Tin Khu Vực
Phát biểu tại tọa đàm “An ninh năng lượng: Khơi thông nguồn lực - Nâng cao tự chủ - Tạo động lực tăng trưởng”, trong khuôn khổ Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, đã đề cập nhiều vấn đề đặt ra trong phát triển hệ thống điện, từ cơ chế phân định rủi ro đầu tư, linh hoạt phụ tải đến lựa chọn thứ tự ưu tiên các nguồn điện.
Đổi mới tư duy điều hành, phân định rõ rủi ro đầu tư năng lượng
Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, một trong những vấn đề cần được quan tâm khi phát triển các nguồn điện, đặc biệt là điện khí LNG, là nhận diện và phân định rõ rủi ro giữa các bên tham gia dự án.
Ông cho rằng, trong bối cảnh các dự án năng lượng thường đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và chịu tác động từ nhiều yếu tố thị trường, nhà đầu tư không thể sử dụng nguồn vốn của mình để bù đắp những rủi ro chưa được xác định rõ. Do đó, cơ chế chia sẻ rủi ro cần được cụ thể hóa hơn, thay vì chỉ dừng ở những nguyên tắc chung.
TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam.
“Chia sẻ rủi ro là đúng, nhưng cần chi tiết và cụ thể hơn. Chúng tôi cho rằng phải phân định rõ rủi ro, chứ không chỉ nói chung chung là chia sẻ rủi ro”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Theo đại diện Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, phân định rõ trách nhiệm và phạm vi rủi ro của từng bên sẽ giúp nhà đầu tư có cơ sở đánh giá hiệu quả dự án, chủ động phương án tài chính và đưa ra quyết định đầu tư. Đây cũng là điều kiện quan trọng để tạo niềm tin cho doanh nghiệp, khơi thông dòng vốn vào các dự án năng lượng.
Một vấn đề khác được ông Tuấn nhấn mạnh là cần thay đổi tư duy điều hành hệ thống điện, đặc biệt là cách tiếp cận giữa nguồn cung và nhu cầu tiêu thụ.
Theo ông, trước đây, quan điểm chủ đạo là nguồn cung phải linh hoạt để đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, trong điều kiện cơ cấu nguồn điện ngày càng có sự tham gia lớn của điện gió, điện mặt trời, việc điều chỉnh nguồn cung theo nhu cầu tức thời không phải lúc nào cũng dễ dàng. Vì vậy, cần nghiên cứu hướng tiếp cận mới, trong đó chú trọng tính linh hoạt của phụ tải.
“Chúng ta phải chuyển sang vấn đề linh hoạt phụ tải”, ông Tuấn nêu quan điểm.
Điều này đồng nghĩa với việc không chỉ tập trung phát triển nguồn điện để đáp ứng mọi biến động của nhu cầu, mà cần có giải pháp quản lý nhu cầu sử dụng điện, khuyến khích khách hàng điều chỉnh thời điểm tiêu thụ phù hợp với khả năng cung ứng của hệ thống. Đây là hướng đi có ý nghĩa trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng lên, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với khả năng cân bằng và vận hành hệ thống điện.
Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Anh Tuấn cũng đưa ra quan điểm về lựa chọn thứ tự ưu tiên phát triển các nguồn điện trong từng giai đoạn. Theo ông, trước mắt cần tập trung phát triển điện mặt trời mái nhà, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc đối với các dự án nhiệt điện khí và nhiệt điện than có khả năng hoàn thành trước năm 2030.
Nhập khẩu điện cũng được nhìn nhận là một giải pháp cấp bách cần cân nhắc. Tuy nhiên, giải pháp này có thể đặt ra những vấn đề nhất định đối với an ninh năng lượng, do đó cần đánh giá hài hòa giữa lợi ích và nguy cơ.
Về dài hạn, điện gió ngoài khơi là một trong những hướng phát triển cần được quan tâm. Đối với pin lưu trữ và thủy điện tích năng, ông Tuấn cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ hiệu quả và vai trò trong tổng thể hệ thống điện.
Theo ông, pin lưu trữ không trực tiếp tạo ra điện mà thực hiện chức năng tích trữ và cung cấp điện trở lại. Quá trình này có tổn hao năng lượng, vì vậy cần tính toán hiệu suất, chi phí và quy mô triển khai để xác định vị trí phù hợp trong thứ tự ưu tiên đầu tư.
Những vấn đề trên cho thấy, bài toán an ninh năng lượng không chỉ nằm ở việc phát triển thêm nguồn điện mà còn đòi hỏi sự đồng bộ giữa cơ cấu nguồn, hạ tầng truyền tải, phương thức vận hành và quản lý nhu cầu tiêu thụ.
Bốn ưu tiên của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam
Trên cơ sở nhận diện những vấn đề đặt ra đối với ngành năng lượng, TS. Nguyễn Anh Tuấn cho biết, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam xác định 4 ưu tiên hoạt động trong thời gian tới. Do nguồn lực của Hiệp hội còn hạn chế, việc lựa chọn những nhiệm vụ trọng tâm được xem là cần thiết để tập trung nguồn lực và phát huy vai trò kết nối, phản biện, đồng hành cùng ngành năng lượng.
Toàn cảnh toạ đàm.
Thứ nhất, hỗ trợ phản biện, tham mưu cho Chính phủ và Bộ Công Thương hoàn thiện thể chế, chính sách, tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển năng lượng.
Đây là ưu tiên có ý nghĩa nền tảng, bởi cơ chế, chính sách có tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, tiến độ triển khai dự án và khả năng huy động nguồn lực cho ngành năng lượng.
Hiệp hội sẽ phát huy vai trò tập hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực năng lượng để tham gia phản biện, đóng góp chính sách. Trọng tâm là nhận diện những bất cập, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp với thực tiễn.
Đặc biệt, vấn đề phân định rủi ro trong đầu tư các dự án năng lượng cần được quan tâm, nhằm tạo cơ sở rõ ràng hơn cho các bên tham gia, tăng tính minh bạch và khả năng dự báo của môi trường đầu tư.
Thứ hai, thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng thực chất và linh hoạt.
Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, Hiệp hội sẽ tập trung hỗ trợ phát triển điện gió, điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ, đồng thời thúc đẩy các nghiên cứu về điện khí LNG.
Định hướng này không chỉ hướng đến đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng vận hành linh hoạt của hệ thống. Trong đó, việc kết hợp các nguồn năng lượng tái tạo với hệ thống lưu trữ cần được nghiên cứu trên cơ sở hiệu quả kinh tế, kỹ thuật và khả năng đáp ứng yêu cầu vận hành.
Cùng với phát triển nguồn cung, Hiệp hội cũng quan tâm đến cách tiếp cận linh hoạt phụ tải. Theo đó, quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh thời điểm sử dụng điện và khuyến khích khách hàng tham gia điều chỉnh phụ tải cần được xem xét như những giải pháp hỗ trợ cân bằng hệ thống, nhất là khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời ngày càng tăng.
Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng lưới điện và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng.
Đây là ưu tiên nhằm giải quyết yêu cầu phát triển đồng bộ giữa nguồn điện và hệ thống truyền tải. Theo ông Tuấn, Hiệp hội sẽ đóng góp vào việc đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư cho hệ thống truyền tải, đồng thời hỗ trợ thúc đẩy các chương trình quản lý nhu cầu điện và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
Thực tế cho thấy, phát triển nguồn điện nếu không đi cùng năng lực truyền tải và khả năng tiếp nhận của hệ thống có thể dẫn đến lãng phí công suất và nguồn lực đầu tư. Vì vậy, hiện đại hóa hạ tầng lưới điện cần được đặt trong tổng thể quy hoạch và phát triển các nguồn điện, bảo đảm tính kết nối, đồng bộ và hiệu quả vận hành.
Bên cạnh đó, tiết kiệm năng lượng và quản lý nhu cầu điện cũng cần được chú trọng hơn. Đây không chỉ là giải pháp giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới mà còn góp phần tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong toàn nền kinh tế.
Thứ tư, phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với các đối tác, định chế tài chính trong nước và quốc tế, thúc đẩy kết nối nguồn vốn xanh và chuyển giao công nghệ.
Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, quá trình chuyển dịch năng lượng đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ hiện đại và sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. Vì vậy, việc tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với các tổ chức tài chính, đối tác trong và ngoài nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Hiệp hội.
Thông qua vai trò cầu nối, Hiệp hội hướng tới tạo thêm cơ hội hợp tác, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn xanh, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển năng lượng. Đây cũng là hướng đi góp phần mở rộng nguồn lực đầu tư, nâng cao năng lực công nghệ và khả năng tham gia của doanh nghiệp trong quá trình chuyển dịch năng lượng.
Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, 4 ưu tiên trên là những định hướng trọng tâm để Hiệp hội tập trung nguồn lực, đồng hành cùng cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu lớn nhất là kiến tạo hệ sinh thái năng lượng xanh, sạch, ổn định và hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, tối ưu hóa chi phí và giảm phát thải trong quá trình phát triển kinh tế.