Xây dựng thế hệ thanh niên làm chủ tương lai bằng tri thức số

Học tập suốt đời phải trở thành năng lực cốt lõi của sinh viên

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII về xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam học tập suốt đời, làm chủ khoa học - công nghệ, tiên phong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và hội nhập quốc tế; cổ vũ mạnh mẽ tinh thần thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo đang tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội. Xung quanh nội dung này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương.

- Thưa PGS.TS, trong bài phát biểu tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam học tập suốt đời. Theo PGS.TS, trong bối cảnh giáo dục đại học hiện nay, tinh thần “học tập suốt đời” cần được hiểu và triển khai như thế nào để trở thành năng lực cốt lõi của sinh viên?

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Trong bối cảnh thế giới biến chuyển không ngừng, các tri thức, công nghệ mới ra đời ngày càng nhanh chóng, thay thế những tri thức và công nghệ cũ. Vì vậy, "học tập suốt đời" không còn là một khẩu hiệu khuyến học mang tính phong trào, mà phải trở thành năng lực cốt lõi của mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Để làm được việc này, cần sự đổi mới căn bản của các cơ sở giáo dục đại học và hệ thống giáo dục nói chung.

Thứ nhất, các trường đại học phải thay đổi căn bản triết lý vận hành: chuyển từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang vai trò kiến tạo và phát triển năng lực học tập độc lập cho người học. Học tập suốt đời đòi hỏi sinh viên phải sở hữu năng lực tự định hướng, gắn liền với tâm thế sẵn sàng đón nhận có bản lĩnh và trách nhiệm với cái mới. Do đó, sinh viên cần được trang bị tư duy phản biện sắc bén để sàng lọc thông tin, có khả năng học liên ngành để giải quyết các vấn đề phức tạp và đặc biệt là tinh thần chủ động trước những thay đổi nhanh chóng của xã hội. Sinh viên cần được rèn luyện bản lĩnh từ bỏ những nhận thức, thói quen cũ đã lỗi thời để nhanh chóng và kiên trì tiếp thu các phương pháp luận, công nghệ mới.

Thứ hai, các trường đại học cần chuyển từ mô hình lớp học truyền thống sang hệ sinh thái học tập mở, kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa môi trường thực và số. Qua đó, sinh viên được rèn luyện khả năng tự học, chủ động xây dựng lộ trình nghề nghiệp, đồng thời nâng cao năng lực tìm kiếm, chọn lọc thông tin và thích ứng hiệu quả trong môi trường số.

Trang bị năng lực số, đổi mới sáng tạo để thanh niên làm chủ tương lai

- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặt kỳ vọng thanh niên phải làm chủ khoa học – công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Với vai trò là một cơ sở đào tạo hàng đầu, Đại học Ngoại thương đang chuẩn bị những gì để giúp sinh viên đáp ứng yêu cầu này?

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Là một trong những cơ sở giáo dục đại học tiên phong trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, Trường Đại học Ngoại thương luôn nhận thức rõ trách nhiệm trong việc hiện thực hóa kỳ vọng của Đảng và Nhà nước đối với thế hệ trẻ.

Để giúp sinh viên đáp ứng yêu cầu làm chủ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhà trường đã triển khai Mô hình đào tạo gắn liền phát triển nghề nghiệp (CDIM), với nguyên tắc căn bản - mở - linh hoạt.

Mô hình này tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất là nâng cao năng lực số và làm chủ trí tuệ nhân tạo (AI), giúp sinh viên phát triển kỹ năng khai thác dữ liệu, ứng dụng AI trong học tập và công việc. Thứ hai là phát triển năng lực đổi mới sáng tạo mở, từ nền tảng tư duy đến khả năng kiến tạo giá trị thực tiễn. Thứ ba là phát triển năng lực nghề nghiệp chuyên sâu và thực chiến, thông qua đào tạo liên ngành, học tập theo dự án, đồng giảng với chuyên gia và mô phỏng nghiệp vụ. Qua đó, sinh viên từng bước được trang bị năng lực quản lý, lãnh đạo và khả năng thích ứng với thị trường lao động trong bối cảnh công nghệ biến đổi nhanh chóng.

- Trong tiến trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, theo PGS.TS, thanh niên Việt Nam cần trang bị những tri thức, kỹ năng và bản lĩnh gì để có thể cạnh tranh và khẳng định vị thế trên trường quốc tế?

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, thế giới đang dịch chuyển từng ngày ngay trong lòng đất nước. Để cạnh tranh sòng phẳng và khẳng định vị thế, thanh niên Việt Nam cần được trang bị một hệ năng lực toàn diện và vững chắc:

Về tri thức: Đó là nền tảng chuyên môn sâu sắc, hiểu biết đa ngành, liên ngành, khả năng cập nhật nhanh nhạy và tiên phong dẫn dắt các xu hướng toàn cầu, các cam kết quốc tế hay xu hướng phát triển bền vững.

Về kỹ năng: Cần đặc biệt chú trọng năng lực tư duy phản biện sắc bén, kỹ năng làm việc hiệu quả trong môi trường đa văn hóa và năng lực làm chủ không gian số.

Về bản lĩnh: Đây chính là "bản lĩnh hội nhập" - sự tự tin, tinh thần trách nhiệm, ý thức dân tộc sâu sắc và khả năng giữ vững các giá trị cốt lõi của bản thân và đất nước trong môi trường cạnh tranh quốc tế. Bản lĩnh ấy là việc tự hào mang bản sắc Việt ra thế giới.

Chỉ khi hội tụ đầy đủ những yếu tố này, thanh niên Việt Nam mới có thể thích ứng chủ động, không chỉ dừng lại ở việc tham gia mà còn tự tin khẳng định vị thế vững vàng trên các sân chơi toàn cầu.

- Thông điệp “thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo” đang tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. PGS.TS kỳ vọng gì vào thế hệ sinh viên hôm nay, trong việc hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên số?

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Thông điệp “thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo” không chỉ là định hướng, mà còn là lời hiệu triệu, truyền cảm hứng mạnh mẽ đối với thế hệ trẻ hôm nay trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Dựa trên các giá trị cốt lõi "Sáng tạo – Xuất sắc, Bản lĩnh – Trách nhiệm, Hòa hợp – Đa dạng" của Trường Đại học Ngoại thương, tôi luôn tin tưởng và kỳ vọng rất lớn vào thế hệ sinh viên hôm nay. Sinh viên sẽ trở thành những công dân toàn cầu có trách nhiệm, những nhà lãnh đạo tương lai có tầm nhìn và những người tiên phong đi đầu trong đổi mới sáng tạo.

Sinh viên cần dám nghĩ lớn, dám bước qua vùng an toàn, chấp nhận rủi ro, thử thách bản thân ở những lĩnh vực mới, dám bứt phá qua các hoạt động ngoại khóa thực chất để tạo ra giá trị mới cho xã hội, đồng thời luôn giữ vững tinh thần phụng sự Tổ quốc.

Xin cảm ơn ông!

PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc xây dựng một thế hệ thanh niên không ngừng học tập, làm chủ công nghệ và tiên phong đổi mới sáng tạo là yêu cầu tất yếu. Với nền tảng tri thức, bản lĩnh và khát vọng cống hiến, thế hệ trẻ hôm nay được kỳ vọng sẽ trở thành lực lượng nòng cốt, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.