Xuân về trên những miền trà Olong Lâm Đồng

Vị trà của sự bền bỉ

Việt Nam có nhiều vùng chè nổi tiếng, từ Shan tuyết cổ thụ ở Tây Bắc, trà Tân Cương của Thái Nguyên đến hương sen thanh tao của trà Tây Hồ Hà Nội. Nhưng ở Lâm Đồng, cây chè mang một dáng hình khác, vừa cổ điển vừa hiện đại, khi nơi đây không chỉ là vùng trồng chè lớn nhất cả nước mà còn là cái nôi sớm hình thành một ngành công nghiệp trà bài bản.

Những ngày cuối năm, cao nguyên Lâm Đồng bước vào mùa đẹp nhất. Gió se lạnh, nắng dịu vàng và những nương chè trải dài bất tận, xanh non đến nao lòng. Trong không gian ấy, câu chuyện về trà Olong được người trồng chè kể lại chậm rãi, như cách họ nâng niu từng búp trà để chờ một mùa xuân mới.

Trong ký ức của nhiều người trồng chè lâu năm, nghề trà gắn với không ít thăng trầm. Ông Lý Quốc Nam, người gắn bó nhiều năm với Công ty cổ phần chè Cầu Đất, Đà Lạt chia sẻ: “Trà Olong là loại trà "khó tính". Từ đất, nước, khí hậu đến cách hái, cách sao đều phải chuẩn. Có những năm thời tiết thất thường, giá cả bấp bênh, nhiều người nản lắm, nhưng bỏ thì thương, mà giữ thì phải ráng làm cho tới”.

Chính sự kiên trì, bền bỉ ấy đã giúp ngành chè Lâm Đồng tạo nên khác biệt. Không chỉ sản xuất các dòng trà xanh, trà đen truyền thống, địa phương này còn thành công trong phát triển các dòng trà Olong thượng hạng như Kim Tuyên, Tứ Quý, Ngọc Thúy, Haiyih… đây là những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đòi hỏi quy trình canh tác sạch và chế biến sâu, góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng chè và nâng vị thế trà Việt trên thị trường quốc tế.

Theo bà Trần Nguyên Hạnh, người gắn bó hơn 20 năm với nương chè ở Bảo Lộc, làm trà Olong là làm bằng cả tâm huyết: “Mỗi búp trà là công sức của cả gia đình. Khi thấy trà mình làm ra được doanh nghiệp thu mua ổn định, xuất khẩu ra nước ngoài, bà con phấn khởi lắm. Chỉ mong giữ được chất lượng, giữ được uy tín lâu dài”.

Từ cây trà truyền thống đến trụ cột kinh tế

Trong số 34 tỉnh, thành có sản xuất và kinh doanh chè trên cả nước, Lâm Đồng là địa phương sớm hình thành ngành công nghiệp trà. Năm 1927, Nhà máy chè Cầu Đất được người Pháp xây dựng, mở đầu cho quá trình trồng và chế biến chè quy mô lớn trên cao nguyên. Gần 100 năm trôi qua, Nhà máy chè Cầu Đất vẫn hoạt động liên tục, trở thành “nhà máy chè cổ xưa" nhất Việt Nam còn hoạt động, một dấu ấn đặc biệt của lịch sử ngành chè Việt Nam.

Nếu Cầu Đất là biểu tượng của chiều sâu lịch sử, thì Bảo Lộc được xem là “kinh đô trà” của hiện tại với gần 200 doanh nghiệp và cơ sở chế biến. Mỗi năm, địa phương này cung ứng ra thị trường hơn 23.000 tấn trà, giá trị xuất khẩu đạt khoảng 15 triệu USD. Từ những nương chè xanh mướt đến các nhà máy chế biến hiện đại, ngành trà đã trở thành trụ cột kinh tế quan trọng, gắn bó mật thiết với sinh kế của hàng chục nghìn hộ dân Lâm Đồng.

Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng toàn cầu chuyển mạnh sang các sản phẩm bền vững, giàu yếu tố văn hóa và có khả năng truy xuất nguồn gốc, ngành trà Việt Nam đứng trước cơ hội tái định vị. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội vẫn còn nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, chuỗi giá trị chưa liên kết chặt chẽ, tỷ lệ xuất khẩu nguyên liệu thô còn cao và công tác xây dựng thương hiệu chưa tương xứng với tiềm năng.

Tại Lễ hội Trà quốc tế diễn ra vào tháng 12/2025 tại Đà Lạt, dẫn dắt tầm nhìn cho ngành chè, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh việc phát triển ngành chè theo hướng hữu cơ, bền vững, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia gắn với truyền thống văn hóa là chìa khóa để vượt qua các rào cản hiện tại. “Với sự chủ động, sáng tạo, khát vọng đổi mới và quyết tâm không ngừng vươn lên của các địa phương, doanh nghiệp và người dân, sản phẩm chè Việt Nam sẽ khẳng định được chất lượng, uy tín và vị thế vững chắc trên thị trường khu vực và thế giới”, Phó Thủ tướng khẳng định.

Ông Lê Trọng Yên - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng thông tin: “Lâm Đồng từng được mệnh danh là ‘thủ phủ trà’ Việt Nam với vùng chè lớn nhất, sản lượng cao nhất. Đây chính là nền tảng vững chắc để ngành chè của tỉnh cũng như cả nước tự tin hướng tầm quốc tế, nâng tầm thương hiệu trà Việt”.

Giữa những ngày giáp Tết, trên các nương chè Olong đang độ thu hái, ước mong của người trồng chè vẫn giản dị: thời tiết thuận hòa, thị trường ổn định, sản phẩm làm ra được trân trọng đúng giá trị. Chén trà xuân vì thế không chỉ mang hương vị đất trời cao nguyên, mà còn đậm đà câu chuyện về sự bền bỉ, sáng tạo và khát vọng vươn xa của một ngành hàng đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế – văn hóa thế giới.

Theo thống kê, Lâm Đồng hiện có hơn 11.200 ha chè các loại, tập trung chủ yếu tại Bảo Lộc, Bảo Lâm, Di Linh và Đà Lạt. Với sản lượng gần 161.000 tấn mỗi năm, chiếm khoảng 25% diện tích và 27% sản lượng chè của cả nước, Lâm Đồng khẳng định vị thế “thủ phủ chè” không thể thay thế, nơi cây chè đã bén rễ và bền bỉ cùng vùng đất cao nguyên suốt gần một thế kỷ.