Dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám, Quốc khánh 2/9, bộ phim "Mưa đỏ" đang được công chiếu tại các rạp chiếu phim trên cả nước, khắc họa lại 81 ngày đêm bi tráng của trận chiến Thành cổ Quảng Trị năm 1972, thu hút đông đảo khán giả và để lại những cảm xúc đặc biệt ấn tượng.
Tiếp nối sâu sắc mạch cảm xúc về những hiện thực lịch sử bi tráng của trận Thành cổ Quảng Trị, độc giả tìm về với ký ức lịch sử qua cuốn sách "Hồi ức Quảng Trị" của tác giả Nguyễn Thuỵ Kha, tác phẩm do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản lần thứ ba.

Tác phẩm "Hồi ức Quảng Trị" giới thiệu tới công chúng dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. Ảnh: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
Nếu điện ảnh mang đến cảm xúc trực quan bằng hình ảnh, âm thanh thì cuốn sách đem lại tư duy chiều sâu, khả năng khám phá, trải nghiệm cá nhân bằng những trang viết, hồi ký, nhật ký, tư liệu gốc của những nhân vật, chứng nhân lịch sử của thời kỳ đó, từ đó khắc ghi giá trị trường tồn của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc.
Trận Thành cổ Quảng Trị đã trở thành biểu tượng cho ý chí độc lập và khát vọng tự do của dân tộc Việt Nam. Cuốn sách Hồi ức Quảng Trị là những trang nhật ký, hồi ký chiến trường của hai người lính ở hai bên chiến tuyến, trực tiếp đối đầu nhau trong trận Thành cổ Quảng Trị, để rồi từ mỗi trang sách, người đọc cảm nhận được mức độ khốc liệt của 81 ngày đêm.
Cuốn sách không chỉ phản ánh sự tàn khốc, mà còn khắc họa sức mạnh nhân văn nảy sinh từ trong chiến tranh. Có những trang viết khiến người đọc rưng rưng: “Trong hầm trú ẩn chật hẹp, chúng tôi chuyền nhau mẩu bánh, nhìn nhau cười để quên đi tiếng bom nổ trên đầu” (tr. 198). Đó là hình ảnh của tình đồng đội, tình người, sự gắn kết máu thịt giữa những con người trong giờ phút sinh tử.
Trên màn ảnh, đạo diễn của "Mưa đỏ" cũng tái hiện bằng những khoảnh khắc lặng im, khi người lính trao nhau ánh mắt trước giờ xung phong. Điện ảnh và sách, hai phương thức truyền tải khác nhau, nhưng cùng mục tiêu làm sáng lên tinh thần nhân ái của người Việt Nam giữa bão tố đạn bom.
Đặc biệt, "Hồi ức Quảng Trị" mang đến sự đối chiếu thú vị giữa hai phía chiến tuyến. Một bên là những người lính Giải phóng chiến đấu cho lý tưởng độc lập, tự do; một bên là lính thủy quân lục chiến mang nặng nỗi hoang mang, chiến đấu chỉ để sinh tồn.
Cả bộ phim và cuốn sách đều khẳng định rằng Thành cổ Quảng Trị không chỉ là một địa danh, mà là một tượng đài bất tử. Tác phẩm sách viết: “Máu đã thấm đỏ từng tấc đất, nhưng mỗi tấc đất lại trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu ngoan cường” (tr. 45). Bộ phim "Mưa đỏ" đã biến hiện thực ấy thành những khung cảnh giàu sức gợi, khi dòng sông Thạch Hãn nhuộm đỏ máu đào. Trong sách, ký ức nhấn mạnh: “Dòng Thạch Hãn đã gồng mình chở xác bao đồng đội, như chứng nhân lặng lẽ của cuộc chiến” (tr. 276). Sự cộng hưởng này cho thấy lịch sử chỉ thật sự sống khi được ghi nhớ bằng cả cảm xúc và lý trí.
Nếu "Mưa đỏ" đưa khán giả trở lại chiến trường bằng ngôn ngữ điện ảnh thì "Hồi ức Quảng Trị" lưu giữ hiện thực ấy bằng trang viết, để hậu thế còn có thể đọc, suy ngẫm, tri ân. Sự gặp gỡ giữa bộ phim và cuốn sách chính là minh chứng cho sức sống bền bỉ của lịch sử, khi ký ức không chỉ được tái dựng lại mà còn được nhân lên trong đời sống văn hóa đương đại. Đó cũng là cách để di sản tinh thần của dân tộc không bao giờ lùi xa, mà luôn hiện diện như lời nhắc nhở về sức mạnh, niềm tin và trách nhiệm.