Tinh thần Hà Huy Tập: Từ di sản lý luận đến động lực phát triển trong kỷ nguyên mới

Trong tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam, mỗi giai đoạn phát triển đều cần những điểm tựa tư tưởng đủ sâu, đủ vững để dẫn dắt hành động. Di sản tư tưởng của cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập chính là một chỉ dẫn mang ý nghĩa phương pháp luận cho chúng ta.

Một mẫu hình trí tuệ gắn liền hành động

Sinh ra và lớn lên trên vùng quê giàu truyền thống cách mạng, cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập sớm được hun đúc khí chất cứng cỏi, cương trực, thanh bạch của tầng lớp chí sỹ đương thời, hình thành nhân cách và lý tưởng sống vì dân, vì nước.

Đồng chí là một trong những nhà lý luận tiêu biểu, góp phần định hình nền tảng tư tưởng của Đảng trong những năm đầu đầy thử thách.

Dưới sự lãnh đạo của Quốc tế Cộng sản, đồng chí cùng các thành viên Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng đã đứng vững trên lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, vận dụng sáng tạo các chủ trương của Quốc tế Cộng sản và Cương lĩnh năm 1930 vào hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam.

Tích cực vận động thành lập các tổ chức quần chúng, khôi phục hệ thống tổ chức Đảng ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam; chuẩn bị văn kiện và tổ chức thành công Đại hội lần thứ nhất của Đảng; củng cố Ban Chấp hành Trung ương, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử Đảng ta.

Được đào tạo bài bản tại Đại học Phương Đông (Liên Xô), với nền tảng lý luận Mác - Lê-nin vững chắc cùng kinh nghiệm đúc kết từ phong trào cách mạng thế giới, đồng chí Hà Huy Tập đã biến ngòi bút thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng.

Những tác phẩm như "Sơ thảo lịch sử phong trào cộng sản ở Đông Dương", "Tờrốtxky" và "Phản cách mạng" là những "bút chiến" đanh thép, minh chứng cho phong cách tư duy đặc trưng: lý luận không tách rời thực tiễn đấu tranh; nhận thức không dừng lại ở nhận thức, mà phải chuyển hóa thành hành động.

Đồng chí đã soạn thảo nhiều văn kiện quan trọng của Đảng, viết sách, viết báo để tuyên truyền, giác ngộ cách mạng cho các tầng lớp Nhân dân; là tấm gương đảng viên mẫu mực với phẩm chất, đạo đức cách mạng trong sáng, tình yêu thương giai cấp và Nhân dân sâu sắc, niềm tin sắt đá vào tương lai tươi sáng của đất nước.

Điểm cốt lõi trong di sản của đồng chí không nằm ở những khẩu hiệu, mà ở một mẫu hình hiếm có: người cộng sản chân chính, kiên định, không giáo điều, sắc bén về lý luận nhưng không xa rời thực tiễn, quyết liệt trong hành động và luôn đặt sự nghiệp cách mạng của Đảng cùng lợi ích dân tộc lên trên hết. Chính sự gắn kết giữa trí tuệ và hành động ấy đã làm nên phẩm chất nổi bật của đồng chí.

Ngã xuống ở tuổi 35, độ tuổi đang tràn đầy sức lực và tài năng sáng tạo để cống hiến cho cách mạng. Những câu nói bất hủ "Cách mạng muôn năm!", "Tôi chẳng có gì phải hối tiếc, nếu còn sống tôi sẽ tiếp tục hoạt động" của cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập đã trở thành lời hiệu triệu, nhắc nhở các thế hệ mai sau luôn đặt lợi ích của Đảng, của cách mạng, của giai cấp và dân tộc lên trên hết; kiên định và thực hiện thắng lợi con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn.

Nền tảng tư duy trước yêu cầu phát triển mới

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định nhất quán vai trò đặc biệt quan trọng của công tác chính trị, tư tưởng đối với sự tồn tại, phát triển của một Đảng cách mạng.

Theo Karl Marx: “Lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất, nhưng lý luận cũng có thể trở thành lực lượng vật chất một khi nó thâm nhập vào quần chúng”.

V.I.Lênin tiếp tục phát triển sâu sắc hơn luận điểm này: “Chỉ Đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong”.

Kế thừa và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác chính trị, tư tưởng và xem đây là nhiệm vụ hàng đầu của công tác xây dựng Đảng, Người chỉ rõ: “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, ... Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam”.

Ngày 08/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng, kết tinh và phát triển nhất quán tư duy lý luận của Đảng, cụ thể hóa tinh thần Đại hội XIV, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác chính trị, tư tưởng trước những biến động nhanh, phức tạp, khó lường của tình hình thế giới, khu vực và trong nước.

Đây là lần đầu tiên, Đảng ta ban hành một quy định mang tính hệ thống, toàn diện, khẳng định bước phát triển mới về tư duy lý luận và quyết tâm chính trị rất cao trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng.

Từ những luận điểm trên cho thấy một chân lý rất căn bản, sức mạnh của Đảng trước hết là sức mạnh của đường lối chính trị và công tác tư tưởng, của lý luận, của sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Yêu cầu đó không hề giảm đi, mà ngày càng trở nên cấp thiết.

Trong giai đoạn hiện nay, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mà nhiều biến số cùng lúc thay đổi. Tăng trưởng kinh tế phải là tăng trưởng có chất lượng, đong, đo, đếm được. Hội nhập quốc tế chính là năng lực cạnh tranh thực chất. Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh không dừng ở khẩu hiệu, mà trở thành áp lực tái cấu trúc toàn bộ mô hình phát triển, cách quản trị quốc gia, vận hành của từng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh ấy, nếu thiếu một nền tảng tư duy đủ mạnh, các quyết sách rất dễ rơi vào tình trạng ngắn hạn, manh mún hoặc bị chi phối bởi áp lực tức thời. Đây chính là điểm mà di sản Hà Huy Tập trở nên đặc biệt có giá trị: lấy lý luận soi sáng thực tiễn, nhưng đồng thời kiểm chứng lý luận bằng chính thực tiễn.

Lý luận không phải là mớ công thức khép kín để áp đặt lên đời sống, mà là công cụ nhận thức mở, liên tục được bổ sung, hiệu chỉnh và phát triển qua va chạm với hiện thực.

Soi chiếu từ quá khứ đến hiện tại, công tác lý luận hiện nay không thể được xem là một địa hạt hàn lâm tách biệt. Mọi chủ trương lớn như hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng nhà nước pháp quyền; chiến lược phát triển công nghiệp, năng lượng, công nghệ, đòi hỏi một nền lý luận đủ sắc để đặt đúng vấn đề và đủ thực tiễn để đưa ra đúng giải pháp.

Một thực tế cần nhìn thẳng: nhiều cơ hội phát triển bị bỏ lỡ không phải vì thiếu nguồn lực, mà vì thiếu quyết đoán trong tổ chức thực hiện. Tâm lý e ngại trách nhiệm, sợ sai, sợ rủi ro đang trở thành lực cản vô hình đối với quá trình đổi mới. Nếu không tháo gỡ được điểm nghẽn này, mọi chiến lược dù đúng đắn đến đâu cũng khó đi vào cuộc sống.

Đối với những lĩnh vực thuộc ngành Công Thương đang chịu áp lực kép giữa yêu cầu tăng trưởng và chuyển đổi bền vững như công nghiệp, năng lượng, thương mại, đòi hỏi này càng có ý nghĩa trực tiếp.

Một nền công nghiệp hiện đại không thể được xây dựng bằng tư duy an toàn tuyệt đối. Một nền thương mại năng động không thể vận hành nếu thiếu sự linh hoạt và dám đổi mới. Một nền kinh tế muốn bứt phá không thể dựa trên tâm lý "chờ đợi chắc chắn".

Bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển công nghiệp nền tảng, mở rộng thị trường xuất khẩu, thúc đẩy chuyển đổi xanh, tất cả đều đòi hỏi những quyết sách có tính tiên phong, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, dám thử nghiệm những mô hình chưa từng có tiền lệ.

Như vậy, tinh thần Hà Huy Tập trong kỷ nguyên mới cần được hiểu như một tổ hợp giá trị có ba trụ cột gắn bó hữu cơ: tư duy lý luận sắc bén, hành động thực tiễn quyết liệt và trách nhiệm cá nhân rõ ràng.

Thiếu trụ cột đầu, mọi hành động đều có nguy cơ trở thành ứng phó vụn vặt. Thiếu trụ cột thứ hai, lý luận sẽ mãi là lý luận trên giấy. Và thiếu trụ cột thứ ba, cả hệ thống sẽ rơi vào tình trạng trách nhiệm tập thể, nơi không ai chịu trách nhiệm cho bất cứ điều gì.

Lịch sử không lặp lại, nhưng lịch sử luôn để lại những nguyên tắc có giá trị lâu dài. Vấn đề không phải là chúng ta có nhắc lại những nguyên tắc ấy hay không, mà là có thực sự vận dụng được hay không.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu phát triển ngày càng cao, việc chuyển hóa các giá trị tư tưởng thành động lực hành động không còn là một lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc.

Di sản Hà Huy Tập, vì thế, chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó được thể hiện trong từng quyết sách cụ thể, từng hành động cụ thể, nơi mỗi cán bộ, mỗi tổ chức dám bước ra khỏi vùng an toàn để tạo ra giá trị mới cho đất nước. Đó vừa là cách tri ân thiết thực nhất đối với một nhà lãnh đạo tiền bối, vừa là cách trả lời trọn vẹn nhất cho đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới.

Kỷ niệm 120 năm ngày sinh (24/4/1906 – 24/4/2026) Tổng Bí thư Hà Huy Tập, toàn Đảng, toàn dân ta tự hào ôn lại cuộc đời hoạt động và tấm gương hy sinh cao cả của một người chiến sĩ cộng sản kiên cường, một nhà lãnh đạo tài ba, một nhà lý luận xuất sắc, người đã có những cống hiến to lớn cho sự nghiệp xây dựng Đảng và đấu tranh cho mục tiêu giành độc lập dân tộc, ấm no hạnh phúc của Nhân dân.