Thủ tướng: Hợp nhất hai luật về ngân sách là hết sức cần thiết

Ngân sách Trung ương phải giữ vai trò chủ đạo

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng phát biểu khi các đại biểu Tổ 3 thảo luận ba dự án: Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá các đại biểu nghiên cứu rất kỹ, rất trách nhiệm, góp ý cụ thể để hoàn thiện các dự thảo Luật. Các cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu cùng ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội.

Về Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), giải thích vì sao phải hợp nhất, Thủ tướng nhắc lại, trước đây có Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính, vì vậy có hai luật là Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước. Nay hai bộ đã sáp nhập, mọi khoản chi, kể cả đầu tư công lẫn chi thường xuyên, đều dùng ngân sách nhà nước nhưng lại chịu hai luật điều chỉnh, quá trình thực hiện cũng phát sinh vướng mắc, bất cập. Vì vậy, việc hợp nhất hai luật là hết sức cần thiết.

Nội dung lớn thứ nhất, theo Thủ tướng, là dự thảo khẳng định vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương và Quốc hội, kế thừa quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách Trung ương với ngân sách địa phương.

Với bốn khoản thu phân chia mới là thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thì tỷ lệ phân chia sẽ được Chính phủ trình Quốc hội quyết định tới từng nhóm địa phương, theo hướng ổn định lâu dài. Dự thảo bổ sung nguyên tắc: khi ban hành chính sách, chế độ phải đánh giá đầy đủ tác động, xác định rõ nguồn lực cùng khả năng cân đối ngân sách của từng cấp.

Thủ tướng cho biết tinh thần quyết tâm là năm nay phải đưa tỷ lệ cơ cấu thu của ngân sách Trung ương tăng lên, bởi mấy năm qua tỷ lệ này giảm rất mạnh. Ngân sách Trung ương phải gánh các nhiệm vụ chi quan trọng ở lĩnh vực then chốt, hỗ trợ địa phương khó khăn, kể cả hỗ trợ địa phương đã tự cân đối đầu tư công trình, dự án trọng điểm. "Nếu không bảo đảm được vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương thì Chính phủ không thể, Quốc hội không thể điều hành được những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh", Thủ tướng nói.

Điểm mới thứ hai là nguồn lực cho cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Dự thảo tiếp tục giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, tỷ lệ phân chia các khoản thu; bổ sung nguyên tắc chung theo kết luận của Trung ương: Phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, kiên quyết chấm dứt tình trạng giao nhiệm vụ mà không bảo đảm điều kiện thực hiện, tăng tỷ lệ để lại nguồn thu phù hợp cho cấp xã.

Thủ tướng mong các đại biểu ở địa phương nghiên cứu kỹ các quy định này. "Bây giờ trách nhiệm của chính quyền cấp phường, xã là rất lớn, yêu cầu công việc cũng rất cao", Thủ tướng nói và cho rằng luật phải có quy định khung để cấp xã có đủ ngân sách vận hành công tác quản trị công, phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Đầu tư công phải tính hiệu quả kinh tế - xã hội cả vòng đời dự án

Vấn đề thứ ba, theo Thủ tướng, là hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội của đầu tư công theo Kết luận số 18-KL/TW. Muốn giảm hệ số ICOR (hệ số sử dụng vốn đầu tư tăng trưởng-PV), ngoài đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn quy trình, còn phải giảm số dự án; kết luận yêu cầu nhiệm kỳ này giảm tối thiểu 30% số dự án đầu tư công. Nhiệm kỳ trước, cả nước có khoảng 5.000 dự án, đã giảm mạnh so với các nhiệm kỳ trước đó.

Nguồn lực sẽ dồn cho dự án có tác động lan tỏa, nhất là ở vùng động lực; dự án giảm nghèo, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn; dự án quốc phòng, an ninh, y tế, giáo dục, văn hóa. Hiệu quả được đánh giá liên tục trong suốt vòng đời dự án, từ lập, thẩm định, phê duyệt tới vận hành, khai thác. Dự thảo quy định rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, thủ trưởng đơn vị dự toán, chủ chương trình, chủ đầu tư.

Dự thảo cũng đơn giản hóa thủ tục, tích hợp lập, phân bổ vốn đầu tư phát triển với vốn chi thường xuyên trong kế hoạch tài chính 5 năm, dự toán hằng năm. Dự án nhóm C, chiếm trên 60% số dự án, không phải phê duyệt chủ trương đầu tư; dự án nhóm A, nhóm B, dự án quan trọng quốc gia quy mô vốn đầu tư lớn, thời gian thực hiện dài cần có bước phê duyệt chủ trương đầu tư như y kiến của đại biểu Quốc hội. Chính phủ cũng sẽ tiếp tục rà soát để đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ, nâng cao công tác tổ chức thực hiện, nhưng quan trọng nhất là phải bảo đảm hiệu quả và mục tiêu của đầu tư.

Về chuyển nguồn hằng năm, Thủ tướng cho biết chi cải cách tiền lương có tính đặc biệt nên không tính vào chuyển nguồn; chương trình mục tiêu quốc gia sẽ được nghị định hướng dẫn quy định rõ. Tinh thần là đã chuyển nguồn thì phải thực hiện trước 31/12 hằng năm, để tăng công khai, minh bạch; siết kỷ luật, kỷ cương ngân sách.

Với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Thủ tướng cho biết việc sửa đổi nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Thủ tướng cho biết, số thu từ doanh nghiệp cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện không lớn nhưng ý nghĩa của việc miễn thuế lớn hơn nhiều, chi phí kiểm soát được qua hóa đơn, chứng từ; an toàn thực phẩm vẫn là yêu cầu hàng đầu. Thủ tướng tán thành ý kiến đại biểu về thuế suất với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, đề nghị định nghĩa rõ, không chồng chéo với Luật Đất đai.

Với Luật Đấu thầu (sửa đổi), dự thảo phân định rõ hoạt động đấu thầu theo luật này và theo pháp luật chuyên ngành, nhất là y tế, khoa học công nghệ, năng lượng; trao quyền, nâng trách nhiệm của chủ đầu tư; làm rõ hành vi bị cấm. Chính phủ sẽ rà soát quy định mua sắm tập trung trong y tế, nghiên cứu cho phép mua sắm trực tiếp ở một số lĩnh vực để giảm khâu trung gian, tiết giảm chi phí.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, khi thảo luận dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), đại biểu quan tâm nhiều tới các quy định bảo đảm cạnh tranh và mua sắm tập trung. Nổi bật nhất là lĩnh vực y tế, gồm mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế để cung cấp sản phẩm, dịch vụ công. Chính phủ sẽ chỉ đạo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định này.