Tin Khu Vực
Đầu tư chế biến sâu, nâng cao giá trị cà phê
Cà phê là một trong những cây công nghiệp chủ lực của tỉnh Sơn La, trong đó chủ yếu là cà phê Arabica. Năm 2026, toàn tỉnh có khoảng 44.000 ha cà phê, sản lượng cà phê nhân ước đạt 50.960 tấn, tập trung ở khoảng 50 xã, phường, trong đó các địa bàn trọng điểm gồm: Mai Sơn, Chiềng Mai, Chiềng Mung, Thuận Châu, Chiềng La, Muổi Nọi, Bình Thuận, Sốp Cộp, Sông Mã, Mường Chanh, các phường Chiềng An, Chiềng Cơi, Chiềng Sinh, Tô Hiệu và một số xã khác.
Đặc biệt, cà phê Sơn La đã được bảo hộ Chỉ dẫn địa lý “Cà phê Sơn La”, đồng thời đã hình thành các vùng cà phê ứng dụng công nghệ cao, cà phê đặc sản và các chuỗi sản xuất theo tiêu chuẩn bền vững.
Ông Vương Văn Hải, Chủ tịch Hội Cà phê Sơn La chia sẻ về những giải pháp nâng cao giá trị cà phê Sơn La.
Chia sẻ riêng với phóng viên Báo Công Thương, ông Vương Văn Hải, Chủ tịch Hội Cà phê Sơn La cho biết, những năm gần đây, sản xuất cà phê tại Sơn La từng bước chuyển từ cung cấp nguyên liệu thô sang nâng cao chất lượng, phát triển chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.100 ha cà phê đặc sản, sản lượng khoảng 1.000 tấn cà phê nhân; đồng thời hình thành hai vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao tại Mai Sơn và Thuận Châu, với tổng diện tích hơn 1.000 ha.
Những năm qua, ngoài tiêu thụ ở thị trường trong nước, cà phê Sơn La cũng từng bước hiện diện tại thị trường EU, Bắc Mỹ, Trung Đông và ASEAN...
Chủ tịch Hội Cà phê Sơn La cho rằng, hiện nay, người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến việc “cà phê có ngon hay không”, mà còn quan tâm đến câu hỏi: cà phê được sản xuất ở đâu, bằng cách nào, có an toàn không, có truy xuất được nguồn gốc không, có thân thiện với môi trường không và người nông dân có được hưởng lợi tương xứng hay không... Chính vì vậy, thời gian tới là phải chuyển từ tư duy có cà phê để bán sang có sản phẩm cà phê mà khách hàng muốn mua với giá trị cao.
Là một trong những doanh nghiệp thu mua, chế biến cà phê hàng đầu tại Sơn La, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Quế (Chi nhánh Sơn La) đã đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, đồng thời hỗ trợ người dân nâng cao kỹ thuật canh tác, quản lý chất lượng vùng nguyên liệu và cải thiện năng lực chế biến, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Theo ông Phạm Thắng, Tổng Giám đốc Công ty, đầu tư chế biến sâu là hướng đi quan trọng để đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và gia tăng đơn hàng. Qua đó, doanh nghiệp từng bước nâng cao hiệu quả xuất khẩu, đồng thời góp phần khẳng định và lan tỏa thương hiệu cà phê Sơn La tới đối tác trong nước và quốc tế.
Hướng tới thương hiệu cà phê tiêu biểu ASEAN
Cùng với việc mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước, tỉnh Sơn La cũng đang chú trọng đẩy mạnh xuất khẩu cà phê sang thị trường các nước khu vực ASEAN, EU, Australia... Là đơn vị phân phối, kết nối, tiêu thụ hàng Việt Nam, ông Nguyễn Đức Thắng - Tổng thư ký Việt Nam của Liên đoàn Chuỗi bán lẻ và Nhượng quyền ASEAN (ARFF) khuyến nghị, trước hết, cần chuẩn bị nguồn hàng và sản phẩm.
Theo ông Thắng, nếu xây dựng được hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và thương hiệu đủ mạnh, cà phê Sơn La có thể không chỉ bán dưới dạng nguyên liệu mà tiến tới bán sản phẩm có thương hiệu và giá trị gia tăng cao hơn.
Cùng với đó, Tổng thư ký Việt Nam của ARFF cũng cho rằng, cần hình thành nhóm doanh nghiệp, hợp tác xã nòng cốt; thống nhất chất lượng, bộ mẫu và hồ sơ từng lô. Làm rõ vùng trồng, niên vụ, sơ chế, thử nếm, khả năng cung ứng và lịch giao. Duy trì cà phê nhân, đồng thời thử cà phê rang, túi lọc và quà tặng theo nhu cầu khách hàng.
Ông Nguyễn Đức Thắng chia sẻ giải pháp đưa Arabica Sơn La trở thành một trong những thương hiệu cà phê tiêu biểu của ASEAN trên thị trường quốc tế.
Đề xuất một số thị trường xuất khẩu tiềm năng cho cà phê Sơn La, Tổng thư ký Việt Nam của ARFF cho biết, doanh nghiệp và hợp tác xã có thể hướng đến thị trường: Lào, Trung Quốc, Nhật Bản, Đức, Ba Lan, các nước EU...
“Ở Trung Quốc, tỉnh Sơn La nghiên cứu ưu tiên thị trường: Quảng Châu, Quảng Đông; tiếp cận Thượng Hải với cà phê đặc sản. Đối với thị trường Nhật Bản, ưu tiên phát triển sản phẩm chế biến. Đối với Đức, trước hết là Hamburg - đây là cửa ngõ đề xuất cho nhập khẩu và rang xay; trong khi đó, Ba Lan hỗ trợ tiếp cận phân phối tại Trung Đông Âu...”, Tổng thư ký Việt Nam của ARFF thông tin và đề xuất.
Ngoài ra ông Thắng cũng lưu ý, khi xuất khẩu sang thị trường châu Âu, doanh nghiệp và hợp tác xã cần chuẩn bị truy xuất vùng trồng, hồ sơ an toàn thực phẩm và yêu cầu chống phá rừng EUDR.
Cuối cùng, để đảm bảo tối ưu lợi nhuận cho người trồng, Tổng thư ký Việt Nam của ARFF cũng kiến nghị, tỉnh Sơn La phối hợp với Viettel Post Sơn La tổ chức gom hàng tại địa phương, kết nối Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn, Trung tâm Giao dịch nông sản ASEAN tại Bằng Tường và Nam Ninh, khảo sát tuyến phù hợp sang Trung Quốc... Mục tiêu là tối ưu chặng đầu, giảm khâu giao nhận và hỗ trợ tiếp cận nhà rang, phân phối.
“Để cà phê Sơn La thực sự định hình thương hiệu cao cấp tại các thị trường khó tính, địa phương và các doanh nghiệp cần có cách tiếp cận mới, nhanh chóng và hiệu quả hơn. Trong đó, ưu tiên tận dụng kênh kết nối từ các Đại sứ quán, cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài và các chuyên gia ẩm thực quốc tế để giới thiệu câu chuyện bản sắc vùng trồng Arabica Tây Bắc.
Kết nối với các chuyên gia thử nếm (Q Grader), nhà rang xay danh tiếng và các KOLs có ảnh hưởng tại các thị trường trọng điểm. Việc liên doanh hoặc đặt nhà máy tại các quốc gia giúp sản phẩm dễ dàng đăng ký các chứng nhận chất lượng khắt khe tại bản địa và tham gia trực tiếp vào chuỗi bán lẻ/nhượng quyền (franchise) của khu vực ASEAN cũng như quốc tế”, ông Nguyễn Đức Thắng đề xuất và đặt mục tiêu hướng tới đưa Arabica Sơn La trở thành một trong những thương hiệu cà phê tiêu biểu của ASEAN trên thị trường quốc tế.
Sản phẩm cà phê Sơn La đang từng bước chinh phục thị trường trong nước, quốc tế.
Nêu giải pháp để cà phê Sơn La chinh phục thị trường Anh, ông Lê Đình Bá, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh cho rằng, doanh nghiệp Sơn La nên ưu tiên tiếp cận các nhà rang xay chuyên nghiệp, giới thiệu sản phẩm có hương vị phù hợp, chất lượng ổn định và thông tin vùng trồng rõ ràng.
“Doanh nghiệp, hợp tác xã cần làm nổi bật điểm khác biệt của sản phẩm, sản lượng cung ứng, mức giá, khả năng và thời gian giao hàng. Câu chuyện về vùng nguyên liệu, người sản xuất và quá trình xây dựng thương hiệu sẽ có sức thuyết phục hơn khi đi kèm mẫu hàng thực tế”, ông Lê Đình Bá chia sẻ.
Trong khi đó, đưa ra giải pháp để nâng cao giá trị sản phẩm cà phê của tỉnh nhà, Chủ tịch Hội Cà phê Sơn La cho rằng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, chú trọng chọn lọc, nhân rộng các giống cà phê chất lượng cao, kháng bệnh tốt, phù hợp với thổ nhưỡng; hướng dẫn nông dân canh tác theo quy trình chuẩn, sử dụng phân hữu cơ, tưới nước hợp lý, thu hái quả chín 100% và sơ chế đúng kỹ thuật. Cùng với đó là xây dựng vùng sản xuất tập trung, quản lý thống nhất và bảo đảm truy xuất nguồn gốc.
Trong giai đoạn tới, Hiệp hội sẽ đồng hành, hỗ trợ nông dân, tổ hợp tác và doanh nghiệp đạt các chứng nhận quốc tế. Đây không chỉ là điều kiện để tiếp cận các thị trường cao cấp mà còn tạo cơ hội nâng giá bán sản phẩm từ 15-30%.
Bên cạnh nâng cao chất lượng, việc phát triển du lịch trải nghiệm tại các vườn cà phê, gắn với giới thiệu văn hóa thưởng thức cà phê của người dân Tây Bắc, cũng được kỳ vọng tạo thêm sức hút cho điểm đến, đồng thời mở rộng kênh tiêu thụ trực tiếp và gia tăng giá trị cho cà phê Sơn La.
Trên địa bàn tỉnh Sơn La có 20 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở đầu mối sản xuất, thu mua, sơ chế, chế biến cà phê. Đồng thời duy trì 2 vùng ứng dụng công nghệ cao cà phê với diện tích 1.039,5 ha, 1.560 hộ gia đình tham gia; 06 chuỗi liên kết cà phê với diện tích 2.172,6 ha, sản lượng 4.586 tấn/năm.
Cà phê Sơn La được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bảo hộ Chỉ dẫn địa lý từ năm 2017; hiện duy trì quản lý cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Cà phê Sơn La” cho 8 tổ chức. Có 9 sản phẩm cà phê được công nhận OCOP, gồm 1 sản phẩm 5 sao, 5 sản phẩm 4 sao và 3 sản phẩm 3 sao.