Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt cho các cấp

Chiều 27/7, tiếp tục Phiên họp thứ Tư, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Trình bày Tờ trình định hướng xây dựng dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng dự án Luật trên cơ sở hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước là hết sức cần thiết nhằm cụ thể hóa các định hướng của Đảng tại Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, các nghị quyết, kết luận, chỉ đạo, định hướng của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng rà soát pháp luật, đảm bảo đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, khả thi.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Luật cơ bản kế thừa những quy định hiện hành đã được thực tiễn chứng minh đem lại các tác động tích cực đến kinh tế - xã hội của đất nước; sửa đổi, bổ sung một số quy định chưa đồng bộ, đang gây khó khăn, vướng mắc, yêu cầu cấp bách cần sửa đổi để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của các Bộ, địa phương, cơ quan, đơn vị đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong đầu tư công ngay từ khâu đề xuất xây dựng dự án, đến khâu tổ chức thực hiện, giải ngân vốn theo đúng dự toán được giao; việc giải ngân gắn với đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ.

Dự thảo Luật tiếp tục phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt, phát huy cao nhất sức sáng tạo của các cấp, các ngành, các địa phương đi kèm với xác định cụ thể, rõ ràng về trách nhiệm của từng chủ thể; nâng cao sự tự chủ của các địa phương theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Đảm bảo tính ổn định, tránh nhập rồi lại tách

Trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về tích hợp kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 5 năm; quy trình phân bổ, giao và quản lý dự toán chi đầu tư công hằng năm sau khi hợp nhất; đồng thời làm rõ các nội dung áp dụng thống nhất và các nội dung cần quy định riêng trong nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước.

Về tên gọi của dự án Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị, Chính phủ rà soát, cân nhắc lại tên gọi của luật cho phù hợp, vì bản chất đầu tư công cũng là một nguồn chi của ngân sách nhà nước. Việc hợp nhất phải đảm bảo tính ổn định, tránh tình trạng "nhập vào rồi lại tách ra"; bảo đảm thực chất, không chỉ là lồng ghép kỹ thuật mà phải xử lý được các bất cập thực tế.

Về các nội dung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn liền với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc phân cấp nhiệm vụ chi phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực, đặc biệt là đối với ngân sách cấp xã.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc hợp nhất 2 luật là bước đột phá quan trọng nhằm khắc phục tình trạng “vốn chờ dự án” hoặc “dự án chờ vốn”. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc hợp nhất không phải cộng cơ học 2 luật, mà phải "hợp nhất tư duy quản trị, quy trình quản lý và trách nhiệm đối với toàn bộ nguồn lực tài chính công của quốc gia".

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, dự án luật cần tạo chuyển biến căn bản trong quản trị tài chính công, khắc phục tình trạng chia cắt, hướng tới 3 mục tiêu xuyên suốt: thống nhất quản lý, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao hiệu quả; đồng thời phân cấp, phân quyền đi đôi với xác định rõ trách nhiệm.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, cân nhắc tên gọi, đánh giá kỹ tác động để bảo đảm Luật sau khi ban hành có tính ổn định.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị, luật không chỉ lồng ghép kỹ thuật đơn thuần mà phải giải quyết tận gốc các vướng mắc gây ách tắc thực tiễn; bảo đảm tính linh hoạt trong chuyển nguồn, cơ chế hỗ trợ chéo mang tính liên kết vùng và đảm bảo đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Dự Luật cần chuyển sang tư duy quản trị, quy trình quản lý và trách nhiệm đối với toàn bộ nguồn lực tài chính công; tiến tới thống nhất quản lý, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với rõ trách nhiệm. Bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương, vai trò quyết định/giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp; tuyệt đối không tạo khoảng trống pháp lý hoặc giảm mức độ kiểm soát tài chính công.

Về các định hướng lớn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng tích hợp đồng bộ kế hoạch tài chính, kế hoạch đầu tư công và dự toán ngân sách nhà nước, đồng thời làm rõ trình tự, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện.