Bộ Công Thương đồng hành cùng Hải Phòng thực thi hiệu quả FTA

Xuất nhập khẩu - “thước đo” năng lực hội nhập

Trong bức tranh tăng trưởng kinh tế năm 2025, Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò là cực tăng trưởng năng động của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của Hải Phòng ước đạt 49,7 tỷ USD, tăng 7,52% so với năm 2024, hoàn thành 100% kế hoạch năm. Kim ngạch nhập khẩu ước đạt 41,58 tỷ USD, tăng 22,37%, cũng đạt 100% kế hoạch.

Năm qua, cơ cấu hàng hóa tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực. Nhóm điện tử và linh kiện chiếm khoảng 45,7% tổng kim ngạch xuất khẩu; máy móc thiết bị gần 13,7%; dệt may, giày dép duy trì tỷ trọng ổn định. Thị trường xuất khẩu chủ lực gồm Hàn Quốc (gần 30%), Hoa Kỳ (khoảng 9%), châu Âu (gần 6%). Việc tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới như CPTPP và EVFTA giúp doanh nghiệp duy trì trạng thái xuất siêu, mở rộng thị phần trong bối cảnh cạnh tranh và bảo hộ gia tăng.

Đáng chú ý, theo thông tin từ Bộ Công Thương, Hải Phòng là một trong những tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước trong công tác thực hiện hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). Tại Lễ công bố Bộ Chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các hiệp định thương mại tự do năm 2024 (FTA Index) do Bộ Công Thương phối hợp tổ chức, Hải Phòng là một trong 5 địa phương được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trao Bằng khen vì thành tích nổi bật. Đây là kết quả minh chứng cho mô hình phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong thực thi hội nhập.

Báo cáo kết quả công tác hội nhập kinh tế quốc tế năm 2025 và kế hoạch triển khai năm 2026 của Hải Phòng cũng ghi nhận những kết quả rất tích cực. Theo đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai hoạt động hội nhập quốc tế về kinh tế được thành phố thực hiện nghiêm túc, xuyên suốt đến các sở, ngành, địa phương... vì vậy, nhận thức về hội nhập quốc tế trong hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn được nâng cao rõ rệt.

“Hội nhập kinh tế quốc tế đạt kết quả nổi bật: hoạt động xuất khẩu tăng trưởng ổn định; thu hút FDI duy trì ở mức cao, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp sạch; các hoạt động xúc tiến thương mại - đầu tư diễn ra sôi động, mở rộng hợp tác với nhiều thị trường quan trọng”, báo cáo nêu rõ.

Đáng chú ý, báo cáo của thành phố cũng cho thấy, dưới sự chỉ đạo, đồng hành của Bộ Công Thương, Hải Phòng đã thiết lập cơ quan đầu mối tại Sở Công Thương để kết nối trực tiếp với cơ quan đầu mối cấp Trung ương trong quá trình thực thi các cam kết FTA. Cơ chế này giúp tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực và bảo đảm phản ứng chính sách kịp thời trước những thay đổi từ thị trường đối tác.

Không dừng lại ở đó, Bộ Công Thương đã đồng hành cùng thành phố trong việc vận hành và nâng cấp Cổng thông tin FTA (FTAP), đồng thời hỗ trợ địa phương xây dựng cổng thông tin điện tử riêng về FTA (fta.haiphong.vn). Thông qua hệ thống này, doanh nghiệp có thể tra cứu trực tuyến về thuế quan, quy tắc xuất xứ, lộ trình mở cửa thị trường, nghĩa vụ môi trường - lao động theo từng hiệp định.

Quan trọng hơn, Bộ không dừng ở việc cung cấp thông tin, mà cùng địa phương chuyển trọng tâm từ tuyên truyền sang hướng dẫn thực thi. Hàng loạt lớp tập huấn chuyên sâu về quy tắc xuất xứ, chống gian lận xuất xứ, xử lý xác minh từ nước nhập khẩu được tổ chức với sự tham gia của các Cục, Vụ chuyên môn. Điều này góp phần giảm rủi ro bị điều tra, áp thuế phòng vệ thương mại - vấn đề ngày càng nhạy cảm trong thương mại quốc tế.

Một điểm nhấn quan trọng trong quá trình đồng hành là vai trò kết nối thị trường. Thông qua mạng lưới thương vụ và hệ thống xúc tiến thương mại quốc gia, Bộ Công Thương phối hợp cung cấp thông tin, cảnh báo và cơ hội giao thương tới nhiều thị trường: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Ả Rập Xê Út, UAE, Liên bang Nga, Brazil, các nước EU, Hoa Kỳ, Mexico…

Trong bối cảnh một số thị trường lớn điều chỉnh chính sách thuế quan và tiêu chuẩn kỹ thuật, việc cập nhật kịp thời khuyến cáo về hoạt động thông quan tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc như Quảng Ninh, Lạng Sơn… giúp doanh nghiệp Hải Phòng chủ động kế hoạch sản xuất, hạn chế ùn ứ và chi phí phát sinh.

Đặc biệt, định hướng mở rộng sang các thị trường tiềm năng như Halal, Trung Đông cho thấy cách tiếp cận chủ động, đa dạng hóa, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Đây là bước đi chiến lược trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc.

Doanh nghiệp là trung tâm của hội nhập

Trước đó, thông tin với Báo Công Thương, ông Nguyễn Công Hân - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng cũng cho biết, với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Hội nhập quốc tế thành phố, Sở Công Thương đã làm tốt chức năng đầu mối cung cấp thông tin, hướng dẫn và làm rõ nội dung cam kết FTA cho doanh nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, các chương trình tọa đàm, hội thảo, tập huấn do Sở Công Thương chủ trì, phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương tổ chức đã thu hút hàng trăm doanh nghiệp tham gia, không chỉ của Hải Phòng mà cả các tỉnh lân cận.

Lãnh đạo Sở Công Thương Hải Phòng cũng chia sẻ, để nâng cao hiệu quả thực thi các cũng như nâng tầm công tác hội nhập của thành phố, Hải Phòng đặc biệt chú trọng hỗ trợ, thúc đẩy mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở hầu hết các ngành và các lĩnh vực kinh tế, từng bước đưa khu vực kinh tế này thực sự trở thành một động lực quan trọng trong phát triển kinh tế, một lực lượng nòng cốt tham gia.

Ông Phạm Đoàn Tùng - Giám đốc Công ty Cổ phần Dự án & Công nghiệp Top Land, Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp Hải Phòng (IDA) khẳng định, dưới sự chỉ đạo, hỗ trợ của Sở Công Thương và sự đồng hành chuyên môn từ Bộ Công Thương, nhiều doanh nghiệp thành viên đã mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cũng theo Chủ tịch IDA, trong giai đoạn tới, hiệp hội sẽ phối hợp với các tổ chức tư vấn trong và ngoài nước, các Đại sứ quán, Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài để tổ chức các chương trình giới thiệu môi trường đầu tư của Việt Nam, các chính sách hỗ trợ, ưu đãi, các FTA mà Việt Nam đã ký kết để thu hút nhiều hơn nguồn đầu tư từ nước ngoài.

Ưu tiên phát triển nguồn nhân lực thực thi FTA

Năm 2026, Hải Phòng đã và đang đứng trước những yêu cầu mới về nâng cao năng lực hội nhập và thích ứng thể chế. Việc nắm bắt đúng bối cảnh, đánh giá chính xác tác động và chủ động điều chỉnh chiến lược là yếu tố quyết định để thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ hội nhập quốc tế về kinh tế, bảo đảm hội nhập sâu rộng, thực chất, bền vững và nâng cao vị thế của thành phố trong giai đoạn mới.

Hiện thực hóa nhiệm vụ trên, năm 2026, Hải Phòng tập trung vào các lĩnh vực mà địa phương có tiềm năng, lợi thế; bên cạnh đó tiếp tục đẩy mạnh thu hút các lĩnh vực quan trọng như: công nghệ cao; công nghiệp hỗ trợ; năng lượng tái tạo, năng lượng sạch; phát triển cơ sở hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực; chế biến nông sản… Song song đó, kết hợp thu hút đầu tư nước ngoài, phát huy nội lực của doanh nghiệp thành phố.

Ngoài ra, địa phương này sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI, qua đó tạo ra tăng trưởng kép về vận tải, vật liệu, xây dựng, dịch vụ và dần hình thành một hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ, đổi mới sáng tạo ngay tại Hải Phòng.

Năm 2026 và giai đoạn tiếp theo, thành phố sẽ mở rộng và tăng cường hợp tác, kết nghĩa với các địa phương, tổ chức quốc tế và đối tác nước ngoài, nhất là với các địa phương trong khu vực Đông Nam Á, các địa phương của những đối tác quan trọng, có tiềm năng và bạn bè truyền thống của Hải Phòng nhằm tranh thủ kinh nghiệm, nguồn lực phục vụ phát triển.

Cuối cùng, ưu tiên triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; cập nhật, điều chỉnh phù hợp với tình hình mới, đồng thời chú trọng tận dụng nguồn lực quốc tế trong công tác này.

Trong giai đoạn tới, khi yêu cầu về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững ngày càng rõ nét, vai trò điều phối, hỗ trợ chính sách của Bộ Công Thương sẽ tiếp tục là “trục dẫn” quan trọng để Hải Phòng giữ vững vị thế trung tâm thương mại quốc tế của khu vực phía Bắc.