Tin Khu Vực
Gắn với bảo đảm công bằng trong giao dịch
Tham gia thảo luận ở Tổ về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, đây đều là những lĩnh vực phát triển rất mới, trong khi quy định pháp luật hiện hành chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Vì vậy, hai dự án luật cần được nghiên cứu hết sức kỹ lưỡng và tổng thể để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thảo luận ở Tổ về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đo lường là lĩnh vực chuyên môn sâu nhưng tác động trực tiếp đến đời sống của nhân dân và năng lực phát triển của đất nước. Cuộc sống hằng ngày của người dân gắn với tiền điện, tiền nước đến chất lượng sản phẩm; công nghệ cũng cần những phép đo chính xác, đáng tin cậy.
Sai lệch về đo lường có thể gây thiệt hại cho người dân, làm doanh nghiệp mất thị trường, thậm chí ảnh hưởng đến những quyết định rất quan trọng đến sinh mạng, đến việc xác định thật hay giả, có vi phạm pháp luật hay không. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn chứng, thực tiễn thời gian qua cho thấy, trong nhiều trường hợp, chính chỉ số đo lường là căn cứ để kết luận một hành vi có phạm tội hay không. “Vấn đề nghiêm trọng như thế, chứ không chỉ là chuyện dân sinh thông thường nên luật về đo lường này rất có ý nghĩa”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu hàng loạt ví dụ cho thấy vai trò của đo lường, thiết bị quan trắc môi trường hỏng, bị gian lận thì ai chịu trách nhiệm; hàm lượng bao nhiêu phần trăm thì đủ cấu thành tội phạm về ma túy, bao nhiêu là gian lận pha tạp chất để lừa người tiêu dùng; thuốc chữa bệnh thế nào thì bảo đảm chất lượng; mức độ thương tật nào thì xử lý hình sự, mức nào là hành chính hay dân sự. Nếu không có căn cứ đo lường thì không xác định được những vấn đề này.
Từ thực tiễn đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị sửa luật lần này phải gắn với bảo đảm công bằng trong giao dịch, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực tự chủ công nghệ; cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Chỉ thị 38 của Ban Bí thư.
Đầu tư hạ tầng đo lường phải đo bằng hiệu quả, gắn với giảm chi phí
Góp ý cụ thể vào dự thảo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu bốn vấn đề. Thứ nhất, phát triển năng lực đo lường để phục vụ nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. Muốn làm chủ công nghệ phải có khả năng đo, kiểm chứng chất lượng sản phẩm; đo lường không theo kịp thì nghiên cứu khó đi đến sản xuất, doanh nghiệp khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị.
Dẫn Báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ với nhu cầu ngân sách dự kiến khoảng 9.000 tỷ đồng giai đoạn 2026 - 2030 cho hệ thống chuẩn đo lường và củng cố nền tảng số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị làm rõ thứ tự ưu tiên, khả năng sử dụng chung và kết quả phải đạt được. Hiệu quả đầu tư cần được đánh giá bằng năng lực đo được quốc tế thừa nhận, khả năng phục vụ doanh nghiệp và mức giảm chi phí dịch vụ. Đầu tư thiết bị phải gắn với đào tạo chuyên gia, kinh phí vận hành và nhu cầu sử dụng, tránh mua sắm thiết bị hiện đại nhưng không có người sử dụng, gây lãng phí.
Toàn cảnh phiên thảo luận tổ.
Thứ hai, giảm tiền kiểm phải đi cùng với hậu kiểm có căn cứ, có trách nhiệm. Tán thành việc một số hoạt động dịch vụ đo được thực hiện theo cơ chế tổ chức tự công bố năng lực như Điều 25 dự thảo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý cần phân biệt giữa hoạt động tự nguyện theo nhu cầu thị trường với kiểm định, thử nghiệm bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước; tiêu chuẩn chất lượng phải do Nhà nước quản lý, không thể buông lỏng. Việc công bố năng lực phải đơn giản, công khai, không trở thành thủ tục xin chấp thuận; việc đình chỉ tổ chức cung cấp dịch vụ minh bạch, cần sử dụng kết quả phù hợp, tránh yêu cầu doanh nghiệp chứng minh lại những nội dung đã được đánh giá, xác nhận.
Kiểm tra dựa trên rủi ro phải có căn cứ đánh giá rõ ràng, xác định rõ trách nhiệm, quyết định, kiểm soát chặt việc miễn, giảm kiểm tra như khoản 6 Điều 43 dự thảo, không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần trong khi nơi có dấu hiệu gian lận lại không bị phát hiện.
Thứ ba, chuyển đổi số phải nâng cao độ tin cậy của kết quả đo và giảm chi phí thực hiện. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình xác định nền tảng số về hoạt động đo lường là thành phần của nền tảng quản lý hạ tầng chất lượng quốc gia; dữ liệu đã có phải được sử dụng lại, doanh nghiệp không phải báo cáo cùng một thông tin cho nhiều cơ quan; nghĩa vụ cung cấp dữ liệu phải đúng phạm vi, mục đích, gắn với bảo vệ bí mật kinh doanh và an toàn thông tin.
Thứ tư, phải bảo vệ đến cùng quyền lợi của người dân khi có sai lệch, gian lận đo lường. Với hàng đóng gói sẵn, việc bỏ phân nhóm và dấu định lượng phải đi cùng với cách kiểm soát lượng hàng trên thực tế; nghĩa vụ bảo đảm định lượng, lưu giữ thông tin phục vụ hậu kiểm cần áp dụng phù hợp với mọi cơ sở, không phụ thuộc vào việc có tham gia chương trình bảo đảm đo lường tự nguyện hay không.
Dự thảo đã ghi nhận trách nhiệm bồi thường khi vi phạm đo lường gây thiệt hại tại Điều 52, vấn đề là người dân thực hiện quyền đó như thế nào. Khi phát hiện đồng hồ điện, đồng hồ nước hoặc cột đo xăng dầu bị gian lận, cần xác định thời gian, phạm vi ảnh hưởng, số tiền thu sai và trách nhiệm hoàn trả, bồi thường. "Không thể chỉ xử phạt xong mà quyền lợi của người bị hại vẫn chưa được giải quyết”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định.
Về điều kiện thi hành, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cùng với việc thu hẹp phạm vi kiểm tra của cấp xã, cần làm rõ cơ chế hỗ trợ chuyên môn của cấp tỉnh để xử lý những vấn đề vượt quá năng lực của cơ sở; phân quyền phải bảo đảm thống nhất về kỹ thuật, tránh kiểm tra chồng chéo. Luật cần quy định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm, giới hạn thẩm quyền; nội dung kỹ thuật cần linh hoạt thì giao quy định chi tiết; văn bản hướng dẫn và điều kiện chuyển tiếp phải được chuẩn bị đồng bộ để hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp không bị gián đoạn.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, kết quả sửa luật phải được thể hiện ở chỗ giao dịch tin cậy hơn, quyền lợi của người dân được bảo vệ tốt hơn và doanh nghiệp có thêm năng lực nâng cao chất lượng sản phẩm.