Xe điện Việt tăng tốc giữa làn sóng chuyển đổi xanh ASEAN

Trung tâm tăng trưởng mới của xe điện ASEAN

Thị trường xe điện Đông Nam Á đang bước vào giai đoạn phát triển sôi động nhất từ trước đến nay, khi quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông diễn ra mạnh mẽ tại nhiều quốc gia. Trong bức tranh chung ấy, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng mới của khu vực nhờ tốc độ điện hóa nhanh, chính sách hỗ trợ mạnh và sự tham gia ngày càng sâu rộng của doanh nghiệp nội địa.

Theo Báo cáo thị trường xe điện 6 nước ASEAN vừa được công ty kiểm toán PwC Việt Nam công bố, doanh số xe điện tại khu vực đã tăng 62% so với cùng kỳ năm trước tính đến quý III/2025. Xu hướng tiêu dùng xanh cũng ngày càng rõ nét khi có tới 76% người được khảo sát cho biết dự định mua xe điện trong vòng 5 năm tới.

Dù thị trường ASEAN vẫn tồn tại sự chênh lệch lớn giữa các quốc gia về hạ tầng, mức độ sẵn sàng và khả năng chi trả, nhưng tốc độ điện khí hóa phương tiện đang diễn ra nhanh hơn dự báo trước đây. Singapore hiện là quốc gia dẫn đầu khu vực về mức độ sẵn sàng cho thị trường xe điện với điểm số 4,3/5,0, trong khi Philippines vẫn nằm ở nhóm thấp nhất.

Đáng chú ý, Việt Nam đang dần thu hẹp khoảng cách với nhóm dẫn đầu khu vực. Tỷ lệ xe điện trong tổng lượng xe bán ra tại Việt Nam đạt 33%, cao hơn đáng kể mức trung bình 17% của 6 quốc gia ASEAN được khảo sát và chỉ đứng sau Singapore với tỷ lệ 72%. Thái Lan đạt 30%, Indonesia 18%, còn Malaysia và Philippines cùng ở mức 4%.

Sự tăng trưởng này phản ánh rõ quá trình chuyển dịch tiêu dùng đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam. Tổng doanh số ô tô toàn thị trường tăng 18% trong giai đoạn khảo sát, trong khi doanh số xe điện hóa tăng tới 84% - mức tăng thuộc nhóm cao nhất khu vực.

Theo các chuyên gia, động lực lớn thúc đẩy thị trường đến từ chính sách ưu đãi mạnh tay của Chính phủ, đặc biệt là việc miễn 100% lệ phí trước bạ cho xe điện đến ngày 28/2/2027. Chính sách này góp phần kéo giảm đáng kể chi phí sở hữu ban đầu, từ đó thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng và tạo hiệu ứng lan tỏa trên toàn thị trường.

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò ngày càng lớn của doanh nghiệp nội địa trong cuộc đua xe điện khu vực. Theo PwC Việt Nam, VinFast hiện đã trở thành thương hiệu dẫn đầu doanh số xe điện trong nhóm 6 quốc gia ASEAN được khảo sát. Không chỉ tập trung thị trường nội địa, Vingroup và VinFast đang đẩy nhanh quá trình mở rộng hệ sinh thái xe điện ra khu vực Đông Nam Á.

Ngày 8/4 vừa qua, VinFast công bố triển khai mô hình cho thuê xe điện dành riêng cho tài xế kinh doanh vận tải tại Indonesia và Philippines. Đây được xem là bước đi đáng chú ý trong chiến lược mở rộng hiện diện tại các thị trường mới nổi của ASEAN, nơi nhu cầu giao thông đô thị lớn nhưng bài toán chi phí đầu tư phương tiện vẫn là rào cản đối với nhiều tài xế dịch vụ.

Theo công bố, mức thuê xe khởi điểm tại Indonesia từ 312.500 IDR/ngày, tương đương khoảng 500.000 đồng/ngày, còn tại Philippines từ 1.000 PHP/ngày, khoảng 450.000 đồng/ngày. Mô hình này giúp tài xế tiếp cận phương tiện điện hóa mà không phải bỏ ra khoản chi phí đầu tư ban đầu lớn.

Các dòng xe được triển khai gồm Herio Green và Limo Green - những mẫu xe được VinFast định hướng phát triển chuyên biệt cho hoạt động vận tải dịch vụ cường độ cao, tập trung vào độ bền thiết bị và tối ưu chi phí vận hành trên mỗi km.

Việc triển khai trước mắt tập trung tại Jakarta và Manila, hai đô thị lớn đang chịu áp lực giao thông và ô nhiễm không khí ngày càng cao. Song song với đó, VinFast áp dụng hàng loạt chính sách hỗ trợ như miễn phí sạc tại hệ thống V-Green đến hết tháng 3/2029, hỗ trợ tín dụng linh hoạt cho doanh nghiệp vận tải và chương trình “Thu xăng - Đổi điện” nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi phương tiện.

Theo bà Dương Thị Thu Trang, Phó Tổng giám đốc Kinh doanh ô tô VinFast toàn cầu, vận tải công cộng và vận tải dịch vụ sẽ là lĩnh vực then chốt trong quá trình giảm phát thải của các quốc gia Đông Nam Á, do đây là nhóm phương tiện có tần suất hoạt động cao và mức tiêu thụ nhiên liệu lớn. Việc mở rộng mô hình thuê xe tại hai quốc gia này là bước đi trong chiến lược thúc đẩy xanh hóa ngành vận tải khu vực.

Hạ tầng sạc và chi phí sử dụng vẫn là bài toán lớn

Dù tốc độ tăng trưởng rất cao, thị trường xe điện Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít thách thức liên quan đến hạ tầng, dịch vụ hậu mãi và trải nghiệm sử dụng thực tế.

Báo cáo của PwC Việt Nam cho thấy người tiêu dùng Việt Nam hiện là một trong những cộng đồng có thái độ tích cực nhất thế giới đối với xe điện. Việt Nam cũng là quốc gia có tỷ lệ người từng sở hữu xe điện cao nhất ASEAN, đạt 15%. Đồng thời, chỉ 5% người được khảo sát cho biết không có ý định mua xe điện trong 5 năm tới - thấp nhất khu vực.

Tuy nhiên, đằng sau tốc độ tăng trưởng ấn tượng là những vấn đề bắt đầu bộc lộ rõ hơn khi thị trường bước sang giai đoạn sử dụng thực tế quy mô lớn.

Theo khảo sát, có tới 42% chủ xe điện tại Việt Nam cho biết sẽ cân nhắc quay trở lại sử dụng xe xăng trong lần mua tiếp theo. Trong số này, 62% cho rằng chi phí bảo dưỡng thực tế cao hơn kỳ vọng là nguyên nhân chính.

Các chuyên gia cho rằng đây là tín hiệu đáng chú ý bởi quá trình phát triển xe điện không chỉ dừng ở việc bán được xe mà còn phụ thuộc lớn vào chất lượng dịch vụ hậu mãi, chi phí sử dụng dài hạn và độ hoàn thiện của hệ sinh thái hỗ trợ.

Bên cạnh đó, hạ tầng sạc tiếp tục là điểm nghẽn lớn của thị trường. Việt Nam hiện là quốc gia có tỷ lệ người dùng phụ thuộc vào sạc công cộng cao nhất ASEAN khi khoảng 70% chủ xe điện thường xuyên sạc tại văn phòng, trung tâm thương mại hoặc các trạm công cộng do không có điều kiện sạc tại nhà.

Điều này phản ánh thực tế rằng quá trình đô thị hóa nhanh tại các thành phố lớn đang tạo áp lực đáng kể lên hạ tầng hỗ trợ xe điện. Nhiều người dân sống tại chung cư hoặc khu dân cư đông đúc chưa có điều kiện lắp đặt trạm sạc riêng, buộc phải phụ thuộc vào hệ thống công cộng.

Trong khi đó, kỳ vọng của người tiêu dùng đối với công nghệ sạc ngày càng cao. Theo PwC Việt Nam, thời gian sạc được khoảng một nửa người dùng chấp nhận chỉ ở mức khoảng 35,7 phút, trong khi phạm vi di chuyển kỳ vọng sau mỗi lần sạc đạt khoảng 387,5 km.

Để giải bài toán này, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc đầu tư hạ tầng. VinFast cùng hệ thống V-Green hiện mở rộng mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam, Indonesia và Philippines nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dùng.

Không chỉ dừng ở Đông Nam Á, Vingroup còn mở rộng chiến lược xanh hóa sang thị trường Ấn Độ. Ngày 10/4/2026, tập đoàn công bố ký Biên bản ghi nhớ với chính quyền bang Maharashtra của Ấn Độ nhằm nghiên cứu các dự án đầu tư khoảng 6,5 tỷ USD trong các lĩnh vực giao thông xanh, năng lượng tái tạo, phát triển đô thị và hạ tầng xã hội.

Trong lĩnh vực giao thông, Vingroup thông qua GSM Ấn Độ đề xuất triển khai đội taxi điện quy mô khoảng 60.000 xe tại Mumbai và bang Maharashtra với tổng vốn đầu tư khoảng 1,5 tỷ USD. Dự án được kỳ vọng tạo hàng chục nghìn việc làm trong vòng 3-5 năm, đồng thời thúc đẩy nhanh quá trình điện hóa giao thông tại một trong những khu vực đông dân nhất thế giới.

Ông Phạm Sanh Châu - CEO châu Á của Vingroup kiêm CEO VinFast châu Á - chia sẻ: “Việc ký kết MOU với Maharashtra tiếp tục cụ thể hóa chiến lược dài hạn và bài bản của Vingroup tại Ấn Độ. Sau Telangana và Tamil Nadu, chúng tôi từng bước mở rộng hiện diện tại các trung tâm kinh tế trọng điểm, với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái đa ngành đồng bộ, từ đô thị, hạ tầng dịch vụ đến giao thông điện hóa và năng lượng xanh”. 

Với tốc độ tăng trưởng hiện nay cùng sự tham gia ngày càng sâu của các doanh nghiệp nội địa, Việt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành trung tâm phát triển xe điện mới của Asean. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng dài hạn, thị trường cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng sạc, giảm chi phí sử dụng, nâng cao chất lượng dịch vụ hậu mãi và củng cố niểm tin người tiêu dùng.