Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV: 7 giải pháp cho phát triển hạ tầng

Cùng với thể chế và nguồn nhân lực thì đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược được Văn kiện Đại hội XIV đặt ra yêu cầu phải làm thật mạnh, thật nhanh, làm đến nơi đến chốn vì đây chính là một trong những đòn bẩy quyết định để đưa đất nước bứt phá, tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam.

Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng quốc gia đồng bộ, hiện đại, thông minh, xanh

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định “Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; nhất là kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức …” là đột phá chiến lược thứ ba. Trước đó trình bày tham luận tại Đại hội XIV, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, phát triển kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, hạ tầng xây dựng, đô thị và nhà ở chỉ tạo được đột phá khi được chuẩn bị kỹ về chiến lược, quy hoạch, có mô hình huy động nguồn lực phù hợp, tổ chức thực hiện quyết liệt và có sự phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống chính trị.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, để góp phần thực hiện thành công ba đột phá chiến lược, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, cơ cấu lại nền kinh tế trên cơ sở không gian phát triển mới được định hình bởi sắp xếp đơn vị hành chính, phát triển hệ thống đô thị, vùng động lực và hành lang kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững thì  khi xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Xây dựng xác định trọng tâm là phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng quốc gia đồng bộ, hiện đại, thông minh, xanh.

“Tập trung nguồn lực trung ương cho các công trình hạ tầng chiến lược, dự án trọng điểm, đồng thời nghiên cứu hình thành quỹ phát triển hạ tầng; hình thành cơ bản bộ khung kết cấu hạ tầng quốc gia, đặc biệt là hạ tầng giao thông đa phương thức; lấy định hướng phát triển hệ thống giao thông công cộng (TOD) làm cơ sở quy hoạch phát triển đô thị, biến các nhà ga đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị thành các trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ sầm uất.”- Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho hay.

Hạ tầng xanh, hạ tầng số: 7 giải pháp   đột phá cho giai đoạn mới

Trong tham luận được trình bày tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra vào ngày 21/1/2026, để tạo đột phá chiến lược trong phát triển hạ tầng, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đã đưa ra 7 giải pháp.

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Tập trung rà soát, đánh giá, xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật bảo đảm tiến độ, chất lượng theo hướng tạo cơ chế, chính sách đột phá để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực trong và ngoài nước, nguồn lực từ khối kinh tế tư nhân.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện hệ thống các quy hoạch ngành, hệ thống chỉ tiêu phát triển ngành với tầm nhìn dài hạn, đi trước một bước, mang tính ổn định lâu dài để dẫn dắt, định hướng công tác đầu tư phát triển hạ tầng, bảo đảm hiệu quả đầu tư, phát triển cân đối, hài hòa tổng thể giữa các lĩnh vực.

Ưu tiên phân bổ nguồn lực cho kết cấu hạ tầng trọng điểm, có tính lan toả, liên kết vùng, tạo ra hành lang kinh tế mới; cho các dự án xây dựng xanh, giao thông phát thải thấp, vật liệu tái chế, sử dụng năng lượng hiệu quả, ứng phó biến đổi khí hậu; quan tâm an sinh xã hội qua việc triển khai hiệu quả Chương trình nhà ở xã hội, phát triển đô thị hiện đại..

Thứ ba, chuyển hướng từ “huy động” sang “khơi thông và nuôi dưỡng” các nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng. Hoàn thiện cơ chế "Lấy hạ tầng nuôi hạ tầng" thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất để tái đầu tư;  khuyến khích đầu tư tư nhân, đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư vào các lĩnh vực trọng yếu như: cảng biển; cảng hàng không; hạ tầng giao thông đô thị.

Thứ tư, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, tiến tới từng bước tự chủ về công nghệ. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh. Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng số đồng bộ, coi đây là “hạ tầng cứng” của nền kinh tế số. Nghiên cứu phát triển các loại vật liệu tính năng cao, vật liệu tái chế nhằm tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Thứ năm, đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong tình hình mới, nghiên cứu, đề xuất tham gia các dự án hạ tầng để góp phần xây dựng một mạng lưới giao thông vận tải kết nối đồng bộ và hiệu quả trong khu vực. Triển khai và tận dụng hiệu quả nguồn lực từ các sáng kiến, kế hoạch tổng thể về kết nối khu vực mà nước ta là thành viên, nhất là trong ASEAN, Tiểu vùng Mê Công, APEC; tận dụng cơ hội từ các sáng kiến quốc tế và các hiệp định thương mại tự do để thu hút đầu tư, công nghệ cao, công nghệ xanh phục vụ phát triển hạ tầng và đô thị hoá theo mô hình kinh tế xanh và phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu.

Thứ sáu, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đất nước trên mọi lĩnh vực trong kỷ nguyên mới. Trong đó, đặc biệt chú trọng công tác tổ chức cán bộ, xác định công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là người đứng đầu đủ phẩm chất, trình độ, năng lực, có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực đường sắt, ứng dụng công nghệ số, công nghệ xanh…

Thứ bảy, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, chống thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực xây dựng, giao thông, đặc biệt là kiểm tra, giám sát phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, ngành Xây dựng quyết tâm phát huy truyền thống “đi trước mở đường”, phát triển hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ, hiện đại, thông minh; xây dựng đô thị xanh, thích ứng biến đổi khí hậu; ưu tiên nhà ở xã hội, nhà ở công nhân gắn hạ tầng kỹ thuật, xã hội đồng bộ. Qua đó, góp phần cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thực hiện ba đột phá chiến lược, hướng tới mục tiêu 2030 và tầm nhìn 2045.