Việt Nam ghi dấu ấn đậm nét trong bảo đảm quyền con người

Con người là trung tâm của chiến lược phát triển

Người dân cả nước đang sống trong không khí tưng bừng chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026). Cách đây hơn nửa thế kỷ, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, quân và dân cả nước đã vượt qua muôn vàn gian khổ, hy sinh, làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước. Ngày 30/4/1975 vì thế không chỉ là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc, mà còn là biểu tượng kết tinh của ý chí độc lập, khát vọng hòa bình và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam.

Nhìn lại quá khứ, trong chiều dài lịch sử hơn 4.000 năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, từ thời đại các Vua Hùng dựng nước cho đến các cuộc kháng chiến trường kỳ chống ngoại xâm, đất nước chúng ta đã phải đi qua những chặng đường đầy hy sinh, mất mát.

Trên nền tảng vững chắc được hun đúc từ lịch sử chống giặc ngoại xâm, công cuộc đổi mới suốt 40 năm qua đã tiếp tục khẳng định bản lĩnh và trí tuệ của dân tộc trong thời bình. Từ một đất nước chịu nhiều hậu quả chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ, đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên nhiều lĩnh vực… Những thành quả, giá trị đó có thể nhìn thấy rõ qua những đổi thay trong xã hội và đời sống của mỗi người dân, cụ thể hơn có thể thấy rõ về chất lượng cuộc sống và đảm bảo quyền con người với những thành tựu.

Tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm quyền con người là quan điểm nhất quán, xuyên suốt mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Việt Nam. Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định: “Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển. Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của nhân dân”; đồng thời coi nhân dân là trung tâm và là chủ thể của chiến lược phát triển đất nước.

Từ quan điểm, chủ trương định hướng của Đảng, Nhà nước Việt Nam đã có những nỗ lực không ngừng cho việc xây dựng, hoàn thiện và thực thi hiệu quả chính sách, pháp luật bảo đảm quyền con người trên thực tế. Có thể thấy rõ, tư tưởng đề cao quyền con người tại Việt Nam đã được khẳng định từ rất sớm, thể hiện trong Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, các bản Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992, 2013 và xuyên suốt các giai đoạn phát triển của đất nước.

Hiện nay, Việt Nam là một trong những nước tích cực, chủ động tham gia hầu hết các công ước quốc tế về quyền con người của Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế. Với tư cách thành viên, Việt Nam cam kết thực hiện thông qua việc nội luật hóa các nguyên tắc, tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm hài hòa giữa pháp luật trong nước và quốc tế. Hiến pháp năm 2013 cùng nhiều luật, bộ luật đã tạo nền tảng pháp lý cho việc tôn trọng, thúc đẩy và bảo vệ quyền con người trên mọi lĩnh vực.

Việt Nam đã hai lần được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (2008–2009, 2020–2021) và ba lần trúng cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, trong đó có hai nhiệm kỳ liên tiếp (2023–2025 và 2026–2028). Việc tái trúng cử nhiệm kỳ 2026–2028 với 180 phiếu ủng hộ, cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đã khẳng định vị thế, uy tín quốc tế và sự ghi nhận đối với những nỗ lực của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người.

Trong nhiệm kỳ thứ ba tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy các lĩnh vực ưu tiên như nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng, bảo đảm quyền con người trong bối cảnh biến đổi khí hậu và chuyển đổi số, thúc đẩy bình đẳng giới, bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, cũng như các quyền về y tế, việc làm, giáo dục và giáo dục nhân quyền. Việt Nam cũng sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào nỗ lực chung của Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế, vì các giá trị phổ quát về quyền con người, hòa bình, độc lập, dân chủ và phát triển bền vững.

Thành tựu không thể phủ nhận

Việt Nam đạt được nhiều thành tựu to lớn trong bảo vệ quyền con người. Đảng và Nhà nước luôn xác định thúc đẩy, bảo vệ quyền con người là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa. Quan điểm này không chỉ mang tính lý luận xuyên suốt mà còn được thể hiện rõ trong hệ thống chính sách về an sinh xã hội, giáo dục, y tế, bình đẳng giới, chăm lo các nhóm yếu thế, phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Nhờ đó, các tiêu chuẩn về quyền con người ngày càng được củng cố, đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao.

Hơn bốn thập kỷ đổi mới đã tạo ra những chuyển biến sâu rộng trên mọi lĩnh vực, hình thành nền tảng vững chắc cho việc bảo đảm và thúc đẩy quyền con người. Từ một nền kinh tế lạc hậu, bị cấm vận, Việt Nam đã vươn lên trở thành điểm sáng tăng trưởng của khu vực và thế giới. Quy mô kinh tế tăng gần 100 lần so với năm 1986, GDP bình quân đầu người tính đến năm 2025 đạt đạt 5.026 USD, môi trường đầu tư – thương mại ngày càng cải thiện. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 20 nền kinh tế thương mại lớn nhất thế giới. Sự phát triển ổn định, bền vững này không chỉ nâng cao vị thế quốc gia mà còn trực tiếp cải thiện đời sống nhân dân, yếu tố cốt lõi của quyền con người.

Song hành với tăng trưởng kinh tế, Việt Nam đặc biệt chú trọng hoàn thiện hệ thống chính sách xã hội nhằm bảo đảm quyền của mọi công dân, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương. Các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chăm lo người có công, người cao tuổi, trẻ em và người khuyết tật đã hình thành mạng lưới an sinh rộng khắp, người dân được tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, nhà ở và việc làm.

Chính sách bình đẳng giới được triển khai mạnh mẽ, góp phần nâng cao tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo trong hệ thống chính trị, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tiến bộ nhanh về chỉ số giới. Những kết quả này cho thấy quyền con người ở Việt Nam không chỉ dừng ở chủ trương, chính sách mà đã được hiện thực hóa trong đời sống.

Thành tựu về quyền con người của Việt Nam còn được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Theo Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Chỉ số Phát triển con người (HDI) của Việt Nam năm 2024 xếp thứ 107/193 quốc gia, tăng 8 bậc so với trước; chỉ số Hạnh phúc tăng 11 bậc, xếp thứ 54/143; chỉ số Phát triển bền vững (SDG Index) đứng thứ 54/166. Việt Nam thuộc nhóm quốc gia đạt mức cao trong báo cáo phát triển con người 2025.

Đặc biệt, mức tăng HDI tới 46% trong một thập niên đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia cải thiện nhanh nhất thế giới. Những con số này phản ánh nỗ lực bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển và có điều kiện phát huy năng lực của mình.

Không chỉ tập trung trong nước, Việt Nam còn chủ động đóng góp vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế. Với vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Việt Nam tích cực thúc đẩy các ưu tiên như quyền con người trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, bình đẳng giới, bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, cũng như các quyền về việc làm và giáo dục...

Có thể khẳng định Việt Nam đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong bảo vệ quyền con người, đặc biệt là sau hơn 40 năm đổi mới. Đây là minh chứng đập tan luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động về thành tựu bảo đảm quyền con người ở Việt Nam, những luận điệu hòng chống phá sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Việc nhận diện, phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động sẽ góp phần bảo đảm ổn định và sự phát triển bền vững của đất nước.