Tin Khu Vực 
Từ tích trữ sang trải nghiệm và cảm xúc
Khi tết Nguyên đán đang đến gần, mùa mua sắm bước vào cao điểm trên khắp thị trường Trung Quốc. Khái niệm niên hóa có thể hiểu là các mặt hàng truyền thống và hiện đại được người dân mua sắm trước Tết để sử dụng, biếu tặng hoặc tích trữ trong kỳ nghỉ. Từ lâu, đây không chỉ là một tập quán văn hóa mà còn là một chỉ báo quan trọng phản ánh sức khỏe và cấu trúc của thị trường tiêu dùng nội địa.
Người dân mua đồ trang trí cho Tết Nguyên đán sắp tới tại một khu chợ ở huyện Hạ Di, thành phố Thương Khâu, tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
Từ tích trữ sang trải nghiệm và cảm xúc
Mùa mua sắm tết Nguyên đán truyền thống gắn liền với các mặt hàng như hạt khô, bánh kẹo, rượu bia, những sản phẩm mang ý nghĩa đoàn viên và sung túc. Tuy nhiên, cấu trúc nhu cầu đang thay đổi rõ rệt khi thế hệ tiêu dùng trẻ trở thành lực lượng chủ đạo.
Trong dịp lễ năm nay, các sản phẩm mang tính biểu tượng văn hóa kết hợp yếu tố sáng tạo được ưa chuộng. Thú bông Pop Mart phiên bản Năm Ngọ hay câu đối Tết chủ đề hoạt hình lồng ghép chữ “Phúc”, biểu tượng may mắn truyền thống, là những ví dụ tiêu biểu. Các sản phẩm đồng thương hiệu gắn với những IP nổi tiếng như My Little Pony cũng ghi nhận sức hút trên nhiều phân khúc, từ đồ ăn vặt, mỹ phẩm đến thiết bị điện tử.
Theo các chuyên gia tại Trung Quốc, sự thay đổi này phản ánh bước chuyển từ tâm lý “tích trữ cho đủ đầy” sang tiêu dùng dựa trên trải nghiệm và sự đồng điệu cảm xúc. Hàng hóa dịp Tết không còn chỉ mang tính cát tường mà ngày càng được cá nhân hóa, chú trọng thiết kế và giá trị biểu đạt bản sắc.
“Chi tiêu hướng tới sự hài lòng cá nhân đang ngày càng định hình quá trình chuyển đổi và nâng cấp của thị trường tiêu dùng”, bà Xing Xing, một nhà phân tích thị trường tại Trung Quốc nhận định.
Công ty nghiên cứu iiMedia Research ước tính “nền kinh tế cảm xúc” sẽ tiếp tục mở rộng nhanh chóng, với quy mô thị trường dự kiến vượt 4.500 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 648 tỷ USD) vào năm 2029. Con số này cho thấy tiêu dùng gắn với cảm xúc và trải nghiệm đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng trong mô hình tăng trưởng dựa trên cầu nội địa.
Bên cạnh yếu tố cảm xúc, sự đa dạng hóa nguồn cung cũng đang làm thay đổi diện mạo giỏ hàng niên hóa. Hàng nhập khẩu ngày càng hiện diện phổ biến trong các gia đình Trung Quốc dịp Tết.
Chuyến tàu hàng Trung Quốc - châu Âu đầu tiên chuyên chở hàng phục vụ Tết 2026 đã đến thành phố Tây An (Thiểm Tây) ngày 21/1, mang theo dầu ăn và mật ong từ Kazakhstan. Tại Bằng Tường, trung tâm thương mại biên giới thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, các chợ trái cây bước vào cao điểm khi nhiều lô hàng sầu riêng và bưởi nhập khẩu cập bến.
Số liệu chính thức cho thấy nhập khẩu trái cây của Trung Quốc tăng đều trong năm qua. Riêng kim ngạch nhập khẩu sầu riêng tươi đạt 7,49 tỷ USD, chủ yếu từ Thái Lan và Việt Nam. Điều này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm nhiệt đới và cao cấp, vốn trước đây chỉ xuất hiện ở phân khúc thử nghiệm hoặc tiêu dùng không thường xuyên.
Các hội chợ niên hóa quốc tế tổ chức tại Bắc Kinh, Thượng Hải và nhiều thành phố lớn khác giúp người tiêu dùng tiếp cận trực tiếp với hàng ngoại. Sự mở rộng của mạng lưới đường sắt vận tải, các chuyến bay quốc tế và thương mại điện tử xuyên biên giới đã rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa nhà sản xuất nước ngoài và thị trường nội địa.
Ông Qu Xiaodong, nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Xã hội Thiểm Tây, cho rằng hàng nhập khẩu đã trở thành một phần quen thuộc hơn trong đời sống thường nhật của người dân. Theo ông, sự thay đổi này phản ánh quá trình mở cửa sâu rộng hơn của nền kinh tế, với cơ hội thị trường lớn hơn, chuỗi cung ứng ổn định hơn và môi trường kinh doanh mang tính quốc tế cao hơn.
Khai mở sức mua nội địa
Bên cạnh xu hướng tiêu dùng dựa trên cảm xúc và sự gia tăng hiện diện của hàng nhập khẩu, mùa mua sắm năm nay tại Trung Quốc còn ghi nhận cú hích đáng kể từ chương trình đổi cũ lấy mới đối với hàng tiêu dùng.
Năm 2026, việc mở rộng trợ cấp của chính phủ nhằm khuyến khích thay thế ô tô, thiết bị gia dụng và thiết bị số cũ đã góp phần cải thiện tâm lý tiêu dùng. Các chính sách này không chỉ tác động đến quyết định mua sắm của hộ gia đình mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới hệ thống bán lẻ.
Tại một cửa hàng JD Mall ở Trùng Khánh, quản lý Dai Lei cho biết lượng khách trong tháng 1 tăng 50% so với cùng kỳ năm trước, trong khi doanh số tăng 40%. Theo ông Dai, việc kính thông minh lần đầu tiên được đưa vào chương trình trợ cấp quốc gia đã thu hút nhiều người tiêu dùng đến trải nghiệm sản phẩm trực tiếp, qua đó kéo theo doanh số của các nhóm hàng liên quan.
Dữ liệu từ Bộ Thương mại cho thấy trong tháng 1/2026, doanh số bán thiết bị gia dụng và sản phẩm kỹ thuật số theo chương trình trợ cấp vượt 15 triệu đơn vị, với tổng doanh thu gần 59 tỷ nhân dân tệ. Quy mô này cho thấy tác động rõ rệt của chính sách trong việc kích hoạt nhu cầu thay thế và nâng cấp tiêu dùng.
Không chỉ thúc đẩy bán lẻ hàng hóa, chương trình còn hỗ trợ các lĩnh vực liên quan như ẩm thực và giải trí, khi người tiêu dùng quay trở lại các không gian bán lẻ trực tiếp để mua sắm và trải nghiệm. Sự kết hợp giữa trợ cấp chính sách và cao điểm mùa lễ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng, góp phần nâng đỡ sức mua trong giai đoạn trước Tết.
Các nhà kinh tế cho rằng tác động dài hạn của chương trình đổi cũ lấy mới cho thấy tiềm năng đáng kể của thị trường nội địa Trung Quốc. Khi tiêu dùng ngày càng gắn với nâng cấp chất lượng sống và đổi mới công nghệ, vai trò của cầu nội địa trong tăng trưởng kinh tế được củng cố.
Từ làn sóng mua sắm niên hóa có thể thấy rõ xu hướng tiêu dùng đang chuyển từ mô hình dựa trên khối lượng sang mô hình dựa trên giá trị, bao gồm giá trị cảm xúc, giá trị thương hiệu và giá trị công nghệ. Sự kết hợp giữa thay đổi thị hiếu, mở rộng nhập khẩu và chính sách hỗ trợ có mục tiêu đang góp phần tái cấu trúc thị trường trong nước.
Khi tết Nguyên đán cận kề, những giỏ hàng niên hóa không chỉ phản ánh không khí lễ hội mà còn cho thấy cách nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang điều chỉnh động lực tăng trưởng, đặt tiêu dùng nội địa vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi dài hạn.