, Chàng Riệc không chỉ phục vụ hợp đồng thương mại chính ngạch mà đã thực sự trở thành nền tảng để Tây Ninh bước sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và thương mại quốc tế.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh Trương Tấn Sơn cho biết, để biến lợi thế địa lý thành động lực tăng trưởng thực sự, ngành xác định ba nhóm giải pháp đồng bộ.

Thứ nhất là quy hoạch và phát triển hạ tầng chiến lược: triển khai Đề án phát triển kinh tế biên giới gắn với quốc phòng, an ninh đến năm 2035, định hướng 2050; xây dựng phương án đưa Tây Ninh trở thành điểm trung chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam sang Campuchia, Lào, Thái Lan và các nước ASEAN.

Thứ hai là đẩy mạnh xúc tiến thương mại và chuyển đổi số: hỗ trợ doanh nghiệp đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới lớn như Alibaba, Amazon và tổ chức bán hàng qua hình thức livestream trên nền tảng TikTok.

Thứ ba là hỗ trợ pháp lý và tận dụng ưu đãi từ các FTA: việc phân cấp cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) ngay tại Sở giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian, đồng thời tỉnh đang mở đường khai thác thị trường Hồi giáo (Halal).

Theo Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh, điểm nhấn trong bức tranh kinh tế biên giới của tỉnh quý III năm nay là Hội nghị kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu và thương mại điện tử tỉnh Tây Ninh năm 2026, dự kiến diễn ra ngày 5/9/2026, với sự tham gia của hơn 100 doanh nghiệp nước ngoài. Đây là cơ hội để doanh nghiệp địa phương kết nối trực tiếp với các tập đoàn phân phối quốc tế, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giữ giá trị ở lại: bài toán không chỉ là tăng kim ngạch

Quy mô xuất khẩu lớn không đồng nghĩa với vị trí cao trong chuỗi giá trị. Nhiều ngành công nghiệp chủ lực của tỉnh vẫn phụ thuộc vào gia công, lắp ráp thô, tỷ lệ nội địa hóa chưa cao; liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, các tập đoàn đa quốc gia chưa bền vững; việc khai thác ưu đãi từ các FTA cũng chưa tương xứng với tiềm năng.

Từ thực tế đó, Tây Ninh đang xây dựng kế hoạch "Thúc đẩy hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu". Phó Giám đốc Sở Công Thương Tây Ninh Châu Thị Lệ cho biết, một trong những định hướng trọng tâm là rà soát, lựa chọn 5-7 chuỗi giá trị có lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi trong nước, khu vực và toàn cầu, trong đó các nhóm được ưu tiên đánh giá gồm nông sản - thực phẩm - tinh bột mì, cao su, nông nghiệp công nghệ cao, dệt may, công nghiệp hỗ trợ - logistics và thương mại xuyên biên giới. Lộ trình được chia hai giai đoạn: 2026-2030 tập trung xây nền tảng, chuẩn hóa vùng nguyên liệu, phát triển mạng lưới doanh nghiệp đầu tàu và hạ tầng logistics; giai đoạn 2031-2045 hướng tới các công đoạn giá trị cao hơn như nghiên cứu, thiết kế, chế biến sâu, sản xuất thông minh và xây dựng thương hiệu ngành hàng.

Hạ tầng kết nối chính là mảnh ghép để chuỗi giá trị ấy vận hành trơn tru. Tây Ninh hiện đang hoàn thiện Đề án "Nghiên cứu thực trạng, cơ chế quản lý, giải pháp phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh", đánh giá nhu cầu vận chuyển, sản lượng hàng hóa và các điểm nghẽn kết nối, từ đó hình thành chuỗi logistics liên kết giữa cửa khẩu, khu công nghiệp, vùng sản xuất với hệ thống cảng biển. Trong chuỗi kết nối này, Cảng quốc tế Long An được xác định là đầu mối quan trọng đưa hàng hóa Tây Ninh ra các tuyến vận tải biển quốc tế, trong khi cảng cạn Tân Cảng Mộc Bài - nằm gần Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài trong tương lai - được kỳ vọng trở thành một đầu mối logistics quan trọng khác của khu vực .

Đến năm 2030, tỉnh xác định phát triển chuỗi logistics cửa khẩu - cảng biển là nhiệm vụ trọng tâm: cửa khẩu Mộc Bài, Xa Mát tiếp tục giữ vai trò đầu mối giao thương với Campuchia và ASEAN, còn Cảng quốc tế Long An là điểm kết nối với các tuyến vận tải biển. Tỉnh dự kiến phát triển 17 trung tâm logistics với tổng diện tích hơn 1.200 ha, song song đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý hàng hóa và thông quan điện tử, hướng tới mô hình "cửa khẩu thông minh, cảng thông minh".

Mục tiêu cuối cùng, không chỉ là gia tăng kim ngạch mà quan trọng hơn là hình thành những chuỗi giá trị có sức cạnh tranh thực chất. Đến năm 2030, Tây Ninh đặt mục tiêu xuất khẩu tăng bình quân 15-16%/năm, nhập khẩu tăng 12-14%/năm; đồng thời nâng tỷ lệ nguyên liệu, dịch vụ trong nước, tạo điều kiện để ngày càng nhiều doanh nghiệp địa phương đủ năng lực trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn FDI và hệ thống phân phối quốc tế, thay vì chỉ dừng ở vai trò gia công.

Mỗi năm Tây Ninh dự kiến duy trì ít nhất 10 hoạt động xúc tiến ngoại thương; kết nối 50 doanh nghiệp tham gia các chương trình giao thương ở nước ngoài; hỗ trợ 100 doanh nghiệp phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới. Trong cả giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng 500 lượt doanh nghiệp về hội nhập quốc tế, đầu tư và xây dựng thương hiệu toàn cầu.