Viện Nghiên cứu Cơ khí và Vụ Phát triển thị trường nước ngoài thúc đẩy hợp tác, kết nối

Từ năng lực nghiên cứu đến yêu cầu mở rộng hợp tác

Chiều 26/3, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Cơ khí và Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) đã có buổi làm việc nhằm trao đổi về định hướng hợp tác trong thời gian tới, trong đó trọng tâm là gắn năng lực nghiên cứu - chế tạo trong nước với nhu cầu thị trường quốc tế.

Phát biểu tại buổi làm việc, TS. Phan Đăng Phong - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) cho rằng yêu cầu tăng trưởng cao đang đặt ngành cơ khí trước sức ép chưa từng có, đặc biệt là về tiến độ nghiên cứu và làm chủ công nghệ.

“Nếu đi theo cách làm truyền thống thì không thể đáp ứng được yêu cầu phát triển hai con số. Muốn rút ngắn thời gian nghiên cứu bắt buộc phải hợp tác thật, phải đi cùng đối tác, tiếp cận trực tiếp công nghệ”, ông Phong nói.

Theo ông Phan Đăng Phong, trong khoảng 3 năm gần đây, Viện đã chủ động tăng cường tiếp xúc, làm việc với đối tác quốc tế thông qua các chương trình công tác tại Nga, Mỹ, Ba Lan… Từ đó mở rộng mạng lưới hợp tác và tìm kiếm cơ hội triển khai dự án thực tế.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ dừng ở cấp độ kết nối bên ngoài. Ông nhấn mạnh yêu cầu phải lan tỏa tư duy hợp tác xuống từng đơn vị chuyên môn: “Viện có hàng chục trung tâm, mỗi đơn vị đều có năng lực riêng. Nếu không gắn được các đơn vị này vào quá trình hợp tác thì rất khó chuyển hóa cơ hội thành kết quả cụ thể”.

Làm rõ thêm năng lực của Viện, ông Vũ Văn Khoa - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) cho biết, thời gian qua, Viện không chỉ tham gia xây dựng chính sách mà còn trực tiếp triển khai nhiều chương trình nghiên cứu, làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực then chốt của công nghiệp.

Theo ông, Viện đã tham mưu ban hành các cơ chế liên quan đến chế tạo thiết bị trong nước, đơn giá sản phẩm cơ khí, đồng thời phối hợp xây dựng các đề án phát triển ngành cơ điện, đường sắt và nhiều lĩnh vực công nghiệp khác. Ở góc độ công nghệ, Viện đã làm chủ nhiều lĩnh vực từ dây chuyền sản xuất ô tô, hệ thống tận dụng nhiệt thải phát điện, điện mặt trời nổi, đến tự động hóa dây chuyền và thiết bị cho các nhà máy thủy điện, nhiệt điện.

“Các công nghệ của Viện đều gắn với quy hoạch phát triển ngành công nghiệp trong nước. Việc tự chủ công nghệ không chỉ giúp Viện phát triển mà còn tạo việc làm, doanh thu cho các doanh nghiệp cơ khí trong thời gian dài vừa qua”, ông Khoa chia sẻ.

Đáng chú ý, nhiều công nghệ đã được triển khai trong thực tế, góp phần rút ngắn tiến độ các dự án lớn, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giảm chi phí đầu tư. Tuy nhiên, đại diện Viện cũng thẳng thắn nhìn nhận, việc tham gia xây dựng cơ chế chính sách còn chưa thực sự chủ động, năng lực nhân lực chưa đồng đều, đặc biệt là khả năng mở rộng hợp tác quốc tế để hướng tới xuất khẩu sản phẩm còn hạn chế so với tiềm năng.

Kết nối đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài

Ở góc độ cơ quan phát triển thị trường, ông Đỗ Quốc Hưng - Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) cho rằng, điểm mấu chốt để mở rộng thị trường quốc tế không nằm ở việc tìm thị trường trước, mà phải bắt đầu từ việc hiểu rõ năng lực trong nước.

“Muốn làm tốt công tác phát triển thị trường nước ngoài phải nắm chắc được nhu cầu, thế mạnh của các đơn vị trong nước. Nếu ngay trong nội bộ mình còn chưa nắm được thì không thể nói đến chuyện hỗ trợ doanh nghiệp hay mở rộng thị trường”, ông Hưng nhấn mạnh.

Theo ông, qua phần trình bày tại buổi làm việc, có thể thấy Viện Nghiên cứu Cơ khí đã làm chủ nhiều công nghệ, tham gia nhiều lĩnh vực từ tự động hóa, năng lượng đến chế tạo thiết bị, đồng thời có mạng lưới đối tác rộng với các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước đưa sản phẩm cơ khí Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh ngành Công Thương đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cao trong giai đoạn tới, ông Đỗ Quốc Hưng nhấn mạnh vai trò của khu vực sản xuất trong nước: “Để phát triển bền vững, giảm phụ thuộc, nâng cao tính tự chủ, doanh nghiệp trong nước phải đóng vai trò trung tâm. Trong đó, Viện Nghiên cứu Cơ khí có thể trở thành hạt nhân dẫn dắt ngành cơ khí”.

Từ thực tiễn trao đổi, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cho biết hai bên có thể triển khai hợp tác trên nhiều hướng cụ thể, trong đó tập trung vào việc xây dựng danh mục sản phẩm cơ khí có khả năng xuất khẩu, lựa chọn thị trường mục tiêu và kết nối với các dự án phù hợp.

Đồng thời, thông qua hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, Vụ sẽ hỗ trợ kết nối đối tác, cung cấp thông tin về tiêu chuẩn kỹ thuật, hàng rào thương mại, cũng như phối hợp tổ chức các hoạt động xúc tiến, quảng bá.

Một hướng đi khác được nhấn mạnh là tham gia các dự án công nghiệp - năng lượng tại các thị trường tiềm năng, nơi đang có nhu cầu lớn về phát triển hạ tầng và công nghiệp. Ông Đỗ Quốc Hưng khẳng định: “Vụ Phát triển thị trường nước ngoài sẵn sàng phối hợp với Viện để xây dựng các chương trình hợp tác cụ thể, từ kết nối đối tác đến triển khai dự án, từng bước đưa sản phẩm cơ khí Việt Nam ra thị trường quốc tế”.

Kết thúc buổi làm việc, hai bên thống nhất sẽ thiết lập đầu mối trao đổi thông tin, lựa chọn một số lĩnh vực ưu tiên để triển khai trước, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các nội dung hợp tác trong giai đoạn tới.

Không dừng ở trao đổi thông tin, hai bên thống nhất sẽ sớm lựa chọn một số lĩnh vực cụ thể để triển khai hợp tác, trong đó ưu tiên các ngành có nhu cầu thị trường rõ ràng như năng lượng, tự động hóa và thiết bị công nghiệp. Trên cơ sở đó, các sản phẩm cơ khí có năng lực cạnh tranh sẽ được xây dựng danh mục, kết nối với đối tác và dự án phù hợp, đi cùng với việc hỗ trợ về tiêu chuẩn, thị trường và xúc tiến thương mại. Đây được xem là bước đi nhằm chuyển từ kết nối sang triển khai thực chất, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm cơ khí trong nước.