Tin Khu Vực
Hợp tác mở đường cho động lực tăng trưởng mới
Sáng 27/10, tại TP. Hồ Chí Minh, phiên thảo luận “Định vị lại Việt Nam - ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu” diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, tập trung vào năng lực cạnh tranh, trí tuệ nhân tạo (AI) và hợp tác khu vực.
Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh, đại diện Bộ Công Thương và các đại biểu trong nước, quốc tế tham dự sự kiện.
Trước xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Việt Nam và ASEAN cần nâng cao khả năng thích ứng, đổi mới công nghệ, thu hút đầu tư hiệu quả và gia tăng giá trị trong nước. Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, cho biết chủ đề Diễn đàn năm nay là “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới”.
Thế giới đang đa cực hóa, chuỗi giá trị được tổ chức lại và các động lực tăng trưởng của hai thập niên qua có thể không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong tương lai. Các nền kinh tế, thành phố và doanh nghiệp cần tìm kiếm động lực tăng trưởng mới. AI là một trong những yếu tố quan trọng, đòi hỏi sự chuẩn bị về nhân lực, thể chế và dữ liệu.
Ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh.
Dẫn Báo cáo Tương lai Việc làm 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông Nguyễn Công Vinh cho biết đến năm 2030, thế giới dự kiến có khoảng 170 triệu việc làm mới, 92 triệu việc làm bị thay thế và 39% kỹ năng của người lao động sẽ thay đổi hoặc trở nên lạc hậu. Bất định đã trở thành điều kiện nền, trong khi năng lực thích ứng quyết định khả năng phát triển. Không nền kinh tế nào có thể tự đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dữ liệu, công nghệ, vốn và nhân lực. Vì vậy, kết nối xuyên biên giới và chia sẻ nguồn lực có ý nghĩa quan trọng. Các siêu đô thị tập trung đông dân cư, doanh nghiệp và nguồn lực tri thức ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hợp tác quốc tế. TP. Hồ Chí Minh mong muốn thúc đẩy đối thoại, sáng kiến và các quan hệ đối tác thiết thực.
Ông Albert Antoine - Giám đốc Chiến lược, đồng sáng lập Avaiga.
Ở góc độ công nghệ, ông Albert Antoine, Giám đốc Chiến lược, đồng sáng lập Avaiga, phân tích cơ hội và thách thức của AI đối với tăng trưởng kinh tế, thị trường lao động và định hướng phát triển công nghệ. Mỹ và Trung Quốc là hai trung tâm quan trọng trong lĩnh vực AI, thu hút nguồn vốn lớn cho phát triển công nghệ và hạ tầng. AI mở ra cơ hội phát triển sản phẩm, dịch vụ mới, nhưng cũng làm gia tăng lo ngại về khả năng một số việc làm bị thay thế.
Ông Albert Antoine nhấn mạnh, cần đặt con người ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển AI. Kinh nghiệm Singapore được đề cập như một ví dụ về xây dựng chiến lược và chuẩn bị nguồn nhân lực thích ứng với thay đổi công nghệ. Đối với Việt Nam, đầu tư công nghệ, phát triển nhân lực và tăng cường phối hợp giữa Chính phủ với doanh nghiệp là những vấn đề cần quan tâm để khai thác hiệu quả AI, cải thiện năng suất và đáp ứng nhu cầu thực tế.
Tại chương trình, các diễn giả trong nước và quốc tế thảo luận về định vị Việt Nam - ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu; ESG và kinh tế tuần hoàn; AI và nguồn nhân lực ngành sản xuất; ứng dụng AI trong quản trị siêu đô thị, công nghiệp; cùng năng lực chủ quyền AI.
Diễn giả trong nước và quốc tế thảo luận về định vị Việt Nam - ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Các nội dung trao đổi tập trung vào cơ hội thu hút đầu tư, nâng cao giá trị gia tăng và thúc đẩy ASEAN tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các diễn giả phân tích những rào cản về thương mại, tiêu chuẩn, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và logistics, đồng thời thảo luận giải pháp nâng cao năng lực cung ứng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Kinh nghiệm từ ABB, Black Lake Technologies, VIFOREST, Ngân hàng Thế giới và Bộ Công Thương góp phần làm rõ vai trò của công nghệ, nhân lực, liên kết sản xuất và chính sách trong hội nhập khu vực.
Việt Nam - ASEAN cần nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị
Bà Phạm Quỳnh Mai, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), nhấn mạnh yêu cầu tham gia sâu và bền vững hơn vào chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng và củng cố năng lực tự chủ. Việt Nam gia nhập ASEAN ngày 28/7/1995, sau đó tham gia các khuôn khổ liên kết khu vực và quốc tế như AFTA, ATIGA, WTO cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA). Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được thành lập năm 2015, thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và tăng cường kết nối giữa các nền kinh tế thành viên.
Theo bà Phạm Quỳnh Mai, hội nhập mở rộng không gian phát triển nhưng cũng đòi hỏi thay đổi cách tiếp cận. Việt Nam cần chủ động nâng cao chất lượng hội nhập, tăng năng lực tự chủ và cải thiện vị trí trong chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.
Bà Phạm Quỳnh Mai, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương).
Cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, điều chỉnh chính sách thương mại và sức ép chuyển đổi xanh đang tác động đến chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp phải ứng phó với biến động về thuế quan, quy tắc xuất xứ, logistics, năng lượng và khả năng tiếp cận thị trường.
Từ năm 2025, Việt Nam đàm phán với Hoa Kỳ về thương mại đối ứng, tập trung vào thuế quan, quy tắc xuất xứ, hải quan, thương mại số, dịch vụ, đầu tư và chuỗi cung ứng, hướng tới khuôn khổ ổn định, hài hòa lợi ích giữa hai bên. Việt Nam tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nguồn cung đầu vào và đối tác đầu tư. Diễn biến tại Trung Đông cho thấy an ninh năng lượng gắn chặt với an ninh kinh tế. Việt Nam chủ động các phương án bảo đảm nguồn cung xăng dầu, tăng cường dự trữ và đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng.
Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 930 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 475,04 tỷ USD, tăng 17%; nhập khẩu đạt 455,01 tỷ USD, tăng 19,4%. Cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu khoảng 20,03 tỷ USD.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tăng 22,4%. Nếu duy trì đà tăng trưởng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm có thể đạt hoặc vượt 1.200 tỷ USD, so với mục tiêu tăng trưởng khoảng 15-16%.
ASEAN tăng cường tham vấn, phối hợp chính sách trước những biến động địa chính trị. Trong tháng 3 và tháng 4/2026, các Bộ trưởng Kinh tế và Ngoại giao ASEAN tổ chức các cuộc họp đặc biệt về tình hình Trung Đông. Ngày 27/4, các Bộ trưởng Năng lượng ASEAN trao đổi biện pháp bảo đảm an ninh năng lượng.
ASEAN đồng thời thúc đẩy hợp tác về kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, an ninh năng lượng và an ninh lương thực. Đây là những lĩnh vực có thể góp phần tạo động lực tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh và khả năng chống chịu của khu vực.
Phát triển nhà cung ứng, nâng cao giá trị gia tăng
Để cải thiện vị trí trong chuỗi giá trị, bà Phạm Quỳnh Mai cho rằng Việt Nam cần chuyển từ lợi thế sản xuất, lắp ráp sang phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, thiết kế, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.
Các diễn giả trong nước và quốc tế thảo luận về định vị Việt Nam - ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu; ESG và kinh tế tuần hoàn; AI và nguồn nhân lực ngành sản xuất; ứng dụng AI trong quản trị siêu đô thị, công nghiệp; cùng năng lực chủ quyền AI.
Thu hút đầu tư nước ngoài cần gắn với chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung cấp trong nước. Doanh nghiệp cần được hỗ trợ đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực quản trị, tận dụng hiệu quả các FTA và tiếp cận hạ tầng số, logistics, nghiên cứu và phát triển.
Phát triển mạng lưới nhà cung cấp nội địa sẽ giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được hỗ trợ nâng cao năng lực, nhất là khi còn hạn chế về vốn và khả năng đáp ứng yêu cầu của đối tác.
Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cần phối hợp đào tạo theo nhu cầu thực tế của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việt Nam cũng cần tăng cường kết nối nhà cung cấp, nhà sản xuất trong nước với các đối tác quốc tế để mở rộng cơ hội hợp tác.
Chính phủ giữ vai trò hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp cần được trang bị năng lực cần thiết để thích ứng với biến động thị trường và đáp ứng các yêu cầu mới.
Ở cấp ASEAN, các ưu tiên gồm triển khai ATIGA nâng cấp, thúc đẩy Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA), đơn giản hóa thủ tục hải quan, hài hòa tiêu chuẩn, tăng cường kết nối logistics và nâng cấp các FTA ASEAN+ nhằm mở rộng thị trường, thu hút công nghệ.
Định vị lại Việt Nam và ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu đòi hỏi nâng cao năng lực nội tại và tăng cường liên kết khu vực. Việt Nam cần phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng; ASEAN cần kết nối sản xuất, hài hòa chính sách và mở rộng hợp tác để tăng khả năng chống chịu, tạo thêm giá trị cho nền kinh tế. Các giải pháp cần gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường.