Trao quyền tự chủ để Petrovietnam dẫn đầu 'năng lượng biển'

Lực lượng nòng cốt với nhiều lợi thế vượt trội

Dù làn sóng chuyển dịch sang năng lượng tái tạo đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, dầu khí vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Theo PGS.TS Lê Quang Duyến - Trưởng Khoa Dầu khí và Năng lượng, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, ngành dầu khí không chỉ bảo đảm nguồn năng lượng ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội mà còn tạo nguồn lực tài chính để đầu tư cho quá trình chuyển đổi năng lượng trong tương lai.

Đây chính là nền tảng để Việt Nam vừa duy trì tăng trưởng kinh tế, vừa thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050. Trong lộ trình đó, vai trò của dầu khí sẽ không dừng lại ở hoạt động thăm dò, khai thác và cung cấp năng lượng truyền thống. Ngành này đang từng bước mở rộng sang các lĩnh vực mới như khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), điện gió ngoài khơi, hydrogen, amoniac xanh và các giải pháp thu giữ, lưu trữ carbon (CCS, CCUS).

Một lợi thế nổi bật của dầu khí, đặc biệt là khí thiên nhiên, là khả năng cung cấp năng lượng liên tục, ổn định và đáp ứng nhu cầu phụ tải lớn của hệ thống điện quốc gia. Với mức phát thải thấp hơn than đá, khí thiên nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng hệ thống điện khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng cao. Chính vì vậy, dầu khí được xác định là nguồn năng lượng chuyển tiếp chiến lược - cầu nối trên con đường hướng tới nền kinh tế carbon thấp.

Đánh giá về năng lực tham gia quá trình chuyển dịch năng lượng của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), PGS.TS Lê Quang Duyến khẳng định Petrovietnam đang sở hữu nhiều lợi thế mà không nhiều doanh nghiệp trong nước có được. Đó là hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại được đầu tư qua nhiều thập niên, đội ngũ nhân lực chất lượng cao, kinh nghiệm triển khai các dự án quy mô lớn ngoài khơi, cùng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ được tích lũy qua hàng loạt dự án hợp tác quốc tế. Nền tảng tài chính tương đối vững mạnh là điều kiện quan trọng để Tập đoàn tham gia vào các lĩnh vực năng lượng mới có hàm lượng công nghệ cao.

Một lợi thế đáng chú ý là khả năng tận dụng hạ tầng và kinh nghiệm khai thác ngoài khơi sẵn có. Các công trình biển, hệ thống dịch vụ kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành trong môi trường biển khắc nghiệt hoàn toàn có thể được chuyển đổi, phục vụ hiệu quả cho các dự án điện gió ngoài khơi, lưu trữ carbon hay sản xuất hydrogen trong tương lai.

Trong lộ trình hướng tới năm 2050, Petrovietnam hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong phát triển điện gió ngoài khơi, hydrogen, amoniac xanh, CCS và CCUS, cũng như các giải pháp lưu trữ năng lượng. Đây chính là nền tảng để Petrovietnam trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình chuyển dịch năng lượng của đất nước.

Hoàn thiện Luật Dầu khí: Tạo dư địa cho tăng trưởng năng lượng quốc gia

Để hiện thực hóa tiềm năng đó, PGS.TS Lê Quang Duyến nhấn mạnh, khuôn khổ pháp lý cần được tiếp tục hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện cho các lĩnh vực năng lượng mới phát triển.

Luật Dầu khí cần mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các hoạt động liên quan đến LNG, điện gió ngoài khơi, hydrogen, CCS và CCUS. Song song với đó là các cơ chế khuyến khích đầu tư, chia sẻ rủi ro, thúc đẩy đổi mới công nghệ và đặc biệt là tạo điều kiện bao tiêu sản phẩm đầu ra dài hạn cho các nhà đầu tư.

Theo cách tiếp cận lập pháp mới, Luật tập trung quy định những vấn đề lớn, có tính nguyên tắc và ổn định lâu dài, trong khi các nội dung mang tính kỹ thuật, trình tự, thủ tục được giao cho Chính phủ và các cơ quan quản lý quy định chi tiết qua nghị định, thông tư hướng dẫn. Cách làm này giúp hệ thống pháp luật linh hoạt hơn, kịp thời điều chỉnh khi thực tiễn phát triển năng lượng thay đổi nhanh chóng, đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong quá trình triển khai dự án. Đặc biệt, từ thực tiễn hoạt động của ngành, PGS.TS Lê Quang Duyến đề xuất cần có cơ chế mạnh mẽ hơn để phát huy vai trò của Petrovietnam trong phát triển năng lượng ngoài khơi.

"Petrovietnam đang đại diện Nhà nước trong tổ chức và điều hành nhiều hoạt động dầu khí trên biển, sở hữu đội ngũ chuyên gia, hệ thống kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn mà ít đơn vị nào có được. Không doanh nghiệp nào "hiểu" các công trình ngoài biển tốt hơn Petrovietnam", PGS.TS Lê Quang Duyến nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, ông đề xuất Nhà nước tăng cường phân cấp, phân quyền cho Petrovietnam trong các dự án năng lượng ngoài khơi, tạo điều kiện để Tập đoàn chủ động hơn về vốn, công nghệ, quyết định đầu tư và triển khai dự án trong phạm vi phù hợp.

Việc trao quyền tự chủ lớn hơn không chỉ giúp phát huy tối đa năng lực sẵn có của Petrovietnam mà còn góp phần đẩy nhanh tiến độ phát triển các ngành năng lượng mới, tận dụng hiệu quả tiềm năng biển của Việt Nam và bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng.