Tin Khu Vực
Mỹ tăng cường “đôi tai điện tử”
Việc nghe lén các cuộc trao đổi của đối phương qua vô tuyến, điện thoại hay bất kỳ kênh liên lạc nào từ lâu đã được xem là một trong những lợi thế tình báo mang tính quyết định nhất trên chiến trường hiện đại. Nhằm duy trì và nâng cao năng lực này, Lục quân Mỹ vừa đầu tư gần 10 triệu USD cho chương trình nâng cấp hệ thống tình báo tín hiệu mật.
Khoản hợp đồng được trao cho Domo Tactical Communications, công ty chuyên về tình báo liên lạc có trụ sở tại bang Virginia, nhằm phát triển, thử nghiệm và cung cấp các cải tiến đối với hệ thống thu chặn và khai thác viễn thông được xếp loại tuyệt mật. Hệ thống này có nhiệm vụ phát hiện, thu thập và khai thác thông tin từ các hoạt động liên lạc của đối phương theo thời gian thực.
Nghe lén, giải mã và khai thác liên lạc đối phương đang trở thành năng lực chiến lược. Ảnh: Justin Cledera
Theo thông báo, đây là chương trình nhằm nâng cấp năng lực thu chặn và khai thác viễn thông độc nhất, được phân loại mật. Hợp đồng có thời hạn đến ngày 14/6/2031. Địa điểm thực hiện cũng như nguồn kinh phí cụ thể sẽ được xác định theo từng đơn hàng triển khai. Đây là hợp đồng chỉ định thầu, sau khi quá trình mời thầu chỉ nhận được một hồ sơ dự thầu duy nhất. Điều này phản ánh tính chất đặc thù và bảo mật cao của hệ thống, đồng thời cho thấy Domo là đơn vị duy nhất sở hữu đầy đủ năng lực kỹ thuật để tiếp tục phát triển nền tảng mà chính họ đã xây dựng.
Domo Tactical Communications là doanh nghiệp chuyên hoạt động trong lĩnh vực tình báo tín hiệu và hỗ trợ tác chiến điện tử. Công ty phát triển các hệ thống cho phép quân đội và cơ quan chính phủ thu chặn, xử lý và khai thác tín hiệu liên lạc trên nhiều dải tần số và hình thức truyền dẫn khác nhau.
Khác với các hệ thống tình báo chiến lược quy mô quốc gia, sản phẩm của Domo tập trung vào tình báo liên lạc chiến thuật, tức là thu thập và khai thác thông tin trực tiếp từ các hoạt động liên lạc của đối phương ngay trên chiến trường. Đây là lĩnh vực mà hầu hết các công nghệ đều được xếp loại mật và rất ít thông tin kỹ thuật được công khai.
Thông báo hợp đồng chỉ xác nhận sự tồn tại và quá trình tiếp tục phát triển của hệ thống, nhưng không tiết lộ bất kỳ chi tiết kỹ thuật nào về đối tượng thu chặn, phương thức hoạt động hay các hạng mục nâng cấp cụ thể.
Bảo mật liên lạc trở thành vấn đề sống còn
Theo các chuyên gia, năng lực thu chặn và khai thác viễn thông là khả năng thu thập tín hiệu liên lạc của đối phương, bao gồm liên lạc vô tuyến, điện thoại di động, kết nối vệ tinh hoặc các dạng phát xạ điện tử khác, sau đó chuyển hóa những dữ liệu này thành thông tin tình báo có giá trị tác chiến.
Quá trình thu chặn bao gồm việc bắt tín hiệu. Trong khi đó, giai đoạn khai thác đòi hỏi xử lý, giải mã, dịch thuật và phân tích nội dung thu được nhằm tạo ra thông tin phục vụ chỉ huy tác chiến.
Nhiệm vụ này ngày càng trở nên phức tạp khi các đối thủ hiện đại áp dụng nhiều biện pháp bảo vệ thông tin như mã hóa dữ liệu, nhảy tần chống nghe lén, sử dụng hạ tầng viễn thông dân sự để che giấu liên lạc quân sự hoặc áp dụng các định dạng truyền dữ liệu số đòi hỏi công nghệ xử lý tiên tiến.
Do đó, việc duy trì hiệu quả của các hệ thống thu chặn đòi hỏi phải liên tục cập nhật khả năng xử lý các chuẩn truyền dẫn mới, phương thức mã hóa mới cũng như những hình thức liên lạc mà đối phương đang sử dụng.
Xung đột Nga - Ukraine đã cho thấy rõ tầm quan trọng của tình báo tín hiệu ở cấp độ chiến thuật. Trong nhiều trường hợp, cả lực lượng Nga và Ukraine đều bị đối phương khai thác khi sử dụng các phương tiện liên lạc không được bảo mật đầy đủ.
Những cuộc trao đổi bị thu chặn đã cung cấp thông tin về vị trí đơn vị, cơ cấu lực lượng, kế hoạch tác chiến và tình hình chiến trường theo thời gian thực. Cơ quan An ninh Ukraine từng nhiều lần công bố các đoạn ghi âm liên lạc của quân đội Nga, trong đó có thông tin về vị trí lực lượng, hoạt động chiến đấu và nhiều nội dung nhạy cảm khác.
Ở chiều ngược lại, các nguồn tin công khai cũng ghi nhận nhiều trường hợp Nga khai thác thành công lỗ hổng trong hệ thống liên lạc của Ukraine để phục vụ hoạt động tác chiến.
Bài học rút ra từ cuộc chiến Nga - Ukraine là tình báo tín hiệu và bảo mật thông tin liên lạc không còn là yếu tố hỗ trợ bên lề, mà đã trở thành một trong những yếu tố cốt lõi quyết định khả năng tồn tại và giành chiến thắng trên chiến trường hiện đại.
Trong lịch sử quân sự, bên nào đọc được thư tín của đối phương thường nắm lợi thế lớn. Với góc nhìn đó, khoản đầu tư gần 10 triệu USD trong vòng 5 năm của Lục quân Mỹ không đơn thuần là hợp đồng công nghệ, mà là nỗ lực duy trì một trong những năng lực tình báo quan trọng nhất của chiến tranh hiện đại.