Tin Khu Vực
Tuy nhiên, loại vũ khí này lại được âm thầm đưa vào thử lửa tại chiến trường Ukraine. Sự hiệu quả và sức hủy diệt của loại vũ khí đạn đạo chính xác cao này chỉ được giới quan sát xác định qua những bức ảnh thử nghiệm rò rỉ và thông tin do tình báo quân sự Ukraine công bố.
Iskander-1000 không đồng nghĩa với tầm bắn 1000km
Tạp chí quân sự Topwar cho biết, Iskander-1000 được biết đến không phải thông qua tên gọi chính thức, tên mã dự án vũ khí hay các thông số kỹ thuật công khai, mà lại bắt nguồn từ một bức ảnh.
Năm 2024, trong một báo cáo thử nghiệm vũ khí, giới chuyên gia quân sự quốc tế đã phát hiện một quả tên lửa có hình dáng tương tự như đạn 9M723 (loại đạn tên lửa tiêu chuẩn trang bị cho tổ hợp Iskander-M), nhưng lại có kích thước khác biệt. Không có bất kỳ thông tin nào về loại tên lửa mới này được Bộ Quốc phòng Nga công bố. Tờ Izvestia thời điểm đó đánh giá, loại tên lửa mới có thể đã được sửa đổi phần động cơ nhằm mở rộng tầm bắn vượt qua con số 390 km ở phiên bản tiêu chuẩn, giúp gia tăng đáng kể phạm vi tấn công của loại vũ khí chiến thuật lợi hại này.
Thông tin về Iskander-1000 một lần nữa dậy sóng vào cuối tháng 8/2026, khi chuyên gia quân sự, Tổng Biên tập Tạp chí quân sự MilitaryRussia Dmitry Kornev cho rằng đây là một dòng tên lửa đạn đạo hoàn toàn mới nhưng vẫn sử dụng chung bệ phóng của tổ hợp Iskander. Chuyên gia này đánh giá, tên lửa mới sử dụng kết cấu thỏi nhiên liệu rắn có mật độ cao hơn, tái thiết kế lại khoang động lực, trang bị đầu đạn nhỏ hơn và tích hợp khả năng gây nhiễu khiến hệ thống phòng thủ tên lửa đối phương khó đối phó. Tuy nhiên, tầm bắn của tên lửa thực chất không đạt tới mức 1.000 hay 1.300km như những đồn đoán trước đó.
Tổ hợp tên lửa đạn đạo chiến thuật Iskander-M. Nguồn: TASS
Tên lửa Iskander-1000 tiếp tục được Tạp chí The War Zone của phương Tây đưa tin khi dẫn nguồn từ Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR). Cơ quan này khẳng định nó là phiên bản nâng cấp sâu của đạn tên lửa 9M723-2 với tầm bắn thực tế rơi vào khoảng 550km. Loại tên lửa đạn đạo mới này được cho là đã tham gia vào các đợt tập kích đường không chính xác nhằm vào thủ đô Kiev. Tên lửa mới đã được sửa đổi với động cơ đẩy lớn hơn và đi kèm một bệ phóng cải tiến mang tên gọi Bora-M.
Tầm bắn của tên lửa phụ thuộc vào quỹ đạo bay
Theo Topwar, đối với các loại tên lửa đạn đạo sử dụng nhiên liệu rắn như Iskander, không thể đánh giá tầm bắn mà tách rời khỏi các tham số kỹ thuật khác. Các kỹ sư phải phân bổ tỷ lệ khối lượng phóng một cách nghiêm ngặt giữa khung thân tên lửa, nhiên liệu, hệ thống điều khiển, thiết bị hỗ trợ cơ động và tải trọng đầu đạn. Khi quỹ đạo bay của tên lửa thay đổi, những sai số về khí động học và điều khiển học cũng buộc phải thay đổi theo. Việc tái thiết kế đạn tên lửa để chúng có tầm bắn xa hơn không hề đơn giản chỉ là kéo dài thân đạn hay thay thế một động cơ đẩy lớn hơn, mang đầu đạn nhẹ hơn.
Thực tế, tổ hợp Iskander có thể sử dụng nhiều loại đạn đạn đạo khác nhau. Chúng được phân biệt chủ yếu bởi loại đầu đạn trang bị bên trong: tối ưu cho nhiệm vụ tấn công diện rộng hay tập trung xuyên phá các mục tiêu kiên cố. Với các loại đầu đạn đa dạng như 300kg, 450kg hay lên tới 600kg, mỗi quả tên lửa đều được thiết kế để tiêu diệt hiệu quả từng nhóm mục tiêu riêng biệt.
Các mảnh vỡ của tên lửa đạn đạo Isklander do GUR công bố. Nguồn: GUR
Trong quỹ đạo bay, tên lửa Iskander luôn phải dự trữ một phần động năng để thực hiện các pha cơ động đột ngột nhằm né tránh hệ thống phòng thủ tên lửa đối phương. Chính vì thế, các tham số tầm bắn như 390, 550 hay lên tới 1.000km do các chuyên gia ước tính không nhất thiết là tầm bắn tối đa, mà đó là con số tối ưu để tên lửa Iskander tấn công mục tiêu hiệu quả nhất và khó bị ngăn chặn nhất.
Vũ khí mới cần được giữ bí mật
Theo Defense Express, tổ hợp Iskander-M hiện có thể đang sở hữu tới 3 dòng tên lửa đạn đạo khác nhau. Loại đầu tiên là 9M723-1 (phiên bản tiêu chuẩn) với tầm bắn khoảng 390km. Loại tiếp theo là 9M723-2 với tầm bắn khoảng 550km; và cuối cùng là loại tên lửa bí mật mang biệt danh Iskander-1000 với tầm bắn ước tính có thể vươn tới 1.000 - 1.300km.
Tuy nhiên, rất khó để đánh giá chính xác tầm bắn thực tế của các tổ hợp tên lửa cơ động như Iskander-M, bởi chúng có thể nhanh chóng thay đổi vị trí triển khai để thu hẹp khoảng cách tới mục tiêu. Những thông tin đồn đoán về tầm bắn của tên lửa mà thiếu đi các dữ liệu nền tảng quan trọng như tham số kỹ - chiến thuật, báo cáo thử nghiệm thực tế hay phân tích mảnh vỡ tại hiện trường… đều rất khó có thể kiểm chứng.
Chia sẻ với tờ Izvestia, chuyên gia Dmitry Kornev tin rằng, sự tồn tại của loại tên lửa mới này (nếu có) cũng khó lòng được công bố chính thức: "Việc sử dụng các loại trang thiết bị quân sự hiện đại nhất trên chiến trường thường diễn ra trong im lặng và bí mật tuyệt đối".
Theo lời chuyên gia Kornev, trong trường hợp của Iskander-1000, rất khó có thể xác định được tầm bắn chính xác của nó. Đây có thể chỉ là một phiên bản nâng cấp của đạn 9M723-2, tập trung vào những cải tiến về quỹ đạo bay và bổ sung thiết bị tác chiến điện tử nhằm khiến nó trở nên tàng hình và khó bị đánh chặn hơn.
Việc để thông tin về Iskander-1000 mập mờ, khó xác thực cũng có thể là một đòn nghi binh chiến lược của Nga dành cho Ukraine. Việc không thể biết chắc các tổ hợp Iskander-M giáp biên giới có được trang bị loại đạn vươn xa tới 1.000km hay không sẽ buộc Kiev phải luôn ở trạng thái đề phòng, bố trí các trận địa phòng không đón lõng ở khắp mọi nơi. Điều này khiến Ukraine phải phân tán và kéo giãn nguồn lực phòng không vốn đã chịu nhiều tổn hại nặng nề sau nhiều năm xung đột.