Tôi là công dân ASEAN!

Khẳng định tinh thần của thanh niên Việt Nam

Giữa hàng chục phiên đối thoại, tranh luận chính sách và những cuộc trao đổi về tương lai khu vực tại Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026, có một thông điệp được nhắc đến nhiều lần bởi các nhà lãnh đạo, học giả, chuyên gia và cả thanh niên từ các nước trong khu vực tham dự diễn đàn: “Tôi là công dân ASEAN”.

Đó không đơn thuần là một khẩu hiệu mang tính biểu tượng. Đằng sau thông điệp ấy là một cách tiếp cận ngày càng rõ nét của ASEAN trong quá trình xây dựng cộng đồng: lấy người dân làm trung tâm.

Tinh thần đó được thể hiện rõ tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 khi không gian đối thoại không chỉ dành cho các nhà lãnh đạo hay nhà hoạch định chính sách mà còn quy tụ đông đảo đại diện địa phương, doanh nghiệp, giới nghiên cứu, các chính đảng và đặc biệt là thế hệ trẻ. Những vấn đề của ASEAN vì thế được tiếp cận theo hướng bao trùm hơn, với sự tham gia của nhiều chủ thể trong xã hội. Quan trọng hơn, diễn đàn đã mở ra không gian để thanh niên ASEAN cất lên tiếng nói của mình, chia sẻ những kỳ vọng của mình và nhận thức rõ hơn về vai trò của bản thân trong tiến trình phát triển của khu vực.

Với thanh niên Việt Nam, hành trình ấy cũng là hành trình nhận diện rõ hơn trách nhiệm của một thế hệ đang trưởng thành cùng quá trình hội nhập sâu rộng của đất nước. Từ những cuộc đối thoại tại diễn đàn, nhiều người trẻ không chỉ tiếp nhận những ý tưởng mới về tương lai ASEAN mà còn mang theo nhận thức rõ ràng hơn về vị thế của Việt Nam trong cộng đồng khu vực và vai trò của chính mình trong việc góp phần định hình tương lai ấy.

Thanh niên Việt Nam không còn xuất hiện với vai trò quan sát hay lắng nghe đơn thuần. Họ tham gia các phiên đối thoại, chia sẻ góc nhìn và trực tiếp trao đổi về những vấn đề đang định hình tương lai khu vực. Đối với Mai Anh, sinh viên Học viện Ngoại giao, thông điệp “Tôi là công dân ASEAN” được hiểu như sự mở rộng về nhận thức và trách nhiệm của mỗi người trẻ trong thời đại hội nhập.

“Không chỉ là công dân của Việt Nam, tôi còn là một phần của cộng đồng ASEAN với hơn 600 triệu dân. Điều đó đòi hỏi tôi phải không ngừng trau dồi kiến thức, ngoại ngữ và tư duy hội nhập, chủ động tìm hiểu những vấn đề chung của khu vực để có thể học tập, làm việc và khẳng định tinh thần trách nhiệm, tinh thần dấn thân của thanh niên Việt Nam trong tiến trình phát triển của ASEAN”, Mai Anh chia sẻ.

Nhận thức ấy được nuôi dưỡng từ thực tế Việt Nam đang ngày càng đóng vai trò chủ động trong các tiến trình hợp tác khu vực. Việc Việt Nam khởi xướng và tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN trong ba năm liên tiếp không chỉ cho thấy những đóng góp ngày càng rõ nét của Việt Nam đối với ASEAN, mà còn mở ra thêm nhiều cơ hội để thanh niên tham gia sâu hơn vào các cuộc thảo luận về tương lai khu vực.

“Chúng ta đang có tiếp thu được những giá trị văn minh ở trên thế giới và cũng song song với đó là giữ gìn những giá trị truyền thống, những giá trị độc bản của Việt Nam. Tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc, những giá trị đó hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại để tạo nên những điều vừa mới nhưng cũng giữ được giá trị lâu bền trong tiến trình phát triển. Đây là nền tảng vững chắc để chúng ta tự tin góp sức vào việc định hình tương lai ASEAN”, MC Khánh Vy, thanh niên tiêu biểu tham dự diễn đàn chia sẻ.

Đáng chú ý là tinh thần ấy không chỉ giúp thanh niên Việt Nam tự tin hơn trong quá trình hội nhập, mà còn tạo nên bản sắc riêng của người trẻ Việt Nam khi bước vào không gian chung của ASEAN. Từ đó, chân dung của một thế hệ công dân Việt Nam mới cũng hiện lên rõ nét hơn: tự tin hội nhập nhưng vẫn khác biệt, chủ động kết nối nhưng vẫn gìn giữ bản sắc, sẵn sàng bước ra khu vực nhưng luôn mang theo trong mình niềm tự hào về quê hương và đất nước.

Chủ động tham gia, chủ động kiến tạo tương lai ASEAN

Nếu Diễn đàn Tương lai 2026 giúp thanh niên nhận thức rõ hơn mình là ai trong cộng đồng ASEAN, thì điều đọng lại sau diễn đàn còn là một câu hỏi lớn hơn: Thanh niên sẽ đóng góp gì cho tương lai của khu vực?

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong nhiều phiên thảo luận tại diễn đàn năm nay. Thanh niên không còn được nhìn nhận đơn thuần là lực lượng thụ hưởng thành quả hội nhập hay nguồn nhân lực của tương lai, mà đang được kỳ vọng trở thành một trong những chủ thể tham gia trực tiếp vào quá trình tìm kiếm lời giải cho những thách thức chung của ASEAN.

Từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi năng lượng, biến đổi khí hậu đến phát triển bền vững, nhiều phiên đối thoại đều cho thấy tương lai của ASEAN sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng đổi mới sáng tạo, năng lực thích ứng và tinh thần dấn thân của thế hệ trẻ. Đây cũng là những lĩnh vực mà thanh niên Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế khi ngày càng tiếp cận nhanh với công nghệ mới, có tư duy hội nhập và khả năng kết nối rộng mở trong môi trường toàn cầu.

Chia sẻ bên lề Diễn đàn, Hoa hậu Lê Nguyễn Bảo Ngọc, Miss World Việt Nam 2024, Miss Intercontinental 2022 cho rằng thanh niên ngày nay không thể chỉ là người quan sát hay thụ hưởng thành quả phát triển. “Thanh niên Việt Nam trong thời đại hiện tại cần phải là những người chủ động, chủ động kiến tạo, chủ động tham gia, chủ động xây dựng những chính sách cũng như những giải pháp cho những vấn đề khu vực của chúng ta”, Hoa hậu Bảo Ngọc nhấn mạnh.

Theo Hoa hậu Bảo Ngọc, thanh niên ASEAN nói chung và thanh niên Việt Nam nói riêng đang sở hữu nhiều lợi thế mà các thế hệ trước chưa từng có. Đó là khả năng tiếp cận công nghệ, tư duy đổi mới, năng lực hợp tác xuyên biên giới và tinh thần sẵn sàng hành động vì những mục tiêu chung.

“Thanh niên của ASEAN đang có rất nhiều tiềm năng. Các bạn có sự am hiểu về công nghệ, có khả năng đưa ra những hành động và những giải pháp cụ thể cho từng cộng đồng của các bạn. Đồng thời, các bạn cũng có tư duy có thể kết hợp, phối hợp và hợp tác xuyên biên giới với nhau”, Hoa hậu Bảo Ngọc chia sẻ.

Những nhận định ấy cũng phản ánh một trong những thông điệp nổi bật của Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: những giải pháp cho tương lai sẽ không chỉ đến từ các chính phủ hay các tổ chức quốc tế, mà còn được khởi nguồn từ các sáng kiến, mô hình và ý tưởng sáng tạo của thế hệ trẻ.

Chính từ những kỳ vọng đó, nhiều thanh niên Việt Nam tham dự diễn đàn cho thấy họ không tiếp cận ASEAN với tâm thế của những người đứng ngoài cuộc, mà với mong muốn trở thành những chủ thể cùng tham gia kiến tạo tương lai khu vực. Đó là khát vọng đưa tri thức mới, công nghệ mới và các mô hình sáng tạo vào giải quyết những vấn đề chung của cộng đồng; là mong muốn được tham gia sâu hơn vào các tiến trình hợp tác khu vực; đồng thời góp phần nâng cao vị thế và tiếng nói của Việt Nam trong một ASEAN đang chuyển mình mạnh mẽ trước những thay đổi của thời đại.

Với nhiều người trẻ, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 là dịp để nhận thức rõ hơn về vai trò, trách nhiệm và cơ hội của mình trong hành trình cùng ASEAN kiến tạo tương lai.

Trong một cộng đồng đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ và trình độ phát triển như ASEAN, sức mạnh của khu vực sẽ không chỉ được tạo nên bởi các cơ chế hợp tác giữa các quốc gia, mà còn bởi tinh thần dấn thân, khả năng kết nối và khát vọng cống hiến của người trẻ.

Và với thanh niên Việt Nam, hành trình ấy có lẽ bắt đầu từ một nhận thức rất giản dị nhưng đầy ý nghĩa: Tôi là công dân ASEAN!