Tin Khu Vực
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, 9 tháng năm 2026, cả nước đón 17,68 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5% so với cùng kỳ; phục vụ khoảng 126 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 874 nghìn tỷ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước.
Tại Quảng Ninh, địa phương sở hữu Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, 9 tháng năm 2026 đón 18,8 triệu lượt khách, trong đó có 4,21 triệu lượt khách quốc tế. Tổng thu du lịch đạt 56.400 tỷ đồng, tăng 27,38% so với cùng kỳ.
Ông Hoàng Bình Quân - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Bình Quân - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương nhận định, hoạt động du lịch tại nhiều địa phương lâu nay vẫn chủ yếu dựa vào tham quan, chiêm bái và khai thác cảnh quan thiên nhiên, chưa thực sự phát triển kinh tế du lịch đúng nghĩa.
Một buổi sáng lên thuyền ngắm vịnh, buổi trưa thưởng thức hải sản, buổi chiều chụp vài tấm ảnh rồi lên xe trở về thành phố. Hành trình quen thuộc của nhiều du khách tại Quảng Ninh và các điểm đến trên cả nước đặt ra bài toán về khả năng khai thác giá trị kinh tế từ hoạt động du lịch. Khách đến đông nhưng thời gian lưu trú ngắn, hoạt động mua sắm và trải nghiệm còn hạn chế khiến nguồn thu chủ yếu tập trung vào một số dịch vụ cơ bản, trong khi tiềm năng phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao vẫn còn lớn.
Theo ông Hoàng Bình Quân, tài nguyên thiên nhiên là lợi thế quan trọng nhưng muốn tạo ra giá trị kinh tế tương xứng, các địa phương phải chủ động nghiên cứu nhu cầu thị trường, phát triển sản phẩm đặc trưng và đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh dịch vụ. Dẫn kinh nghiệm phát triển du lịch của Thái Lan, ông cho rằng muốn gia tăng mức chi tiêu, trước hết điểm đến phải có những sản phẩm, dịch vụ hấp dẫn, đủ sức thu hút du khách ăn uống, mua sắm, vui chơi và kéo dài thời gian lưu trú.
Ông Hoàng Bình Quân đúc kết nguyên lý “du lịch là đi phải có cái gì mang về”, qua đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển các sản phẩm mang bản sắc địa phương, có giá trị sử dụng và khả năng thương mại hóa, thay vì chủ yếu dựa vào những tài nguyên thiên nhiên sẵn có.
"Chúng ta phải nói là nghiên cứu để làm ra sản phẩm du lịch chứ không phải đi loanh quanh nhìn mấy hòn núi… chả có gì mua mang về. Cho nên chúng ta phải thay đổi tư duy từ tham quan du lịch sang thực sự làm kinh tế du lịch", ông Hoàng Bình Quân nhấn mạnh.
Cầu Vàng nằm trong quần thể du lịch Sun World Bà Nà Hills Đà Nẵng.
Đo hiệu quả du lịch bằng giá trị gia tăng
Nhìn dưới góc độ kinh tế, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả phát triển du lịch thay vì chủ yếu dựa vào số lượt khách và doanh thu.
Theo ông, doanh thu du lịch chưa phản ánh đầy đủ đóng góp thực chất của ngành đối với nền kinh tế. Thước đo quan trọng là giá trị gia tăng được tạo ra thông qua hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ. "Đóng góp của du lịch vào GRDP không thể chỉ căn cứ vào doanh thu mà phải được xác định trên cơ sở giá trị gia tăng thực tế được tạo ra", TS. Cấn Văn Lực phân tích và thông tin cách tính trong thống kê kinh tế, giá trị gia tăng được xác định bằng giá trị sản xuất trừ chi phí trung gian. Do đó, tổng thu từ khách du lịch không đồng nghĩa với phần đóng góp trực tiếp của ngành vào GDP hoặc GRDP.
Dẫn thông tin công bố tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị, năm 2025, du lịch Việt Nam đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP, tạo khoảng 4,41 triệu việc làm, tương đương 8,5% tổng lực lượng lao động; TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh cần nhìn nhận du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có khả năng thúc đẩy nhiều lĩnh vực sản xuất và dịch vụ cùng phát triển. Hoạt động du lịch tạo nhu cầu đối với vận tải, lưu trú, ẩm thực, thương mại, nông sản, thủ công mỹ nghệ, văn hóa và giải trí; khả năng kết nối các dịch vụ quyết định giá trị kinh tế tạo ra từ mỗi hành trình.
"Du khách đến tham quan danh thắng có thể chỉ sử dụng dịch vụ vận chuyển, mua vé và ăn uống trong ngày. Nếu điểm đến phát triển thêm các hoạt động trải nghiệm văn hóa, chương trình nghệ thuật, dịch vụ mua sắm, chăm sóc sức khỏe và nghỉ dưỡng, địa phương có thêm cơ hội kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và tạo nguồn thu cho doanh nghiệp, người dân", ông nói.
Đồng quan điểm, ông Lưu Công Thành - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, phát triển du lịch cần giảm phụ thuộc vào mùa vụ và lợi thế cảnh quan, hướng tới xây dựng hệ sinh thái du lịch bốn mùa gắn với văn hóa, di sản, trải nghiệm và dịch vụ chất lượng cao.
Đơn cử, tại Thanh Hóa, 9 tháng năm 2026, địa phương đón khoảng 15,936 triệu lượt khách, tổng thu du lịch ước đạt 42.840 tỷ đồng. Tuy nhiên, tính mùa vụ vẫn là thách thức đối với nhiều cơ sở kinh doanh, đặc biệt tại các khu du lịch biển. Theo ông Lưu Công Thành, để khai thác hiệu quả tiềm năng, Thanh Hóa cần phát triển du lịch theo hướng kinh tế tổng hợp, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu vào các lĩnh vực lưu trú, ẩm thực, vận tải, sáng tạo nội dung và phát triển sản phẩm văn hóa. Xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, có khả năng phục vụ du khách quanh năm sẽ góp phần giảm tính mùa vụ, nâng cao hiệu quả kinh doanh và gia tăng nguồn thu cho địa phương.
Yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng được Bộ Chính trị xác lập trong Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch đóng góp trực tiếp 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu 80-90 tỷ USD.
Để thực hiện mục tiêu, Nghị quyết yêu cầu chuyển mạnh mô hình phát triển du lịch theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh; phát triển các sản phẩm giàu bản sắc, sáng tạo và trải nghiệm đặc sắc. Đây cũng là cơ sở để các địa phương đổi mới phương thức khai thác tài nguyên, tổ chức lại hoạt động kinh doanh và mở rộng sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân vào chuỗi giá trị du lịch.
Khách tham quan Tam Cốc-Bích Động.
Tạo chuỗi giá trị du lịch, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân
Phát triển kinh tế du lịch đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, trong đó doanh nghiệp tư nhân giữ vai trò quan trọng trong nghiên cứu thị trường, đầu tư sản phẩm và liên kết dịch vụ.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng, 9 tháng năm 2026, địa phương đón 2,61 triệu lượt khách, tổng thu du lịch ước đạt 2.973 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ. Dù sở hữu nhiều danh thắng và di sản văn hóa, Cao Bằng vẫn gặp khó khăn về hạ tầng giao thông, nguồn nhân lực và khả năng liên kết dịch vụ.
Ông Vũ Khắc Thành - chủ mô hình Mế Farmstay tại tỉnh Cao Bằng nhận định: "Chính quyền có vai trò quy hoạch, đầu tư hạ tầng, còn doanh nghiệp trực tiếp tạo ra những sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của du khách. Điều quan trọng là biến lợi thế về cảnh quan, văn hóa, ẩm thực và con người Cao Bằng thành những sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh, mang lại giá trị kinh tế cho địa phương".
Theo đó, chính quyền cần hoàn thiện hạ tầng và môi trường đầu tư, doanh nghiệp chủ động phát triển sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, người dân tham gia kinh doanh và hưởng lợi từ du lịch. "Mục tiêu cuối cùng là biến dòng khách đến Cao Bằng thành nguồn thu cho doanh nghiệp và thu nhập cho người dân, qua đó nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch", ông nói.
Phát huy vai trò doanh nghiệp tư nhân trong phát triển du lịch cũng là yêu cầu gắn với triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Nghị quyết xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân, đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng.
Đối với lĩnh vực du lịch, liên kết giữa doanh nghiệp lưu trú, vận tải, nhà hàng, điểm tham quan và cơ sở sản xuất sản phẩm địa phương là giải pháp quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch hoàn chỉnh, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách và nâng cao giá trị kinh tế cho địa phương.
"Một doanh nghiệp riêng lẻ không thể tạo nên một điểm đến du lịch hoàn chỉnh. Các doanh nghiệp lưu trú, vận tải, nhà hàng, điểm tham quan và đơn vị cung cấp sản phẩm, dịch vụ trải nghiệm cần tăng cường liên kết để xây dựng những hành trình hấp dẫn, kéo dài thời gian lưu trú và nâng mức chi tiêu của du khách", ông Vũ Khắc Thành nhấn mạnh.
Nghị quyết số 26-NQ/TW tiếp tục xác định doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, Nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng trong phát triển du lịch. Để cụ thể hóa định hướng này, ngày 7/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 263/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, xác định các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy du lịch phát triển trong giai đoạn mới.
Nhấn mạnh vai trò của cộng đồng dân cư, ông Hoàng Bình Quân cho rằng: "Phải toàn dân làm du lịch, không phải là một vài doanh nghiệp làm du lịch". Theo ông, chất lượng điểm đến được tạo nên bởi sự tham gia của cả cộng đồng, mỗi người dân đều có thể đóng góp thông qua thái độ phục vụ, văn hóa ứng xử, chất lượng ẩm thực và sự thân thiện với du khách. Những trải nghiệm tích cực góp phần xây dựng hình ảnh điểm đến, thu hút khách quay trở lại và tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho địa phương.
Theo các chuyên gia, biến dòng khách thành dòng tiền, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và gia tăng đóng góp cho nền kinh tế mới là thước đo của phát triển du lịch. Đây cũng là yêu cầu để khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao sức cạnh tranh và đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.