Thương mại điện tử mở 'cửa hàng' cho sản phẩm vùng quê

Từ sản phẩm quê đến “kệ hàng” trên môi trường số

Với những sản phẩm được tạo ra từ vùng quê, khoảng cách địa lý từng là một trong những rào cản lớn nhất để mở rộng thị trường. Một sản phẩm tốt nhưng chỉ bán được trong phạm vi địa phương thì khó tạo ra sức bật về doanh thu và thương hiệu.

Thương mại điện tử đang làm thay đổi điều đó. Một sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương dù được sản xuất ở vùng xa vẫn có thể tiếp cận khách hàng ở những thị trường mà trước đây rất khó vươn tới. Tại Quảng Ngãi, sự chuyển dịch này đang diễn ra ngày càng rõ hơn.

Quảng Ngãi hiện có hàng trăm sản phẩm OCOP cùng hàng nghìn sản phẩm nông sản đặc trưng, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Giữa năm 2025, toàn tỉnh có 642 sản phẩm OCOP còn thời hạn, trong đó có 2 sản phẩm OCOP 5 sao cấp Trung ương là tỏi Lý Sơn và mạch nha Quảng Ngãi (đường Mantoza). Đây là nguồn hàng hóa giàu tiềm năng cho thị trường số. Nhưng có sản phẩm tốt chưa đồng nghĩa với có thị trường lớn.

Thực tế cho thấy nhiều chủ thể OCOP, hợp tác xã, hộ kinh doanh vẫn quen với phương thức bán hàng truyền thống, phụ thuộc vào cửa hàng, đại lý, hội chợ hoặc khách hàng quen thuộc. Khi bước lên môi trường số, họ phải đối diện với những yêu cầu hoàn toàn khác: hình ảnh, nội dung, livestream, vận hành gian hàng, thanh toán, logistics và chăm sóc khách hàng. Từ góc nhìn này, thương mại điện tử không chỉ tạo thêm một kênh bán hàng mà đang mở thêm một “cửa hàng” cho sản phẩm vùng quê.

Tại Hội chợ Công Thương và OCOP Quảng Ngãi năm 2025, hơn 25.000 lượt khách tham quan, mua sắm, mang về doanh thu hơn 5 tỷ đồng cho các đơn vị tham gia. Đáng chú ý, nhiều gian hàng tổ chức livestream bán hàng trực tuyến và đạt hiệu quả cao.

Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi cho biết, từ kết quả này, Sở xác định bán hàng trên nền tảng số là hướng đi mới, chủ đạo trong xúc tiến thương mại của tỉnh.

“Nếu một hội chợ chỉ diễn ra trong vài ngày và khách hàng phải trực tiếp đến địa điểm tổ chức, thì một phiên livestream có thể đưa sản phẩm đến người xem ở bất cứ đâu. Ranh giới giữa “hàng quê” và “hàng thị trường” vì thế được thu hẹp đáng kể”, ông Mân nói.

Đây chính là giá trị đáng chú ý nhất của thương mại điện tử đối với sản phẩm nông thôn: không cần phải có cửa hàng ở mọi nơi vẫn có thể tiếp cận khách hàng ở mọi nơi.

Không chỉ bán hàng mà phải xây dựng thương hiệu

Tháng 10/2026, hơn 30 doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ thể OCOP Quảng Ngãi đã tham gia phiên livestream bán hàng trong khuôn khổ Hội nghị kết nối giao thương và ứng dụng giải pháp số trong thương mại điện tử xuyên biên giới. Các chủ thể được trực tiếp thực hành từ chuẩn bị thông tin, hình ảnh, giá bán đến giới thiệu sản phẩm, tương tác với người xem và chuyển sự quan tâm thành đơn hàng.

Câu chuyện của Công ty TNHH Nông Lâm Nghiệp TBT cho thấy khá rõ sự thay đổi này. Doanh nghiệp mang đến các sản phẩm từ gạo lứt đạt OCOP 4 sao. Anh Trần Đình Vương, đại diện doanh nghiệp cho biết, lâu nay đơn vị chủ yếu bán hàng theo phương thức truyền thống nên doanh số chưa có nhiều đột phá. Việc được hướng dẫn livestream giúp doanh nghiệp tự tin hơn trong tiếp cận khách hàng bằng phương thức bán hàng mới, hiện đại hơn và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Tương tự, Công ty TNHH Hương Quế Trà Bồng trước đây chưa có nhiều kinh nghiệm bán hàng trên nền tảng số. Ông Nguyễn Đức Lương, Giám đốc Công ty, cho biết sau khi trải nghiệm tại hội nghị sẽ định hướng để nhân viên triển khai bài bản và thường xuyên hơn.

Những câu chuyện này cho thấy, đưa sản phẩm lên môi trường số mới chỉ là bước đầu. Muốn bán được hàng, chủ thể phải biết cách kể câu chuyện về sản phẩm, tương tác với khách hàng và tạo dựng niềm tin.

Đây cũng là lý do kỹ năng livestream, nội dung số và cách kể câu chuyện sản phẩm ngày càng quan trọng. Theo chị Huỳnh Vũ Thủy Tiên, người sáng lập, điều hành Tinker Academy tại Việt Nam, kỹ năng livestream, cách kể câu chuyện sản phẩm và tương tác với người xem là những yếu tố quan trọng để quảng bá đặc sản địa phương trên môi trường số. Tuy nhiên, “cửa hàng số” chỉ thực sự có giá trị nếu hàng hóa phía sau đủ sức đáp ứng thị trường.

Bài toán đặt ra không còn đơn giản là “đưa sản phẩm lên sàn”, mà là làm thế nào để sản phẩm đứng được trên sàn, bán được hàng và giữ được khách hàng.

Một cơ sở sản xuất nhỏ ở Lý Sơn, Trà Bồng hay các địa bàn miền núi không nhất thiết phải có mặt bằng tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh hay một thị trường nước ngoài mới có thể tiếp cận người mua ở đó. Nhưng để biến cơ hội thành giá trị thực, sản phẩm phải đi cùng chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc, câu chuyện thương hiệu, khả năng cung ứng và logistics.

Khi những yếu tố ấy được chuẩn hóa, thương mại điện tử sẽ không chỉ giúp sản phẩm vùng quê “đi xa” hơn, mà còn giúp những giá trị vốn chỉ được biết đến trong phạm vi một địa phương bước vào thị trường rộng lớn hơn. Từ một gian hàng nhỏ ở vùng quê đến một “cửa hàng” trên môi trường số, khoảng cách địa lý đang dần không còn là giới hạn của thị trường.

Quảng Ngãi đang đặt mục tiêu đến năm 2030 có 60% doanh nghiệp sử dụng thương mại điện tử, 70% người trưởng thành thường xuyên mua sắm trực tuyến và doanh số thương mại điện tử tăng từ 12–20% mỗi năm. Tỉnh cũng kỳ vọng thương mại điện tử xuyên biên giới mở thêm không gian thị trường cho sản phẩm địa phương.