Vĩnh Long tăng tốc lấy mẫu ADN để xác định danh tính liệt sĩ

Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tỉnh Vĩnh Long đang tập trung lực lượng, tổ chức lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang liệt sĩ, đồng thời mở rộng thu thập, xác minh thông tin từ nhân chứng và người dân. Đây được xác định là những nhiệm vụ then chốt nhằm rút ngắn thời gian tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Khẩn trương lấy mẫu tại các nghĩa trang

Vĩnh Long hiện có 33 nghĩa trang liệt sĩ. Theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, việc lấy mẫu, bàn giao mẫu đối với 4,871 ngàn mộ chưa có thông tin tại 29 nghĩa trang liệt sĩ được thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật.

Đến nay, tỉnh đã hoàn thành lấy mẫu tại 14 nghĩa trang liệt sĩ và đang triển khai tại Nghĩa trang liệt sĩ Duyên Hải, Nghĩa trang liệt sĩ Cầu Ngang, Nghĩa trang liệt sĩ Miếu Điền, Nghĩa trang liệt sĩ Vang Quới Đông và Nghĩa trang liệt sĩ An Thủy. Toàn bộ 2.455 mẫu/ 2.725 mộ đã khai quật, được số hóa, lập hồ sơ đầy đủ và bảo quản tạm thời tại phòng lưu mẫu, bảo đảm an toàn, phục vụ các bước xác định danh tính tiếp theo; tỉnh cũng đã bàn giao 1.346 mẫu về Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an để giám định ADN theo quy định

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Duyên Hải, Đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ số 1 đang tập trung nhân lực để thực hiện nhiệm vụ. Trong tổng số 740 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, mỗi đội phấn đấu lấy mẫu khoảng 30 phần mộ/ngày.

Cùng với lấy mẫu ADN, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long xác định việc thu thập thông tin từ cơ sở là một nhiệm vụ quan trọng. Cơ quan thường trực là Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh được giao chủ trì, phối hợp với Sở Nội vụ, Hội Cựu chiến binh tỉnh, Hội Đồng đội kháng chiến Trung đoàn 1, Trung đoàn 3 và các địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ còn ngoài nghĩa trang.

Các lực lượng cũng được yêu cầu rà soát toàn bộ những nghĩa trang được lập tạm trong chiến tranh, qua đó mở thêm nguồn thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.

Vĩnh Long là một trong 3 địa phương thuộc Quân khu 9, cùng với TP. Cần Thơ và tỉnh Cà Mau, thành lập Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ lâm thời theo quyết định của Bộ Quốc phòng. Đây là lực lượng nòng cốt trong quá trình tổ chức tìm kiếm, xác minh và quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn.

Theo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long, các cơ quan, lực lượng chuyên môn, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ lâm thời thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã phối hợp với Đội K90 (Cục Chính trị Quân khu 9) chủ động tiếp nhận, đối chiếu, mở rộng và xác minh thông tin.

Đến nay, các lực lượng đã tiếp nhận 59 thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; trong đó xác minh, kết luận 49 thông tin. Hài cốt liệt sĩ quy tập được lập hồ sơ, bàn giao và lưu giữ mẫu theo đúng quy định, bảo đảm an toàn.

Thông tin chính xác là chìa khóa xác định danh tính

Bên cạnh khối lượng lớn mẫu cần lấy, một trong những vấn đề đặt ra đối với tỉnh Vĩnh Long là nguồn thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ còn thiếu, phân tán, trong khi điều kiện thực tế đã có nhiều thay đổi sau thời gian dài.

Đại diện Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long cho biết, phần lớn cựu chiến binh, nhân chứng trực tiếp tham gia chiến đấu, chôn cất liệt sĩ hiện tuổi đã cao, sức khỏe hạn chế, trí nhớ suy giảm. Đây là khó khăn lớn trong quá trình khai thác, kiểm chứng thông tin.

Trong khi đó, địa hình sau nhiều năm đã thay đổi đáng kể. Những thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ được cung cấp hiện nay tuy nhiều nhưng độ chính xác chưa cao. Không ít trường hợp thông tin chủ yếu được truyền đạt gián tiếp qua nhiều thế hệ, thay vì từ nhân chứng trực tiếp.

Để làm rõ những trường hợp này cần có thời gian và lực lượng chuyên môn sâu để khai thác, mở rộng, đối chiếu và xác minh. Một số thông tin chưa đủ cơ sở để kết luận; có trường hợp đã xác định được thông tin nhưng quá trình tìm kiếm vẫn chưa phát hiện hài cốt liệt sĩ và rất khó mở rộng phạm vi tìm kiếm.

Thực tế này cho thấy việc xác định danh tính liệt sĩ không chỉ phụ thuộc vào công nghệ ADN mà còn đòi hỏi quá trình thu thập, sàng lọc và kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn. Vì vậy, cùng với hoàn thành lấy mẫu tại các nghĩa trang, Vĩnh Long đang đặt trọng tâm vào việc mở rộng nguồn dữ liệu, nhất là từ nhân chứng, cựu chiến binh và người dân từng biết địa điểm chôn cất liệt sĩ.

Theo bà Nguyễn Thị Bé Mười, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long, tỉnh sẽ nỗ lực khắc phục khó khăn, tập trung thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, phấn đấu đến giữa tháng 10/2026 hoàn thành việc lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang. Sau đó, tỉnh khẩn trương hoàn thành các công việc tiếp theo, góp phần rút ngắn thời gian xác định danh tính liệt sĩ.

Mới đây, Thượng tướng Lê Quang Minh - Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Ủy viên Ban Chỉ đạo 515 quốc gia làm việc với Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long, nhấn mạnh “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị và toàn dân.

Thượng tướng yêu cầu các cấp, ngành triển khai nhiệm vụ với quyết tâm cao, bảo đảm tiến độ, đúng quy trình và chất lượng, đồng thời chú trọng kiểm tra, động viên lực lượng trực tiếp thực hiện.

Với sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền và người dân, cùng việc lấy mẫu ADN, mở rộng xác minh từ cơ sở, tỉnh Vĩnh Long từng bước tháo gỡ điểm nghẽn, hướng tới sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.