Bộ Công Thương tổ chức Chương trình KOL, KOC kết nối cùng sinh viên

Đưa kiến thức bảo vệ người tiêu dùng đến gần hơn với sinh viên

Sáng 11/11, tại Trường Đại học Thương mại (Hà Nội), chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số” đã diễn ra với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, nghệ sĩ, KOL, KOC cùng đông đảo sinh viên của các trường đại học trên địa bàn Hà Nội.

Chương trình do Bộ Công Thương chủ trì, giao Báo Công Thương phối hợp với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Trường Đại học Thương mại và các đơn vị liên quan tổ chức.

Tham dự chương trình có ông Nguyễn Văn Minh - Tổng Biên tập Báo Công Thương; bà Nguyễn Quỳnh Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương); PGS.TS Nguyễn Đức Nhuận - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại; bà Thảo Griffiths - Giám đốc Chính sách công của Meta tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar; ông Vũ Huy Dương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Uỷ viên Công tác thanh, thiếu niên của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và đại diện Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P Việt Nam.

Chương trình còn có sự tham gia của NSND Tự Long, NSND Ngọc Thư, NSND Hương Dung, diễn viên Minh Tiệp cùng các KOL, KOC.

Sự kiện được triển khai trong khuôn khổ nhiệm vụ tại Quyết định số 102/QĐ-BCT của Bộ Công Thương, nhằm đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt là nhóm người tiêu dùng trẻ thường xuyên tiếp cận thương mại điện tử và mạng xã hội.

Phát biểu khai mạc chương trình, ông Nguyễn Văn Minh - Tổng Biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh, việc lựa chọn tổ chức sự kiện tại giảng đường đại học thay vì một hội trường khách sạn là chủ đích của Ban Tổ chức, xuất phát từ yêu cầu đưa hoạt động truyền thông chính sách đến gần hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ.

Theo ông Nguyễn Văn Minh, sinh viên hiện nay là nhóm có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, các nền tảng mua sắm trực tuyến và phương thức tiêu dùng hiện đại. Đồng thời, đây cũng là lực lượng lao động chất lượng cao trong tương lai, trực tiếp tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý và phát triển thị trường.

Đề cập đến sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam, ông Nguyễn Văn Minh cho rằng, bên cạnh những thành tựu về xuất nhập khẩu, thị trường trong nước với hơn 100 triệu dân có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế. Trong đó, một thị trường phát triển lành mạnh cần có những doanh nghiệp kinh doanh có trách nhiệm và những người tiêu dùng hiểu biết, tỉnh táo, biết bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Đặc biệt, trong ngày 11/11, thời điểm diễn ra nhiều chương trình khuyến mại trên các nền tảng thương mại điện tử, Tổng Biên tập Báo Công Thương gửi đến sinh viên thông điệp về sự cân nhắc trước mỗi quyết định mua sắm.

“Tôi mong các bạn rời hội trường với một thói quen mới: trước khi bấm ‘Mua ngay’, hãy bấm thêm một nút vô hình tên là ‘Khoan đã’”, ông Nguyễn Văn Minh chia sẻ.

Cũng theo đại diện Báo Công Thương, khảo sát của AsiaKOL cho thấy, có 77% người tiêu dùng trực tuyến Việt Nam từng mua hàng theo gợi ý của KOL, KOC. Con số này cho thấy sức ảnh hưởng đáng kể của những người sáng tạo nội dung đối với hành vi mua sắm. Tuy nhiên, khi niềm tin của người tiêu dùng được đặt vào hình ảnh, uy tín của người giới thiệu sản phẩm, những thông tin thiếu chính xác hoặc chưa được kiểm chứng cũng có nguy cơ gây ra hậu quả lớn.

Dẫn câu chuyện về vụ kẹo rau củ Kera, ông Nguyễn Văn Minh cho rằng đây là bài học về trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi tham gia quảng bá sản phẩm. Một lời giới thiệu thiếu kiểm chứng có thể lan truyền qua hàng triệu lượt xem, tác động tới quyết định mua sắm và quyền lợi của nhiều người.

Từ thực tiễn đó, Tổng Biên tập Báo Công Thương mong muốn người trẻ trở thành những người mua sắm tỉnh táo, có khả năng kiểm chứng thông tin và chủ động quyết định hành vi tiêu dùng thay vì bị chi phối bởi quảng cáo, thuật toán hay hiệu ứng đám đông.

Hình thành kỹ năng tiêu dùng thông minh

Cùng chia sẻ về vai trò của giáo dục trong hình thành thói quen tiêu dùng, PGS.TS Nguyễn Đức Nhuận - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và môi trường số đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận thông tin và lựa chọn sản phẩm của giới trẻ.

Trong môi trường này, KOL, KOC đã trở thành những người có khả năng tạo sức hút, định hướng hành vi tiêu dùng và xây dựng niềm tin đối với sản phẩm, dịch vụ. Đặc biệt, nhóm người tiêu dùng trẻ, trong đó có sinh viên, chịu ảnh hưởng lớn từ những nội dung được chia sẻ trên các nền tảng mạng xã hội.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Nhuận, tiêu dùng thông minh không đơn thuần là lựa chọn sản phẩm phù hợp với khả năng tài chính. Trong môi trường thông tin bùng nổ, người tiêu dùng cần có khả năng đánh giá, phân biệt thông tin hữu ích với thông tin sai lệch, nhận diện những nội dung quảng cáo thiếu minh bạch trước khi quyết định mua hàng. Đây là những kỹ năng quan trọng mà sinh viên cần được tiếp cận và rèn luyện, từ đó hình thành ý thức trách nhiệm với bản thân và xã hội khi tham gia môi trường số.

Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại đánh giá, chương trình có ý nghĩa thiết thực khi tạo điều kiện để sinh viên trực tiếp giao lưu, trao đổi với các nghệ sĩ, KOL, KOC và đại diện cơ quan quản lý. Qua đó, sinh viên có thêm những góc nhìn đa chiều về hành vi tiêu dùng, trách nhiệm của người quảng bá sản phẩm và kỹ năng nhận diện rủi ro khi mua sắm trực tuyến.

Hoạt động này cũng góp phần trang bị kiến thức cho sinh viên, những người có thể trở thành nhà quản trị doanh nghiệp, người kinh doanh hoặc người sáng tạo nội dung trong tương lai.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Nhuận, sự phối hợp giữa nhà trường, cơ quan quản lý, cơ quan báo chí và doanh nghiệp trong tổ chức chương trình còn thể hiện trách nhiệm chung đối với công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, góp phần xây dựng lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu phát triển của kinh tế số.

Thực tế, sự phát triển của các nền tảng thương mại điện tử, livestream bán hàng, video đánh giá sản phẩm và tiếp thị liên kết đang tạo thêm nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng. Chỉ với một thiết bị di động, người mua có thể tìm kiếm, so sánh giá cả, lựa chọn sản phẩm và hoàn tất giao dịch trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, đi cùng sự thuận tiện là nguy cơ tiếp cận quảng cáo không đúng sự thật, sản phẩm không rõ nguồn gốc, thông tin thiếu chính xác về công dụng, giá bán hoặc điều kiện bảo hành.

Đối với hoạt động giới thiệu sản phẩm thông qua người nổi tiếng, KOL, KOC, ranh giới giữa chia sẻ trải nghiệm cá nhân và quảng bá thương mại đôi khi không được thể hiện rõ ràng. Điều này có thể khiến người tiêu dùng khó nhận biết đâu là ý kiến độc lập, đâu là nội dung được tài trợ.

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng, trong đó có các quyền được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác; quyền lựa chọn hàng hóa, dịch vụ và quyền yêu cầu bồi thường khi quyền lợi bị xâm phạm. Đáng chú ý, khoản 3 Điều 22 của Luật quy định trách nhiệm thông báo trước cho người tiêu dùng về việc được tài trợ để cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Tại chương trình, ông Nguyễn Văn Minh cũng đề cập yêu cầu nâng cao trách nhiệm của những người có ảnh hưởng khi tham gia hoạt động quảng cáo, giới thiệu sản phẩm. Đồng thời nhấn mạnh, người có ảnh hưởng cần kiểm chứng trước khi giới thiệu, cung cấp thông tin trung thực và công khai quan hệ quảng cáo, tài trợ.

Đối với các nền tảng số, ông Nguyễn Văn Minh mong muốn Meta tăng cường phối hợp trong bảo vệ người sử dụng tại Việt Nam, minh bạch thông tin quảng cáo, xử lý quảng cáo lừa đảo, mạo danh và thúc đẩy phân phối những thông tin chính sách, cảnh báo tiêu dùng chính thống.

Nhân dịp này, Báo Công Thương cũng đề nghị Meta xem xét tăng cường hợp tác truyền thông chính sách, xây dựng các chiến dịch về tiêu dùng thông minh và thương mại điện tử minh bạch, qua đó giúp người dân tiếp cận nhanh hơn với những thông tin hữu ích, đáng tin cậy.

Một điểm nhấn của chương trình là cách thức truyền thông pháp luật thông qua giao lưu và xử lý tình huống thực tế. Các hoạt động như “Bóc review, giải mã quảng cáo”, giao lưu “Phía sau những lời review”, Mini Talk và thử thách QR kiến thức tiêu dùng số được thiết kế để sinh viên trực tiếp tham gia, trao đổi và tìm hiểu các vấn đề thường gặp trong mua sắm trực tuyến. Nội dung tập trung vào việc nhận diện quảng cáo thiếu chính xác, thông tin không thống nhất về giá bán, công dụng sản phẩm, thời hạn bảo hành, hoạt động tiếp thị liên kết và trách nhiệm công khai lợi ích thương mại.

Thông qua các tình huống, sinh viên được hướng dẫn kỹ năng kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn, tìm hiểu người bán, nguồn gốc sản phẩm và điều kiện giao dịch trước khi mua hàng.

Chương trình cũng khuyến khích người trẻ chủ động tìm hiểu chính sách, pháp luật và thực hiện các quyền của mình khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.

Gửi gắm thông điệp tới sinh viên, ông Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh ba yêu cầu: trở thành người mua sắm tỉnh táo; nếu tham gia hoạt động KOL, KOC phải coi minh bạch là tài sản quan trọng; nếu làm việc trong doanh nghiệp cần hình thành tư duy tuân thủ pháp luật ngay từ đầu.

Thông qua sự kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà trường, cơ quan báo chí, doanh nghiệp và người có sức ảnh hưởng, chương trình hướng tới xây dựng thói quen tiêu dùng có trách nhiệm, đồng thời nâng cao nhận thức về tính trung thực, minh bạch trong hoạt động quảng bá, kinh doanh trên môi trường số.

Thông điệp “Tiêu dùng thông minh, hành động có trách nhiệm” là mục tiêu mà Chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số” mong muốn lan tỏa tới cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.