Ba nghị quyết giúp TP. Hồ Chí Minh phát triển khoa học, công nghệ

Ba nghị quyết về mức chi cho các hội thi, cuộc thi khoa học, công nghệ; cơ chế phát triển các khu công nghệ cao và bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh vừa được thành phố thông qua và triển khai từ cuối tháng 9/2026. Điểm đáng chú ý là các chính sách không chỉ khuyến khích hoạt động sáng tạo, mà còn hướng đến những điều kiện thiết yếu để phát triển công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu vào cuộc sống.

Từ phát hiện sáng kiến đến phát triển công nghệ

Đầu tiên, Nghị quyết quy định mức chi cho các hội thi, cuộc thi về khoa học, công nghệ, kỹ thuật, đổi mới sáng tạo trên địa bàn thành phố sẽ trước hết giải quyết yêu cầu về cơ chế tài chính. Việc xác lập mức chi cụ thể từ ngân sách giúp các đơn vị có căn cứ tổ chức hoạt động thường xuyên, đồng thời mở rộng phạm vi hỗ trợ đến các cuộc thi đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo theo ngành, lĩnh vực.

Đây là những bổ sung kịp thời, khi những quy định trước đó không còn phù hợp, từng khiến một số giải thưởng bị gián đoạn. Trong khi đó, phong trào sáng tạo của thành phố đã có nền tảng đáng kể: giai đoạn 2018-2024, I-Star tiếp nhận 1.951 hồ sơ; Hội thi Sáng tạo kỹ thuật giai đoạn 2019-2025 trao giải cho 128 giải pháp; Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng ghi nhận 296 mô hình, sản phẩm.

Ở “mắt xích” tiếp theo, Nghị quyết về cơ chế, chính sách quản lý, đầu tư xây dựng và phát triển các khu công nghệ cao tạo khung điều kiện để tổ chức hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ. Phạm vi chính sách không chỉ giới hạn ở Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, mà còn tính đến các loại hình như khu công nghệ số tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Đáng chú ý là định hướng phát triển hạ tầng công nghệ dùng chung, huy động nguồn lực ngoài ngân sách, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư hạ tầng và các dự án trọng điểm gắn với nghiên cứu, phát triển, đào tạo nhân lực. Cơ chế một cửa, một cửa liên thông cùng việc phân cấp, ủy quyền gắn với trách nhiệm cũng hướng đến giảm tình trạng thủ tục đầu tư phải qua nhiều đầu mối.

Ý nghĩa thực chất của nhóm chính sách này là chuyển trọng tâm từ phát triển khu công nghệ cao như một không gian thu hút dự án, sang xây dựng môi trường có khả năng hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và phát triển công nghệ. Với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hạ tầng phòng thí nghiệm, thiết bị và dữ liệu dùng chung có thể giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu, mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ và hợp tác nghiên cứu.

Thứ ba là nghị quyết về bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh, tạo cơ sở để thành phố tham gia dài hạn hơn vào thị trường vốn này. Theo phương án được trình, Công ty cổ phần Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh có vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, trong đó vốn tư nhân 300 tỷ đồng, chiếm 60%. Định hướng đến năm 2035, quy mô vốn điều lệ tối thiểu 5.000 tỷ đồng, gồm 2.000 tỷ đồng vốn nhà nước và 3.000 tỷ đồng vốn tư nhân.

Nghị quyết cho phép ngân sách thành phố góp bổ sung tối đa 200 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn 2027-2035, tổng mức không quá 1.800 tỷ đồng. Cộng với 200 tỷ đồng vốn nhà nước tham gia ban đầu, phần vốn nhà nước dự kiến đến năm 2035 tối đa 2.000 tỷ đồng. Việc góp vốn bổ sung thực hiện theo lộ trình, kế hoạch tăng vốn được thông qua và gắn với phương án huy động vốn tư nhân.

Thước đo công nghệ được ứng dụng

Có thể thấy, ba Nghị quyết bổ sung cho nhau ở ba khâu: phát hiện và khuyến khích sáng kiến; tạo môi trường, hạ tầng để phát triển công nghệ; huy động vốn cho doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm và tiếp cận thị trường. Việc ban hành các chính sách có tính kết nối, giúp tháo gỡ các điểm nghẽn của đổi mới sáng tạo, hạn chế sự đứt gãy của từng khâu.

Một sáng kiến được trao giải chưa đồng nghĩa với một công nghệ có thể thương mại hóa. Một khu công nghệ cao có hạ tầng hiện đại cũng chưa bảo đảm hình thành được nhiều sản phẩm có giá trị nếu thiếu cơ chế kết nối viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp. Tương tự, quỹ đầu tư có quy mô vốn lớn nhưng thiếu dự án đủ chất lượng, thiếu năng lực thẩm định công nghệ và quản trị danh mục thì khó tạo ra hiệu quả tương xứng.

Vì vậy, bài toán của thành phố không chỉ là triển khai từng nghị quyết đúng quy trình, mà phải tổ chức được dòng chảy liên tục giữa các chủ thể. Các sáng kiến có triển vọng cần được kết nối với cơ sở nghiên cứu và hạ tầng thử nghiệm; kết quả nghiên cứu cần có doanh nghiệp tiếp nhận, hoàn thiện; doanh nghiệp có tiềm năng cần tiếp cận được nguồn vốn phù hợp. Quỹ đầu tư mạo hiểm cũng cần cơ chế đánh giá độc lập, minh bạch, chấp nhận rủi ro trong giới hạn quản trị, đồng thời chịu trách nhiệm về chất lượng và hiệu quả đầu tư.

Đây chính là phép thử đối với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW: khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải tạo ra năng lực sản xuất mới, sản phẩm mới và giá trị kinh tế cụ thể. Bên cạnh số lượng cuộc thi, dự án hay quy mô vốn, thời gian tới, TP. Hồ Chí Minh cần theo dõi những kết quả sâu hơn như tỷ lệ sáng kiến được ứng dụng, công nghệ được chuyển giao, doanh thu từ sản phẩm mới, doanh nghiệp công nghệ phát triển và khả năng huy động vốn tư nhân.

Ba nghị quyết chưa thể tự giải quyết mọi điểm nghẽn, nhưng đã bổ sung những công cụ quan trọng cho các giai đoạn khác nhau của quá trình đổi mới sáng tạo. Hiệu quả cuối cùng không được quyết định bởi số lượng chính sách được ban hành, mà bởi khả năng kết nối chúng thành một chuỗi vận hành thực chất, đưa tri thức và công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, qua đó nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của kinh tế thành phố.