Thủy điện tích năng Bác Ái: Điểm nhấn mới cho điều hòa hệ thống điện

Tăng khả năng linh hoạt hệ thống điện

Dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái có quy mô công suất lắp đặt 1.200MW (gồm 4 tổ máy, mỗi tổ máy có công suất 300MW) với tổng mức đầu tư 21.101 tỷ đồng. Dự án do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư và giao EVNPMB3 đại diện. Đây là dự án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đồng thời cũng là dự án thuỷ điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, thuộc công trình năng lượng nhóm A, cấp đặc biệt, được xây dựng trên địa bàn xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hoà.

Dự án có ý nghĩa quan trọng đối với hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh đang có nhiều nhà máy năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) được đưa vào vận hành trong hệ thống điện. Nhiệm vụ chính của dự án là phát nguồn điện phủ đỉnh biểu đồ phụ tải của hệ thống, góp phần làm giảm sự chênh lệch (làm phẳng biểu đổ phụ tải) bằng việc huy động công suất bơm ở giờ thấp điểm và phát điện ở giờ cao điểm.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Thanh Hoài, Giám đốc Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3) cho biết, dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái được triển khai tích cực từ đầu tháng 3/2025 và đến nay đang được đẩy nhanh tiến độ. Việc sớm đưa dự án vào vận hành, dự kiến vào cuối năm 2029, đầu năm 2030, sẽ góp phần quan trọng trong việc giải tỏa công suất của các nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời nâng cao khả năng điều hành linh hoạt hệ thống điện Việt Nam.

Theo ông Hoài, hồ chứa của dự án với quy mô lớn sẽ góp phần hình thành một trung tâm điện năng quan trọng trong khu vực, hỗ trợ điều tiết công suất, tích trữ và phát điện vào các thời điểm phù hợp, đặc biệt là trong điều kiện hệ thống có tỷ trọng cao năng lượng tái tạo.

Thông tin thêm về khu vực Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về gió và mặt trời, vai trò của thủy điện tích năng tại đây, lãnh đạo EVNPMB3 cho rằng, Nam Trung Bộ là khu vực có tiềm năng rất lớn về năng lượng gió và năng lượng mặt trời. Các dự án năng lượng tái tạo có thời gian triển khai tương đối ngắn, khi đưa vào vận hành sớm sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giảm áp lực cho các nhà máy thủy điện và nhiệt điện truyền thống.

“Trong bối cảnh đó, các nhà máy nhiệt điện sẽ đảm nhiệm vai trò chạy nền, thủy điện truyền thống vận hành linh hoạt theo phụ tải, còn thủy điện tích năng đóng vai trò điều hòa hệ thống. Khi có dư thừa điện từ năng lượng tái tạo, nhà máy sẽ bơm tích nước; khi hệ thống cần điện vào giờ cao điểm, sẽ phát điện để phủ đỉnh, giúp vận hành hệ thống ổn định và hiệu quả hơn”, ông Hoài nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, chia sẻ về tầm nhìn trong tương lai đối với khu vực hồ thủy lợi hiện nay, đại diện EVNPMB3 cho hay, hồ thủy lợi Tân Mỹ nằm trên sông Cái có dung tích trên 200 triệu m2. Riêng dự án Thủy điện tích năng Bác Ái sử dụng khoảng 9 triệu m3, tương đương khả năng vận hành khoảng 7 giờ/ngày. Với điều kiện tự nhiên và hạ tầng hiện có, khu vực này hoàn toàn có thể phát triển thêm từ 2 đến 3 nhà máy thủy điện tích năng nữa.

“Nếu trong tương lai hình thành từ 2 đến 3 nhà máy thủy điện tích năng quy mô lớn tại đây, sẽ tạo ra một trung tâm điện lực quan trọng, góp phần ổn định hệ thống điện khu vực và hệ thống điện quốc gia”, Giám đốc EVNPMB3 đánh giá.

Giải thích thêm về một trung tâm điện lực mới, theo ông Hoài, thứ nhất, khu vực này có tiềm năng rất lớn về năng lượng tái tạo. Thứ hai, hệ thống lưới điện truyền tải hiện hữu và quy hoạch có khả năng giải tỏa công suất rất tốt. Thứ ba, địa hình và địa chất thuận lợi cho việc phát triển các dự án thủy điện tích năng. Ba yếu tố này hội tụ sẽ hình thành một trung tâm điện lực quan trọng của khu vực Nam Trung Bộ.

Tăng tốc giữa muôn vàn thách thức

Cũng theo đại diện EVNPMB3, dự án được chuẩn bị từ đầu năm 2025 và nhận được sự hỗ trợ của nhiều tổ chức quốc tế, từ khâu lựa chọn địa điểm đến giai đoạn triển khai thực hiện. Tuy nhiên, với quy mô lớn 1.200 MW, dự án cũng đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong công tác thiết kế và lựa chọn thiết bị.

“Thủy điện tích năng khác với thủy điện thông thường ở chỗ tổ máy vừa bơm vừa phát, vận hành hai chiều với tần suất lớn trong ngày, nên yêu cầu thiết bị rất cao. EVNPMB3 được thành lập trên cơ sở hợp nhất các ban có kinh nghiệm, với đội ngũ kỹ sư được đào tạo bài bản trong và ngoài nước, cùng sự hỗ trợ của các tư vấn quốc tế và sự chỉ đạo quyết liệt của EVN, đã từng bước giải quyết các khó khăn phát sinh”, ông Hoài cho biết.

Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ địa phương. Các vấn đề kỹ thuật được xử lý theo từng giai đoạn. Nhờ khảo sát và thiết kế kỹ, điều kiện địa chất tại các hầm tương đối thuận lợi, giúp đẩy nhanh tiến độ thi công.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo EVNPMB3, chặng đường phía trước còn không ít thách thức. Đáng chú ý là hạng mục thi công hầm nhà máy với quy mô, kích thước lớn, đòi hỏi các giải pháp thiết kế và tổ chức thi công phải được tính toán đồng bộ, chặt chẽ nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn và tiến độ. Bên cạnh đó, hạng mục đập bê tông của hồ chứa, với dung tích khoảng 9 triệu m3, cũng đặt ra yêu cầu cao về kỹ thuật, an toàn công trình, đồng thời phải đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường và các yếu tố xã hội trong suốt quá trình triển khai.

Cũng chia sẻ với phóng viên về những khó khăn, thách thức, ông Hoàng Ngọc Tươi, Giám đốc Ban điều hành, Chỉ huy trưởng dự án, Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12 - Bộ Quốc phòng) cho biết, khó khăn lớn nhất trong thi công hầm khi điều kiện địa chất có sự biến đổi so với dự kiến.

“Trong những trường hợp như vậy, đơn vị buộc phải kịp thời xử lý gia cố, điều chỉnh biện pháp thi công cho phù hợp. Thực tế cho thấy, có những yếu tố địa chất ngay từ khâu thiết kế chưa thể lường hết, khi xuất hiện trong quá trình thi công có thể ảnh hưởng nhất định đến tiến độ đào hầm”, ông Tươi cho hay.

Đối với Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, nhiệm vụ trọng tâm từ năm 2025 là thi công các tuyến đường. Tuy nhiên, điều kiện thời tiết khá bất lợi khi mưa kéo dài từ tháng 7-11 với lượng mưa lớn, gây không ít khó khăn cho công tác tổ chức thi công.

“Trong bối cảnh đó, đơn vị vẫn nỗ lực duy trì thi công xuyên mùa mưa nhằm bảo đảm tiến độ chung của dự án. Khi thời tiết thuận lợi trở lại, các mũi thi công được triển khai đồng loạt. Đến thời điểm hiện nay, xét trên tổng thể, tiến độ các hạng mục do chúng tôi đảm nhiệm vẫn đáp ứng yêu cầu đề ra, góp phần bảo đảm tiến độ chung của toàn dự án”, ông Tươi nói thêm.

Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ thi công, trên công trường Thủy điện tích năng Bác Ái đang lan tỏa mạnh mẽ phong trào thi đua lao động sản xuất sôi nổi, rộng khắp. Từng hạng mục, từng mũi thi công đều mang tinh thần quyết tâm cao, hướng tới mục tiêu hoàn thành đúng tiến độ, chất lượng và an toàn. Phong trào thi đua không chỉ tạo khí thế làm việc khẩn trương trên công trường, mà còn là hành động thiết thực chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái là dự án thủy điện tích năng đầu tiên tại Việt Nam thuộc công trình trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đảm bảo an ninh năng lượng và điều độ hệ thống điện quốc gia.