TP. Hồ Chí Minh định hình siêu đô thị với 5 cực động lực phát triển mới

Định hình siêu đô thị với 5 cực động lực phát triển mới

Chiều 30/9, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA) phối hợp Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP. Hồ Chí Minh (SACA), Hội Kiến trúc sư Việt Nam và Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh tổ chức Diễn đàn “TP. Hồ Chí Minh tái định hình siêu đô thị - Những siêu dự án kiến tạo diện mạo, chất lượng cuộc sống TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2030 - 2035”.

Diễn đàn nằm trong khuôn khổ Triển lãm Nội thất - Xây dựng Việt Nam (VIBE 2026), với chủ đề “Growth in Motion - Nhịp điệu tăng trưởng”. Sự kiện tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi về quy hoạch, hạ tầng, cơ hội hợp tác và giải pháp định hình đô thị TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch HAWA, cho biết mỗi bước chuyển mình của TP. Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu mới đối với không gian đô thị và chất lượng cuộc sống. Các dự án hạ tầng, đô thị quy mô lớn sẽ hình thành cấu trúc kết nối, trung tâm phát triển và cơ hội đầu tư mới, đồng thời đặt ra yêu cầu về môi trường sống, giao thông và không gian công cộng. Đồng thời kỳ vọng diễn đàn gợi mở các giải pháp phát triển TP. Hồ Chí Minh hiện đại, bền vững, giàu bản sắc và tăng cường hợp tác.

Tại diễn đàn, KTS Ngô Anh Vũ, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, phác họa bức tranh quy hoạch mới với tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch tổng thể là sự tích hợp giữa quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung xây dựng, hướng tới hình thành TP. Hồ Chí Minh trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại.

Theo ông Ngô Anh Vũ, các mốc phát triển được xác định đến năm 2030, 2045 và 2075 hoặc xa hơn. Đến năm 2030, TP. Hồ Chí Minh kỳ vọng sánh vai với các đô thị Đông Nam Á; đến năm 2045 trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, đổi mới sáng tạo của châu Á; đến năm 2075 hoặc xa hơn hướng tới một thành phố toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là mô hình “5 - 5 - 5 và 10”, gồm 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết và 10 vùng quản trị. Theo đó, năm cực động lực gồm khu vực lõi TP. Hồ Chí Minh cũ, định hướng quản trị đô thị và tài chính; phía Đông tập trung đổi mới sáng tạo; phía Tây phát triển đô thị, y tế, giáo dục; Bàu Bàng - Bến Cát định hướng công nghiệp, logistics; khu vực kinh tế biển gắn với vùng vịnh Gành Rái.

Ông Ngô Anh Vũ cho biết 5 hệ liên kết gồm liên kết Bắc - Nam giữa kinh tế lục địa và kinh tế biển; liên kết Đông - Tây với Đồng bằng sông Cửu Long và Cảng hàng không quốc tế Long Thành; liên kết sản xuất - phân phối; liên kết hạ tầng đô thị đa tầng; liên kết không gian xanh và xanh dương. Quy hoạch định hướng 10 vùng quản trị với các chức năng ưu tiên khác nhau.

Quy hoạch siêu đô thị cần gắn với chất lượng sống

TSKH.KTS. Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners, cho rằng sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị quy mô lớn, với nhiều dự án hạ tầng và phát triển đô thị. Vì vậy, quy hoạch cần quan tâm đến tác động đối với cuộc sống người dân.

Thành phố cần hình thành hệ sinh thái đô thị đa trung tâm, đa cực. Các cực phát triển phải gắn với trung tâm việc làm, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và cơ hội an cư. Nếu thiếu việc làm và tiện ích thiết yếu, các khu đô thị mới có nguy cơ ít người ở.

TSKH.KTS. Ngô Viết Nam Sơn đề xuất chú trọng mô hình đô thị “15 phút”, trong đó người dân có thể tiếp cận việc làm, trường học, bệnh viện và tiện ích cơ bản trong phạm vi di chuyển khoảng 15 phút. Mô hình này cần gắn với quá trình phát triển đô thị theo hệ thống metro. Đồng thời, cần tính toán việc tạo việc làm tương xứng với số lượng nhà ở mới, bảo đảm nhà ở có giá phù hợp, huy động nguồn lực cho hạ tầng và bảo đảm chi phí vận hành công trình.

Với tầm nhìn 100 năm, TSKH.KTS. Ngô Viết Nam Sơn cho rằng quy hoạch cần dành không gian cho thiên nhiên, di sản và dự trữ phát triển tương lai. Việc gia tăng không gian xanh có thể góp phần giải quyết ngập nước, ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường đô thị.

Cần phát triển hệ sinh thái kinh tế biển

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng Giám đốc enCity, cho rằng vị thế địa lý, gió mùa và vùng vịnh kín Cần Giờ - Gành Rái góp phần hình thành vai trò giao thương của TP. Hồ Chí Minh. Đây cũng là nền tảng để thành phố phát triển hệ sinh thái kinh tế biển trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng cho rằng gió mùa và vùng vịnh kín giúp tàu thuyền tránh bão, chờ gió và tiếp tục hành trình. Đây là một trong những điều kiện góp phần hình thành mạng lưới giao thương, thúc đẩy sự phát triển của Sài Gòn. Thành phố hiện có lợi thế về kinh tế biển, đứng thứ hai Đông Nam Á về sản lượng cảng, sau Singapore, với khoảng 16 triệu container, đồng thời nằm trong nhóm 15 cảng bận rộn nhất thế giới.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Đỗ Dũng nhận định hoạt động kinh tế biển hiện vẫn tập trung nhiều vào logistics, trong khi các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao như đội tàu, đóng tàu, tài chính hàng hải, luật hàng hải và trọng tài hàng hải chưa phát triển tương xứng. Với việc mở rộng không gian phát triển, TP. Hồ Chí Minh có cơ hội xây dựng tầm nhìn tích hợp về “Vịnh TP. Hồ Chí Minh”, kết nối Cần Giờ, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương và Đồng bằng sông Cửu Long. Theo đó, khu vực lòng vịnh có thể tập trung sản xuất, hạ tầng, công nghiệp và dịch vụ hàng hải; khu vực hướng ra biển phù hợp với đô thị và du lịch. Đồng thời, cần kết nối kinh tế biển với tài chính, logistics, năng lượng và các dịch vụ hàng hải.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng lưu ý, quy hoạch cần tính toán đồng bộ hạ tầng giao thông với quy mô phát triển cảng. Theo quy hoạch, sản lượng container có thể tăng lên khoảng 38 triệu TEU/năm. Nếu phần lớn là hàng xuất nhập khẩu, áp lực vận tải bằng xe container sẽ rất lớn. Do đó, TP. Hồ Chí Minh cần chuẩn bị hạ tầng tương xứng để hiện thực hóa định hướng phát triển kinh tế biển.