Tin Khu Vực
Kinh nghiệm từ quốc tế
Tại nhiều nền kinh tế phát triển như Mỹ, Anh, Nhật Bản và Australia, bảo vệ người tiêu dùng ngày càng được chú trọng thông qua việc siết chặt quản lý hoạt động quảng cáo, cung cấp thông tin, niêm yết giá và bảo đảm an toàn sản phẩm. Các biện pháp giám sát, xử lý vi phạm cùng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro đang góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh trên thị trường.
Minh bạch thông tin, bảo đảm an toàn sản phẩm là trọng tâm trong công tác bảo vệ người tiêu dùng. Ảnh: Cấn Dũng
Ngày 2/10/2026, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) cùng cơ quan chức năng hai bang Utah và Nevada khởi kiện doanh nghiệp kinh doanh kính áp tròng Lens.com với cáo buộc quảng cáo giá thấp nhưng bổ sung các khoản phí bắt buộc ở bước thanh toán.
Theo FTC, những khoản phí này có thể khiến giá thực tế tăng gấp đôi mức giá được quảng cáo, gây khó khăn cho người tiêu dùng khi so sánh và lựa chọn nhà cung cấp. Vụ việc cho thấy, yêu cầu minh bạch giá bán không chỉ dừng ở việc công bố mức giá ban đầu, mà còn phải thể hiện đầy đủ các khoản phí bắt buộc và điều kiện thanh toán trước khi khách hàng đưa ra quyết định mua hàng.
Tại Australia, ngày 29/9/2026, Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Australia (ACCC) thông tin hai nhà bán lẻ James Lane và Vuly đã nộp phạt liên quan đến các cáo buộc cung cấp thông tin gây hiểu nhầm về thời hạn chương trình giảm giá. Theo cơ quan này, việc tạo cảm giác chương trình khuyến mại sắp kết thúc có thể gây áp lực, khiến người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm vội vàng khi chưa có đủ thời gian cân nhắc.
Trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng tại Australia còn được thể hiện qua các sáng kiến tăng cường an toàn sản phẩm trên môi trường trực tuyến. Tháng 6/2026, ACCC công bố phiên bản tăng cường của sáng kiến Australian Product Safety Pledge, với sự tham gia của Amazon Australia, eBay Australia, AliExpress, Temu và Gumtree.
Theo sáng kiến, các nền tảng tham gia cam kết tăng cường kiểm soát hàng hóa không an toàn, chủ động hạn chế rủi ro và báo cáo kết quả thực hiện hằng năm. Cách tiếp cận này khuyến khích doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm trong quản lý hàng hóa, thay vì chỉ xử lý sự cố sau khi sản phẩm đã đến tay người tiêu dùng.
Tại Anh, báo cáo công bố ngày 17/4/2026 của Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh (CMA) cho biết, trong năm đầu triển khai cơ chế bảo vệ người tiêu dùng mới, cơ quan này đã mở điều tra 14 doanh nghiệp, đạt thỏa thuận với 2 doanh nghiệp, yêu cầu hoàn trả tổng cộng 760.000 bảng Anh cho người tiêu dùng, áp dụng mức phạt 4,7 triệu bảng Anh và phát hành 157 thư tư vấn, cảnh báo.
Cùng với hoạt động điều tra, xử lý vi phạm, CMA hướng dẫn doanh nghiệp rà soát quy trình kinh doanh, tuân thủ quy định về quảng cáo, cung cấp thông tin và điều kiện giao dịch. Việc kết hợp giữa hướng dẫn, cảnh báo và chế tài góp phần giúp doanh nghiệp nhận diện sớm nguy cơ vi phạm, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi các quy định bảo vệ người tiêu dùng.
Từ những trường hợp trên, việc bảo vệ người tiêu dùng tại các thị trường phát triển đang được triển khai theo hướng kết hợp giữa thực thi pháp luật và nâng cao trách nhiệm tự thân của doanh nghiệp. Minh bạch thông tin, bảo đảm an toàn sản phẩm, ngăn chặn hành vi gây hiểu nhầm và kịp thời khắc phục thiệt hại không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn là những yếu tố quan trọng để duy trì niềm tin của khách hàng, củng cố uy tín và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp
Tại Việt Nam, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, đã quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc cung cấp thông tin chính xác, bảo đảm chất lượng và an toàn hàng hóa, dịch vụ, bảo vệ thông tin người tiêu dùng và tiếp nhận, giải quyết khiếu nại. Luật cũng quy định trách nhiệm liên quan đến sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật và hoạt động kinh doanh trên không gian mạng.
Cụ thể hóa định hướng này, ngày 3/2/2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 239/QĐ-BCT phê duyệt Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030. Chương trình xác định mục tiêu đưa việc đáp ứng nhu cầu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trở thành “trách nhiệm, động lực và lợi thế cạnh tranh” của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp Việt Nam.
Tiếp đó, ngày 15/7/2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 1769/QĐ-BCT về Chương trình hành động triển khai Chương trình quốc gia. Một trong những nhiệm vụ được đặt ra là khuyến khích doanh nghiệp thực hiện quy tắc đạo đức ứng xử với người tiêu dùng, xây dựng tiêu chí và chuẩn mực kinh doanh nhằm tối ưu hóa lợi ích của người tiêu dùng.
Các định hướng, chính sách này đặt ra yêu cầu chuyển từ tuân thủ quy định sang chủ động xây dựng cơ chế bảo vệ người tiêu dùng trong nội bộ doanh nghiệp. Điều đó đòi hỏi các cam kết phải được cụ thể hóa bằng quy trình kiểm soát chất lượng, công khai thông tin, quản lý hoạt động quảng cáo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý phản ánh, khiếu nại của khách hàng.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Tô Mạnh Linh, Phó Giám đốc Thị trường, Công ty Cổ phần Tập đoàn Vinacontrol cho biết, ngoài việc đáp ứng các yêu cầu bắt buộc về thông tin hàng hóa, doanh nghiệp có thể chủ động công bố những chứng nhận đã đạt được như ISO 9001, HACCP hoặc ISO 22000. Đây là những thông tin giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở đánh giá sản phẩm, đồng thời thể hiện cam kết của doanh nghiệp đối với chất lượng và an toàn hàng hóa.
Ông Tô Mạnh Linh, Phó Giám đốc Thị trường, Công ty Cổ phần Tập đoàn Vinacontrol. Ảnh: Minh Đức
Theo ông Tô Mạnh Linh, việc đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng vẫn là thách thức đối với nhiều doanh nghiệp do hệ thống quy định tương đối rộng và thường xuyên thay đổi. Ngay cả các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực kiểm định cũng phải liên tục cập nhật yêu cầu mới để bảo đảm năng lực chuyên môn và tính chính xác trong quá trình đánh giá.
Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu các quy định áp dụng đối với từng nhóm sản phẩm, đồng thời thực hiện thử nghiệm, chứng nhận hoặc giám định phù hợp để có căn cứ chứng minh chất lượng hàng hóa. Việc kiểm soát ngay từ đầu giúp hạn chế nguy cơ sản phẩm không đáp ứng yêu cầu, phát sinh tình trạng trả hàng, hoàn hàng và chi phí khắc phục. Qua đó, bảo vệ quyền lợi khách hàng và giảm thiểu tổn thất cho doanh nghiệp.
Không chỉ dừng ở chất lượng và thông tin sản phẩm, việc lắng nghe nhu cầu, phân tích phản hồi của khách hàng cũng là cơ sở để doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động kinh doanh theo hướng lấy người tiêu dùng làm trọng tâm. Chia sẻ với phóng viẻn Báo Công Thương tại Diễn đàn Điện tử xuyên biên giới 2026, bà Nguyễn Minh Thu, Quản lý tài khoản cấp cao, Amazon Global Selling cho biết, Amazon cung cấp các công cụ hỗ trợ người bán phân tích hành vi mua sắm, đánh giá và phản hồi của khách hàng. Thông qua những dữ liệu này, doanh nghiệp có thể nhận diện rõ hơn nhu cầu thực tế của thị trường, từ đó điều chỉnh sản phẩm và phương thức kinh doanh phù hợp với người tiêu dùng.
Các nền tảng thương mại điện tử tăng cường kiểm soát hàng hóa, góp phần bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng trên môi trường trực tuyến.
Theo bà Nguyễn Minh Thu, việc phân tích dữ liệu khách hàng có thể kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và sự hỗ trợ của đội ngũ chuyên môn để xây dựng giải pháp phù hợp với từng doanh nghiệp. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp có thêm căn cứ trong quá trình phát triển sản phẩm, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng những yêu cầu cụ thể của khách hàng.
Tuy nhiên, việc khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ cần đi đôi với trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng. Khi được sử dụng phù hợp, dữ liệu phản hồi không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện sản phẩm mà còn giúp phát hiện sớm những vấn đề về chất lượng, dịch vụ và trải nghiệm mua sắm.
Từ kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp cần chủ động minh bạch giá bán và thông tin sản phẩm, kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn hàng hóa, tiếp nhận phản hồi và kịp thời khắc phục vi phạm. Việc đưa những yêu cầu này vào quy trình sản xuất, kinh doanh không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn củng cố uy tín, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững.