Bảo vệ Yến sào Khánh Hòa trước nạn săn bắn và hàng giả

Ngày 15/7, UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo "Bảo tồn chim yến gắn với phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa". Hội thảo quy tụ khoảng 300 đại biểu đến từ các bộ, ngành Trung ương, địa phương, các viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội, doanh nghiệp cùng đông đảo cơ quan báo chí.

"Thử thách kép" đối với ngành yến sào Khánh Hoà

Thời gian qua, Yến sào Khánh Hoà không chỉ đối mặt với nạn săn bắt chim yến ngày càng tinh vi, thương hiệu Yến sào Khánh Hòa còn đứng trước sức ép lớn từ hàng giả, hàng nhái và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hai thách thức cùng lúc đang đặt ra yêu cầu cấp bách trong việc bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên và gìn giữ giá trị của một thương hiệu quốc gia.

Ngành yến Khánh Hòa đang phải đối mặt với hai nguy cơ lớn. Một mặt, tình trạng săn bắt, bẫy, giăng lưới và mua bán chim yến trái phép trên địa bàn tỉnh diễn biến ngày càng phức tạp. Hoạt động này không còn mang tính tự phát mà đã xuất hiện dấu hiệu tổ chức bài bản, có đầu ra tiêu thụ và sử dụng nhiều phương tiện hiện đại như lưới tàng hình, thiết bị phát âm thanh dẫn dụ chim. Các đối tượng thường lợi dụng đêm khuya hoặc rạng sáng để hoạt động tại các khu vực đầm, hồ, đất trống hay vùng giáp ranh nhằm né tránh lực lượng chức năng.

Nếu không có biện pháp ngăn chặn quyết liệt, nguồn chim yến tự nhiên, nền tảng tạo nên giá trị đặc biệt của Yến sào Khánh Hòa, có nguy cơ bị suy giảm nghiêm trọng.

Song song với đó, sự phát triển nhanh của thị trường yến sào cũng kéo theo hàng giả, hàng nhái và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp mà còn đe dọa uy tín của thương hiệu Yến sào Khánh Hòa sau nhiều thập kỷ xây dựng.

Tại hội thảo, ông Lê Huy Anh, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ cho biết, Yến sào Khánh Hòa là một trong số rất ít thương hiệu tại Việt Nam mang dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý nhưng được bảo hộ dưới hình thức nhãn hiệu thông thường từ năm 2006–2007.

Theo quy định của pháp luật, chỉ những dấu hiệu đã được sử dụng ổn định, được người tiêu dùng biết đến rộng rãi và có khả năng phân biệt trên thị trường mới đủ điều kiện được bảo hộ theo hình thức này. Điều đó cho thấy Yến sào Khánh Hòa đã tạo dựng được uy tín và giá trị đặc biệt trong suốt nhiều năm.

Tuy nhiên, chính giá trị ấy lại trở thành mục tiêu của các đối tượng làm giả. Các hành vi vi phạm hiện không chỉ dừng ở việc sử dụng trái phép tên gọi hay nhãn hiệu mà còn giả mạo nguồn gốc xuất xứ, sử dụng dấu hiệu tương tự để gây nhầm lẫn hoặc đưa ra thị trường các sản phẩm kém chất lượng nhưng gắn mác Yến sào Khánh Hòa.

"Nếu không kiểm soát hiệu quả hàng giả và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, uy tín của thương hiệu sẽ từng bước bị bào mòn và hoàn toàn có thể đánh mất lợi thế ngay trên chính thị trường trong nước", ông Lê Huy Anh cảnh báo.

Theo thống kê của Cục Sở hữu trí tuệ, hiện Việt Nam có hơn 7.000 đơn đăng ký nhãn hiệu liên quan đến ngành yến, trong đó hơn 4.000 văn bằng bảo hộ đã được cấp. Bên cạnh đó còn có 53 đơn đăng ký sáng chế, 5 nhãn hiệu tập thể và 12 nhãn hiệu chứng nhận, cho thấy quy mô phát triển ngày càng lớn của ngành hàng này.

Bảo vệ thương hiệu cũng là bảo vệ người tiêu dùng

Về phía doanh nghiệp, bà Trịnh Thị Hồng Vân, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa cho biết, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang gia tăng cả về số lượng lẫn mức độ tinh vi.

Đáng chú ý, các đối tượng vi phạm không còn tập trung ở các kênh bán hàng truyền thống mà chuyển mạnh sang môi trường số thông qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các phiên livestream bán hàng. Điều này khiến việc phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn hơn.

Thời gian qua, doanh nghiệp đã phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý nhiều vụ việc liên quan đến hàng giả, từ xử phạt hành chính đến điều tra các hành vi sản xuất, kinh doanh trái pháp luật. Tuy nhiên, theo bà Vân, số vụ việc được phát hiện vẫn chưa phản ánh đầy đủ thực tế khi các đối tượng liên tục thay đổi phương thức hoạt động nhằm đối phó với cơ quan quản lý.

Theo ông Lê Hoài Điệp, Phụ trách Phòng Điều tra 2, Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương), việc bảo vệ thương hiệu Yến sào Khánh Hòa cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Một thương hiệu dù có lịch sử lâu đời và được người tiêu dùng tin tưởng vẫn có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu thị trường xuất hiện các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, cung cấp thông tin sai lệch hoặc cố tình gây nhầm lẫn về nguồn gốc sản phẩm.

"Khi niềm tin của người tiêu dùng bị xói mòn, thiệt hại không chỉ dừng lại ở doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành yến Việt Nam", ông Điệp nhận định.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia đóng góp ý kiến và cho rằng để bảo vệ thương hiệu Yến sào Khánh Hòa, không thể chỉ dựa vào các biện pháp đăng ký quyền sở hữu trí tuệ mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật và chính người tiêu dùng trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.

Trong bối cảnh nạn săn bắt chim yến trái phép chưa được kiểm soát triệt để, trong khi hàng giả và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, việc bảo vệ "vàng trắng" Khánh Hòa không chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp. Đó còn là nhiệm vụ bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá, gìn giữ một thương hiệu quốc gia và duy trì niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm đã làm nên tên tuổi Khánh Hòa suốt nhiều thập kỷ.