Tuyên bố Hà Nội về hợp tác số: Đẩy nhanh hội nhập kinh tế số

AI - yếu tố then chốt thúc đẩy tương lai số

Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 diễn ra từ ngày 12 - 16/1/2026. Trong đó, các phiên họp cấp Bộ trưởng diễn ra trong 2 ngày 15 - 16/1 do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng chủ trì với vai trò Chủ tịch hội nghị.

Tại hội nghị đã thông qua Tuyên bố Hà Nội về Hợp tác số. Theo đó, khẳng định lại các mục tiêu và nguyên tắc của ASEAN được ghi nhận trong Tuyên bố Băng Cốc ngày 8/8/1967 và Hiến chương ASEAN, đặc biệt là việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và phát triển văn hóa trong khu vực thông qua các nỗ lực chung trên tinh thần bình đẳng và đối tác nhằm củng cố nền tảng cho một Cộng đồng Đông Nam Á thịnh vượng và hòa bình.

Đồng thời, định hướng theo Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) giai đoạn 2026 - 2030 thuộc Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, được lãnh đạo ASEAN thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 tại Kuala Lumpur, Malaysia vào tháng 5/2025, với mục tiêu xây dựng một nền kinh tế thống nhất và sẵn sàng cho tương lai, dựa trên tăng trưởng bền vững, được thúc đẩy bởi các công nghệ tiên tiến và có khả năng thích ứng với các cơ hội mới, đồng thời bảo đảm tính bao trùm và bền vững được lồng ghép xuyên suốt trong mọi khía cạnh của tiến trình hội nhập kinh tế.

Cùng với đó, tiếp tục định hướng theo Tuyên bố của lãnh đạo ASEAN về thúc đẩy chuyển đổi số tại ASEAN, được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 38 năm 2021, trong đó kêu gọi các nỗ lực chuyển đổi số có sự phối hợp và tính bao trùm trên tất cả các trụ cột chuyên ngành của ASEAN.

Ghi nhận báo cáo tổng kết Kế hoạch tổng thể số ASEAN 2025 (ASEAN Digital Masterplan 2025), trong đó bao gồm các thành tựu, kết quả và khuyến nghị then chốt nhằm tiếp tục tăng cường hợp tác và củng cố năng lực cạnh tranh và mức độ sẵn sàng số của khu vực; qua đó cung cấp những định hướng quan trọng cho việc xây dựng một khuôn khổ mới mang tính bao trùm và hướng tới tương lai nhằm điều phối hợp tác số của ASEAN trong giai đoạn 2026 - 2030.

Tại Tuyên bố Hà Nội về Hợp tác số cũng nhắc lại những nỗ lực lâu dài kể từ khi thành lập TELMIN (Hội nghị Bộ trưởng Viễn thông) và sau đó là ADGMIN (Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN) trong việc tăng cường kết nối khu vực như nền tảng cho phát triển số của ASEAN, cũng như các nỗ lực chung nhằm mở rộng khả năng tiếp cận an toàn, bao trùm và giá cả phải chăng cho tất cả mọi người; nâng cao độ phủ băng rộng; bảo đảm khả năng truy cập Internet an toàn và đáng tin cậy hơn cho người dân và thúc đẩy bao trùm số để không cá nhân, doanh nghiệp hay cộng đồng nào bị bỏ lại phía sau. Những nỗ lực này đã giúp ASEAN thu hẹp khoảng cách kết nối, tăng cường sự tham gia kinh tế - xã hội và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn khu vực.

Đặc biệt, nhận thức rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên không chỉ như một công nghệ, mà còn như một dạng hạ tầng thiết yếu mới - một hạ tầng thông minh sẽ làm nền tảng cho giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số ASEAN, định hình cách thức xã hội vận hành, kinh tế phát triển và chính phủ cung cấp dịch vụ.

Cũng như kết nối vật lý và kết nối số từ lâu đã đóng vai trò là xương sống của hội nhập khu vực, AI hiện nay có tiềm năng trở thành lớp nhận thức cho phép cung cấp dịch vụ công thông minh hơn, nâng cao năng suất công nghiệp, tăng cường an ninh mạng, hỗ trợ hành động vì khí hậu và môi trường, mở ra các hình thức hoạt động kinh tế mới dựa trên công nghệ số, đồng thời thúc đẩy sự chuyển đổi của công dân từ vai trò người tiêu dùng thụ động sang người sáng tạo chủ động.

Đón nhận AI như một yếu tố then chốt thúc đẩy tương lai số, giúp ASEAN chủ động thích ứng với sự chuyển dịch từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ. Qua đó, tạo điều kiện để khu vực khai thác đầy đủ lợi ích của chuyển đổi do AI dẫn dắt, thúc đẩy hội nhập khu vực sâu rộng hơn và xây dựng một cộng đồng số đáng tin cậy, sáng tạo và bao trùm, trao quyền cho mọi công dân và doanh nghiệp tiếp cận cơ hội, phát triển năng lực đổi mới và phát triển trong nền kinh tế số toàn cầu.

Định hình tương lai số của ASEAN

Tuyên bố Hà Nội về Hợp tác số nhấn mạnh việc nhất trí định hình tương lai số của ASEAN bằng việc thông qua Kế hoạch tổng thể Số ASEAN giai đoạn 2026 - 2030 (ADM 2030) như trụ cột của hội nhập số khu vực, với tầm nhìn xây dựng ASEAN trở thành một cộng đồng số bao trùm, đáng tin cậy và sáng tạo, trao quyền cho mọi công dân và doanh nghiệp phát triển trong nền kinh tế số toàn cầu. Với tầm nhìn này, ADM 2030 sẽ định hướng cả hợp tác khu vực và việc cập nhật các chiến lược số quốc gia, nhằm bảo đảm triển khai thống nhất trên toàn ASEAN.

Ủng hộ thúc đẩy đàm phán Hiệp định khung kinh tế số ASEAN (DEFA) nhằm thiết lập các quy tắc thuận lợi, đồng thời bảo đảm việc triển khai hiệp định thúc đẩy khả năng tương tác, tính bao trùm và mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và công dân trong toàn khu vực ASEAN.

Phát triển hạ tầng số thông minh, liền mạch, bao trùm và có khả năng chống chịu, thông qua việc tích hợp AI và Internet vạn vật (IoT) cho các hoạt động thông minh và dự báo; nâng cao tốc độ và độ phủ mạng nhằm bảo đảm kết nối liền mạch; đa dạng hóa phương thức tiếp cận thông qua mạng băng rộng, 5G/6G, dịch vụ điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) và cáp ngầm biển để bảo đảm khả năng chống chịu và tính liên tục xuyên biên giới.

Thúc đẩy hệ sinh thái số đáng tin cậy và an toàn thông qua việc tăng cường khả năng chống chịu an ninh mạng khu vực; đẩy mạnh hợp tác phòng, chống lừa đảo qua các kênh viễn thông thông qua triển khai hướng dẫn ASEAN về chính sách và thông lệ tốt trong phòng, chống lừa đảo; thúc đẩy khả năng tương tác và luồng dữ liệu xuyên biên giới đáng tin cậy thông qua các cơ chế của ASEAN, đồng thời tôn trọng khuôn khổ pháp lý quốc gia về bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư.

Đồng thời, nhất trí thúc đẩy sự tham gia số bao trùm thông qua việc tăng cường kết nối phổ cập và giá cả phải chăng, bảo đảm công nghệ dễ tiếp cận cho tất cả mọi người, bao gồm phụ nữ, thanh niên, cộng đồng nông thôn, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương khác; tăng cường năng lực số, thúc đẩy học tập suốt đời và hành vi số có trách nhiệm.

Tăng cường lực lượng lao động số và nhân tài số sẵn sàng cho tương lai thông qua khuyến khích hợp tác trong các sáng kiến nghiên cứu và phát triển (R&D) chung, đối tác học thuật - doanh nghiệp và tham gia các nền tảng đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Đẩy nhanh hội nhập kinh tế số thông qua phát triển hạ tầng số công và kết nối dữ liệu có khả năng tương tác; thúc đẩy thương mại số không giấy tờ và liền mạch; tăng cường không gian mạng an toàn, bảo mật và đáng tin cậy, bao gồm các nỗ lực tập thể nhằm phòng, chống lừa đảo trực tuyến; và tăng cường hỗ trợ cho các startup, danh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ và doanh nghiệp số thông qua cải thiện khả năng tiếp cận công nghệ, tài chính, cơ hội nâng cao năng lực và hợp tác xuyên biên giới, đồng thời trao quyền cho công dân và doanh nghiệp tham gia hiệu quả vào nền kinh tế số.

Tăng cường hợp tác về trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua thúc đẩy hài hòa hóa chính sách và tăng cường các nỗ lực an toàn chung dưới sự dẫn dắt của Nhóm công tác về quản trị AI (WG-AI) và các cơ chế hỗ trợ của ASEAN, bao gồm mạng lưới an toàn AI ASEAN (ASEAN AI Safe), nhằm nâng cao năng lực của ASEAN trong việc ứng phó với các cơ hội và rủi ro AI mới nổi.

Mặt khác, tăng cường chuyển đổi số xanh thông qua thúc đẩy hạ tầng số tiết kiệm năng lượng và các kỹ thuật phần mềm giảm phát thải carbon; lồng ghép các nguyên tắc môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào các chiến lược chuyển đổi số quốc gia và khu vực; gia tăng sử dụng năng lượng tái tạo cho các trung tâm dữ liệu; ứng dụng AI để tối ưu hóa mạng viễn thông và thúc đẩy các cơ chế kinh tế tuần hoàn trong quản lý rác thải điện tử nhằm phát triển bền vững.

Tuyên bố Hà Nội về Hợp tác số khuyến khích hợp tác với các đối tác đối thoại ASEAN và các tổ chức quốc tế trong tài trợ, nâng cao năng lực, hợp tác kỹ thuật và đối tác đổi mới sáng tạo nhằm hiện thực hóa tham vọng của ASEAN trở thành một trung tâm số hàng đầu toàn cầu.