An toàn thực phẩm tạo giá trị gia tăng cho hàng hóa Việt Nam

Chất lượng tạo dựng niềm tin thị trường

Với ngành lương thực, thực phẩm, an toàn thực phẩm là yêu cầu quan trọng để doanh nghiệp xây dựng uy tín, nâng giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc hàng hóa, kiểm soát an toàn thực phẩm giúp doanh nghiệp giữ chân khách hàng, củng cố niềm tin và mở rộng thị trường.

Trả lời phóng viên Báo Công Thương, bà Lý Kim Chi, Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA), cho rằng người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm cũng là gửi gắm sự tin tưởng vào doanh nghiệp. Một sản phẩm có thể được chọn lần đầu nhờ mẫu mã, giá bán hoặc quảng cáo, nhưng để người mua tiếp tục lựa chọn, chất lượng và sự an tâm phải được duy trì.

Theo bà Lý Kim Chi, an toàn thực phẩm tạo giá trị cho doanh nghiệp trước hết ở khả năng giữ chân khách hàng và phát triển quan hệ lâu dài với đối tác. Khi kiểm soát tốt nguyên liệu, sản xuất và bảo quản, doanh nghiệp có thể giảm hao hụt, hạn chế hàng lỗi, rủi ro thu hồi và những tổn thất về thương hiệu. Đây là những giá trị thiết thực, tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Thực tế thị trường cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực đối với các sản phẩm chú trọng chất lượng và minh bạch thông tin. Theo thông tin Saigon Co.op công bố, trong 8 tháng năm 2026, doanh số các sản phẩm tham gia chương trình “Tick xanh trách nhiệm” trên toàn hệ thống đạt 615 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ.

Bà Kim Chi đánh giá đây là tín hiệu tích cực đối với những doanh nghiệp đầu tư cho chất lượng và minh bạch thông tin. Đối với xuất khẩu, năng lực bảo đảm an toàn thực phẩm giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của nhà mua hàng, duy trì đơn hàng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, để chuyển lợi thế này thành giá trị thương mại, doanh nghiệp cần kết hợp với chất lượng ổn định, hương vị phù hợp, sự tiện lợi và cách xây dựng thương hiệu.

Theo bà Lý Kim Chi, giá trị của an toàn thực phẩm phải được thể hiện trong từng sản phẩm đến tay người mua. Khi chất lượng được duy trì ổn định qua nhiều lần sử dụng, niềm tin mới trở thành lợi thế cạnh tranh lâu dài của hàng hóa Việt Nam.

Doanh nghiệp chịu áp lực từ chuỗi cung ứng

Dù đóng vai trò quan trọng, quá trình đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng vẫn đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bà Lý Kim Chi cho rằng, khó khăn lớn đối với nhóm doanh nghiệp này là phải đầu tư đồng thời vào thiết bị, con người và phương thức quản lý. Ngay cả khi đã có chứng nhận, doanh nghiệp vẫn phải duy trì hoạt động kiểm soát hằng ngày, đào tạo nhân sự, bảo trì thiết bị, kiểm nghiệm và lưu giữ dữ liệu.

Những công việc này đòi hỏi nguồn lực và chi phí thường xuyên. Trong khi đó, giá bán sản phẩm vẫn phải phù hợp với sức mua trên thị trường. Doanh nghiệp vì vậy phải cân đối giữa chi phí đầu tư cho chất lượng và khả năng cạnh tranh về giá.

Một khó khăn khác nằm ở nguồn nguyên liệu. Doanh nghiệp chế biến có thể kiểm soát tốt hoạt động bên trong nhà máy, nhưng nguyên liệu lại đến từ nhiều vùng, qua nhiều đơn vị thu mua và vận chuyển. Nếu thông tin bị thiếu ở khâu giao nhận, việc truy xuất nguồn gốc sẽ gặp khó khăn.

Theo bà Kim Chi, mã QR chỉ có ý nghĩa khi thông tin phía sau được ghi nhận chính xác và cập nhật đầy đủ. Vì vậy, truy xuất nguồn gốc cần được bảo đảm bằng dữ liệu thực tế trong quá trình lưu chuyển nguyên liệu, thay vì chỉ dừng ở việc thể hiện mã nhận diện trên sản phẩm.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, mỗi thị trường, mỗi nhà mua hàng có những quy định riêng về chỉ tiêu an toàn, chất lượng, hồ sơ, nhãn và đánh giá nhà cung cấp. Doanh nghiệp cần tìm hiểu, nắm rõ các yêu cầu này trước khi đầu tư để bảo đảm khả năng đáp ứng.

Bên cạnh những yêu cầu về kỹ thuật và quản lý, doanh nghiệp còn chịu áp lực cạnh tranh với thực phẩm giả, hàng hóa không rõ nguồn gốc. Trong khi doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc phải bỏ chi phí để kiểm soát chất lượng, sự tồn tại của những sản phẩm không bảo đảm nguồn gốc tạo thêm áp lực cho thị trường.

Do đó, theo bà Lý Kim Chi, doanh nghiệp rất cần một môi trường cạnh tranh được giám sát công bằng. Việc kiểm soát chất lượng cần được thực hiện xuyên suốt từ nguyên liệu, sản xuất đến bảo quản và phân phối, qua đó bảo đảm trách nhiệm của các bên trong chuỗi cung ứng.

Kết nối thị trường, hoàn thiện chính sách hỗ trợ

Để an toàn thực phẩm  trở thành lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp cần có thêm cơ hội tiếp cận người mua, giới thiệu sản phẩm và được thị trường ghi nhận những nỗ lực đầu tư cho chất lượng. Đây cũng là một trong những định hướng hoạt động được FFA chú trọng.

Bà Lý Kim Chi cho biết, FFA tập trung kết nối thị trường, giới thiệu sản phẩm và phản ánh những vướng mắc từ thực tiễn doanh nghiệp để góp phần hoàn thiện chính sách. Thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối với hệ thống phân phối và đối tác trong, ngoài nước, Hiệp hội tạo thêm cơ hội để hội viên giới thiệu sản phẩm, tìm hiểu yêu cầu của người mua và tìm kiếm đơn hàng.

Cụ thể, từ ngày 15-20/12/2026, FFA phối hợp với ITPC tổ chức Tuần lễ kết nối giao thương và giới thiệu sản phẩm ngành lương thực, thực phẩm. Đây là dịp để doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, kết nối đối tác và tìm kiếm cơ hội giao thương.

Bà Kim Chi cho rằng, doanh nghiệp cần tận dụng những hoạt động này để giới thiệu rõ nguồn gốc, năng lực kiểm soát chất lượng và các cam kết với khách hàng. Qua đó, doanh nghiệp có thể tạo dựng niềm tin, nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu trên thị trường.

Song song với kết nối thị trường, FFA tiếp tục tổng hợp ý kiến hội viên, tham gia góp ý Luật An toàn thực phẩm sửa đổi và các quy định liên quan. Hiệp hội kiến nghị quản lý theo rủi ro, tăng cường hậu kiểm và xác định rõ trách nhiệm doanh nghiệp.

Theo bà Lý Kim Chi, cơ quan quản lý cần tránh thủ tục trùng lặp, yêu cầu doanh nghiệp làm lại hồ sơ khi sản phẩm không có thay đổi trọng yếu. Cùng với đó, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp về vốn đổi mới công nghệ, kiểm nghiệm, chứng nhận và thông tin yêu cầu thị trường, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đây là những nội dung cần thiết để doanh nghiệp có thêm điều kiện đầu tư, nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Bên cạnh đó, việc xử lý thực phẩm giả, hàng không rõ nguồn gốc cần được thực hiện nghiêm nhằm bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc.

Chất lượng sản phẩm được khẳng định qua niềm tin của khách hàng và những đơn hàng dài hạn. Khi nhận thấy hiệu quả từ việc đầu tư cho an toàn thực phẩm, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực và nguồn lực để nâng cao chất lượng, phát triển thương hiệu, mở rộng xuất khẩu. Qua đó, an toàn thực phẩm trở thành nền tảng gia tăng giá trị và sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.