Đơn giản hóa thủ tục, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh

Sáng 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, các đại biểu Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Bổ sung các hình thức hỗ trợ về phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất 

Trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật gồm 3 điều, tập trung vào 4 nội dung cơ bản.

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Dự thảo cho phép Chính phủ quy định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước. Trường hợp điều kiện được quy định tại các văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành. Việc nới lỏng đảm bảo quốc phòng, an ninh, công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và phù hợp với cam kết quốc tế.

Thứ hai, đối với chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư gắn với cam kết của nhà đầu tư, dự thảo bổ sung các hình thức hỗ trợ về phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đầu tư tài sản cố định, hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học; đồng thời mở rộng ưu đãi, hỗ trợ đối với các dự án, lĩnh vực cần khuyến khích. 

Ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được áp dụng có thời hạn gắn với cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh. Trường hợp không đáp ứng các cam kết có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi, hỗ trợ. Việc hỗ trợ được thực hiện thông qua Quỹ hỗ trợ đầu tư trên cơ sở chi phí hợp lệ thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán ngân sách nhà nước Trung ương do Quốc hội quyết định hằng năm. 

Dự thảo cũng cho phép khấu hao nhanh tài sản cố định tại khu công nghiệp sinh thái với mức tối đa bằng 2 lần mức khấu hao theo quy định và kéo dài thời gian hoạt động của dự án đầu tư hạ tầng lên tối đa 70 năm.

Thứ ba, đơn giản hóa thủ tục đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt thực hiện ngoài các khu chức năng tập trung khi đáp ứng điều kiện về đất đai. Đồng thời, hoàn thiện quy định về lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển, đảm bảo thống nhất với pháp luật có liên quan.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đẩy mạnh chuyển đổi số. Bộ trưởng nhấn mạnh, Cổng một cửa đầu tư quốc gia được định hướng trở thành nền tảng số thống nhất, kết nối dữ liệu và từng bước thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Dự thảo phân định trách nhiệm của quản lý nhà nước, theo đó Bộ Tài chính quản lý nhà nước về khu kinh tế, Bộ Công Thương chủ trì quản lý nhà nước về khu công nghiệp, khu chế xuất; đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật về thi hành án dân sự để đảm bảo đồng bộ.

Tháo gỡ các rào cản về thể chế, cơ chế, chính sách

Thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư của Uỷ ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ, đa số ý kiến Uỷ ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách. Đồng thời đề nghị Chính phủ rà soát kỹ các nội dung sửa đổi với các luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đối với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt, nhất là các tiêu chí về tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế; hạn chế giao quá nhiều nội dung có tính chất quyết định cho văn bản dưới luật. Nhất là, cần làm rõ cơ chế gắn với ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.  

Về thủ tục đầu tư và sự thống nhất với pháp luật chuyên ngành, đối với các quy định về lựa chọn nhà đầu tư với các dự án có sử dụng khu vực biển, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định rõ ngay trong Luật phạm vi, tiêu chí và nguyên tắc xác định các trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu. Đồng thời, cần rà soát thống nhất với pháp luật về đất đai, đấu thầu và tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.  

Về quản lý nhà nước, dữ liệu và điều khoản chuyển tiếp, đối với Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần làm rõ mối quan hệ giữa Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư và Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; đồng thời xác định rõ trách nhiệm quản lý, cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, bảo đảm nhà đầu tư không phải cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.

Uỷ ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát điều khoản chuyển tiếp để không tạo khoảng trống pháp lý và không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Đối với thủ tục đầu tư đặc biệt, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần làm rõ mối quan hệ giữa thủ tục đăng ký đầu tư với thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, đặc biệt là trường hợp đất chưa được thu hồi. Đồng thời, cần rà soát chính xác các quy định dẫn chiếu để đảm bảo tính thống nhất với pháp luật về đất đai.