Bộ Công Thương bảo đảm tiến độ, chất lượng công tác xây dựng pháp luật

Nhiều đột phá trong hoàn thiện thể chế

Theo Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương), giai đoạn 2021-2025, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật của ngành Công Thương và Bộ Công Thương nói riêng diễn ra trong bối cảnh nhiều khó khăn do khối lượng công việc tăng đột biến.

Bên cạnh đó, đây cũng là giai đoạn diễn ra nhiều sự kiện trọng đại của đất nước và chứng kiến nhiều quyết sách lớn được Đảng, Nhà nước ban hành mang tính cách mạng, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới cao hơn.

Triển khai nhiệm vụ trong bối cảnh trên, Đảng ủy Bộ, Bộ trưởng, lãnh đạo Bộ đã chỉ đạo quán triệt, chấp hành nghiêm, thực hiện đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả, thực chất Nghị quyết Đại hội Đảng, các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Quốc hội, Chính phủ.

Vụ Pháp chế và các đơn vị thuộc Bộ đã không ngừng nỗ lực hoàn thành những nhiệm vụ được giao tại Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh hàng năm; Chương trình công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và hoàn thành cơ bản trách nhiệm quy định chi tiết các Luật được Quốc hội ban hành có hiệu lực trong giai đoạn 2021 - 2025, phần nào đóng góp cho công cuộc xây dựng, hoàn thiện thể chế của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhờ đó, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật trong nhiệm kỳ đã có nhiều đột phá, số lượng văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Công Thương xây dựng và trình cấp có thẩm quyền và ban hành theo thẩm quyền lên đến gần 300 văn bản (là nhiệm kỳ có số lượng văn bản được ban hành lớn nhất từ khi thành lập cho đến nay) liên quan đến hầu hết các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân và có tác động lớn hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như đời sống sinh hoạt của nhân dân, cơ bản đáp ứng yêu cầu thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Trong đó, Bộ Công Thương đã chủ trì rà soát, nghiên cứu xây dựng và trình Chính phủ để trình Quốc hội thông qua các luật quan trọng có tác động lớn tới kinh tế - xã hội như: Luật Dầu khí năm 2022, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, Luật Điện lực năm 2024, Luật Hóa chất năm 2025; Luật sửa đổi một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và Luật Thương mại điện tử năm 2025; nghiên cứu, trình Chính phủ thông qua hồ sơ chính sách Dự án Luật Công nghiệp trọng điểm.

Trong lĩnh vực năng lượng, thể chế hóa kịp thời Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Công Thương đã thay mặt Chính phủ trình Quốc hội thông qua Nghị quyết số 189/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phát triển năng lượng giai đoạn 2026-2030 và Nghị quyết số 66.6/2025/NQCP của Chính phủ ngày 28/10/2025 Quy định về xử lý khó khăn, vướng mắc trong giao quyền phê duyệt một số nội dung trong hoạt động dầu khí.

Đây là bước đột phá trong tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông các vướng mắc, thu hút đầu tư, phát triển năng lượng, đáp ứng đòi hỏi tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Đồng thời, nhằm tiếp tục thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan đến công tác pháp chế, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả, thông suốt hoạt động của các tổ chức pháp chế, Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều đề án lớn trong công tác pháp chế.

Cụ thể gồm: Đề án tổng kết việc thực hiện Quyết định 2114/QĐ-TTg ngày 16/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ; Đề án củng cố, kiện toàn bộ máy, nhân lực, chức năng, nhiệm vụ và chế độ, chính sách của các tổ chức pháp chế ngành Công Thương giai đoạn từ nay đến năn 2030; Đề án nâng cao hiệu quả và năng lực thực thi pháp luật liên quan đến xử lý vi phạm hành chính của ngành Công Thương giai đoạn 2025-2030; Đề án nâng cao năng lực tham gia giải quyết tranh chấp thương mại, đầu tư quốc tế trong lĩnh vực Công Thương giai đoạn 2025-2030.

Trên cơ sở kết quả triển khai Đề án tổng kết việc thực hiện Quyết định 2114/QĐ-TTg và ý kiến thống nhất của Thường vụ Đảng ủy Bộ, Bộ Công Thương đã xây dựng định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI gửi Bộ Tư pháp tổng hợp tại “Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI” trình các cơ quan có thẩm quyền thông qua trong nhiệm kỳ tới. Đồng thời, chuẩn bị các điều kiện, sẵn sàng thực hiện Chương trình lập pháp của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ quốc hội năm 2026.

Bộ Công Thương đã chủ động, tích cực rà soát tổng thể hệ thống pháp luật ngành Công Thương và có các báo cáo đề xuất tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật; loại bỏ các quy định mang tư duy “không quản được thì cấm”, “không biết mà vẫn quản”. 

Song song với công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật, công tác theo dõi thi hành pháp luật, theo dõi xử lý vi phạm hành chính, giám định tư pháp được Bộ Công Thương thúc đẩy mạnh mẽ đảm bảo hoàn thành các nhiệm vụ được giao; công tác truyền thông chính sách, phổ biến giáo dục pháp luật được thực hiện dưới các hình thức linh hoạt, đúng định hướng, gắn với việc quán triệt các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của ngành Công Thương gắn với thúc đẩy các phát triển kinh tế - xã hội và bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước.

Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi 

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, đại biểu Quốc hội Trương Xuân Cừ - đoàn Hà Nội khẳng định, chất lượng văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Công Thương trình, ban hành ngày càng được nâng cao, nội dung bảo đảm tính hợp hiến, cơ bản bảo đảm tính hợp pháp, thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nhiều văn bản có tính đột phá về thể chế cho phát triển ngành, lĩnh vực, giải quyết được các khó khăn, vướng mắc, bất cập trên thực tiễn; góp phần trước mắt và lâu dài hỗ trợ đắc lực cho phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới; các quy định ngày càng chặt chẽ, bảo đảm phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

"Các đạo luật được xây dựng và ban hành trong giai đoạn 2021- 2025 đã tiếp tục thể chế hóa đầy đủ quyền tự do kinh doanh của tổ chức, cá nhân trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm; bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, không phân biệt hình thức sở hữu, phù hợp với bối cảnh mới, lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân và doanh nghiệp là trung tâm, đảm bảo phù hợp với các cam kết quốc tế" - đại biểu đoàn Hà Nội nhấn mạnh. 

Theo Vụ Pháp chế, mục tiêu trọng tâm của hệ thống pháp luật là tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và bình đẳng cho mọi tổ chức, doanh nghiệp, người dân phát triển sản xuất kinh doanh, từ đó cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên cơ sở nền tảng pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

Thực tế trong quá trình được giao chủ trì soạn thảo các dự án Luật, Bộ Công Thương đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ, cơ quan liên quan tổ chức xây dựng Luật theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại, vướng mắc và đề xuất giải pháp hoàn thiện nhằm cung cấp các luận cứ thực tiễn cho việc xây dựng Luật.

Bộ cũng rà soát, nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan để đảm bảo tính đồng bộ với dự án Luật đang xây dựng; nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế; tổ chức nhiều cuộc họp, hội thảo đóng góp ý kiến theo quy định; tiến hành phân tích, đánh giá tác động của các chính sách trong dự án Luật.

Cùng với đó, tất cả ý kiến của đại biểu Quốc hội, các cơ quan, tổ chức, cá nhân (được tổng hợp từ hoạt động xin ý kiến công khai trên các cổng thông tin điện tử; qua hoạt động tổ chức hội nghị, hội thảo…) đều được giải trình, tiếp thu nghiêm túc, đầy đủ...

Nhờ vậy, các dự án Luật do Bộ Công Thương chủ trì nghiên cứu, xây dựng luôn được Quốc hội thông qua với tỷ lệ đồng thuận cao. Chẳng hạn, Luật Dầu khí (sửa đổi) được Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV thông qua ngày 14/11/2022, với 472/475 đại biểu tán thành (chiếm 94,78% tổng số đại biểu); ngày 20/6/2023, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi), với 463/465 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (đạt tỷ lệ 93,72%). 

Tương tự, ngày 14/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua dự án Luật Hóa chất (sửa đổi) với 442/445 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 92,47% tổng số đại biểu); ngày 30/11/2024, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Điện lực (sửa đổi) với 439/463 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, (chiếm 91,65% tổng số đại biểu Quốc hội).

Mới đây nhất, ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Thương mại điện tử với tỷ lệ 444/446 tổng số đại biểu Quốc hội có mặt tán thành (chiếm 93,87% tổng số đại biểu). Việc ban hành Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý chặt chẽ hơn trong việc quản lý thương mại điện tử ở nước ta, cũng như góp phần thúc đẩy thương mại điện tử của Việt Nam chuyển mình theo xu hướng chuyển đổi số mạnh mẽ.

Giai đoạn 2021 - 2025, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế tiếp tục giữ vai trò quan trọng và được các lãnh đạo Bộ, lãnh đạo đơn vị quan tâm, chú trọng, tạo được sự đột phá xây dựng và hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.