Thỏa thuận Xanh châu Âu - Bài 1: Rào cản cho doanh nghiệp xuất khẩu tận dụng EVFTA?

Nhiều nước đang e ngại về các chính sách EU xây dựng trong khuôn khổ Thỏa thuận Xanh châu Âu. Việt Nam có bị ảnh hưởng bởi các chính sách này trong tương lai?
Chiến lược “xanh hóa” hàng dệt may của EU và cơ hội cho các doanh nghiệp

Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) đã ký kết và đưa vào thực hiện hiệp định thương mại tự do song phương (EVFTA) từ ngày 1/8/2020. Kết quả thực hiện hiệp định rất khả quan cho mục tiêu thúc đẩy thương mại song phương, đơn cử là tốc độ tăng trưởng thương mại song phương trên 18% trong 6 tháng đầu năm 2021 bất kể bối cảnh dịch bệnh Covid-19.

Tuy nhiên, thách thức gia tăng từ thị trường EU khiến Việt Nam không nên tự mãn. Những lợi thế đạt được từ EVFTA có thể bị xói mòn phần nào bởi diễn biến hoạch định chính sách trong khu vực EU, nổi bật là Thỏa thuận Xanh châu Âu (European Green Deal). Đây là một sáng kiến bao trùm của EU trong quá trình tham vấn, xây dựng và triển khai từng phần cho các mục tiêu vừa “thủ” vừa “công” trên “bàn cờ” chiến lược toàn cầu, sẽ đem đến nhiều tác động quan trọng đối với các đối tác thương mại của EU như Việt Nam.

Thỏa thuận Xanh châu Âu - Bài 1: Rào cản cho Việt Nam khi thực hiện hiệp định EVFTA
Thảo luận Cơ chế điều chỉnh các-bon qua biên giới (CBAM) ở WTO (Nguồn WTO)

Thỏa thuận Xanh châu Âu đặt mục tiêu lớn là cải thiện phúc lợi của con người thông qua việc đạt được các mục tiêu cụ thể như trở thành khu vực trung hòa phát thải (climate-neutral) vào năm 2050, giảm thiểu các nguồn ô nhiễm, thúc đẩy sự phát triển của các thị trường sản phẩm và dịch vụ xanh. Mặt khác, Thỏa thuận Xanh châu Âu hàm chứa chiến lược của EU nhằm đảm bảo khả năng tự chủ, ổn định thương mại; giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung ứng dầu, khí, tài nguyên khoáng sản từ một số đối tác; và thiết lập tiêu chuẩn cho các thị trường xanh có lợi cho doanh nghiệp châu Âu. Vì thế, xét từ góc độ lợi ích, việc Nga chỉ trích Thỏa thuận Xanh châu Âu tại WTO không gây ngạc nhiên. Tuy nhiên, một dự thảo báo cáo hoạt động của WTO năm 2021 được tiết lộ cho thấy Brazil, Paraguay và Uruguay cũng chia sẻ quan điểm của Nga về Thỏa thuận Xanh châu Âu.

Cơ chế điều chỉnh các-bon qua biên giới (CBAM) – một bộ phận quan trọng nhất trong Thỏa thuận Xanh châu Âu được Nga và Trung Quốc cùng nêu quan ngại đặc biệt về tác động tiêu cực tiềm tàng đối với thương mại. Quan ngại này được 15 Thành viên WTO khác gồm Argentina, Australia, Bahrain, Brazil, Canada, Ai Cập, Hàn Quốc, Mexico, Pakistan, Paraguay, Philippines, Đài Bắc, Thổ Nhĩ Kỳ, Hoa Kỳ và Uruguay chia sẻ. Số lượng Thành viên WTO quan tâm đến biện pháp này ngày càng gia tăng kể từ khi dự thảo CBAM được công bố lần đầu vào cuối năm 2019.

Các Thành viên WTO chỉ trích EU về việc xây dựng CBAM với ý nghĩa là một biện pháp thương mại đơn phương, chưa tính đến nguyên tắc “trách nhiệm chung nhưng khác biệt” trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu; chất vấn về tính phù hợp của CBAM với các nguyên tắc đối xử tối huệ quốc (MFN), đối xử quốc gia (NT), các điều khoản về thuế quan, phi thuế quan, ngoại trừ vì mục tiêu bảo vệ môi trường... trong Hiệp định GATT của WTO. Quan trọng hơn cả, các Thành viên đều thống nhất cho rằng khi đi vào thực hiện, CBAM sẽ tạo ra rào cản thương mại lớn với xuất khẩu từ các nước thứ ba vào khu vực thị trường chung EU, thông qua gia tăng phí tổn trực tiếp (phí mua tín chỉ) và gián tiếp (thủ tục hành chính phức tạp để tuân thủ quy định CBAM). Bản câu hỏi 7 trang của Nga gửi cho EU từ tháng 10/2021 thông qua WTO cho thấy tính phức tạp của việc thực thi CBAM.

Thỏa thuận Xanh châu Âu - Bài 1: Rào cản cho Việt Nam khi thực hiện hiệp định EVFTA
Phiên họp của WTO về vấn đề Thỏa thuận xanh châu Âu - Ảnh: nguồn WTO

Bất kể sự chỉ trích, phản đối của nhiều nước, EU chắc chắn sẽ tiếp tục xây dựng CBAM theo đúng tiến trình, vì lý do chiến lược nêu trên. Gần đây nhất, ngày 22/6/2022, Nghị viện châu Âu đã thông qua với đa số phiếu gói văn bản pháp lý quy định về CBAM với một số điều chỉnh đáng chú ý. Các nội dung tích cực đối với các nước ngoài EU, đặc biệt là các nước Đang và Kém phát triển, là việc xác định lộ trình xóa bỏ tín chỉ các-bon miễn phí trong nội bộ EU từ năm 2027, hoàn thành vào năm 2032 để đảm bảo hệ thống trong (ETS) và ngoài EU (CBAM) không mâu thuẫn lẫn nhau; quy định sẽ sử dụng số tiền tương đương mức thu từ bán tín chỉ CBAM cho mục tiêu hỗ trợ các nước kém phát triển. Điểm gây quan ngại là CBAM sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi ra các chủng loại sản phẩm khác, kể cả tính đến hàm lượng các-bon phát thải gián tiếp trong đầu vào điện sản xuất, ngoài 5 nhóm sản phẩm ban đầu là sắt thép, sản phẩm lọc dầu, xi măng, hóa chất cơ bản và phân bón.

Các khía cạnh quan trọng về CBAM đã được phổ biến ở Việt Nam tại một số hội thảo trong tháng 4 và tháng 6/2022, như phạm vi áp dụng ban đầu, phương thức thực hiện và lộ trình dự kiến. Việt Nam cũng đã có bước đi trong nước vừa thể hiện trách nhiệm thực thi cam kết về chống biến đổi khí hậu, hòa hợp với mục tiêu giảm phát thải, bảo vệ môi trường mà EU theo đuổi, vừa hướng đến giảm nhẹ tác động tiêu cực của CBAM đối với xuất khẩu của Việt Nam khi cơ chế này đi vào vận hành đầy đủ. Khi đàm phán xây dựng Hiệp định EVFTA, Việt Nam cũng đã lường trước, đặt ra kênh đối thoại với EU về CBAM tại Điều 13.6 Chương Thương mại và Phát triển bền vững.

Liên quan đến CBAM, đối với Việt Nam, trên cơ sở nhận thức và bước đi nêu trên, ít nhất hai khía cạnh cần được lưu ý từ góc độ cơ quan nhà nước. Thứ nhất, để hài hòa với biện pháp của EU nhằm bảo vệ lợi ích xuất khẩu của Việt Nam, ta cần nỗ lực thiết lập hệ thống theo Nghị định số 06/2022/NĐ-CP đúng lộ trình đã đề ra, đặc biệt là cho giai đoạn 2026-2030. Thứ hai, Việt Nam cần phối hợp với các Thành viên WTO tại kênh đa phương, nhiều bên và tăng cường đối thoại với EU qua kênh song phương để đảm bảo EU có cơ chế thích đáng công nhận chi phí các-bon có tính đến điều kiện cụ thể của từng quốc gia, đặc biệt của Việt Nam. Đồng thời, từ góc độ doanh nghiệp, việc nâng cao nhận thức về nỗ lực giảm phát thải các-bon và xây dựng hệ thống hồ sơ liên quan cần tiếp tục cải thiện, để doanh nghiệp không bị động khi CBAM của EU đi vào thực hiện đầy đủ từ năm 2027.

Văn Hoàng
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU: Lưu ý cơ chế CBAM

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU: Lưu ý cơ chế CBAM

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU mở ra những cơ hội rất lớn cho DN trong nước chinh phục thị trường châu Âu.
Hiệp định EVFTA và Hiệp định UKVFTA: Điểm “ngọt” tương đồng

Hiệp định EVFTA và Hiệp định UKVFTA: Điểm “ngọt” tương đồng

Với nhiều điểm tương đồng, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam- Vương quốc Anh có thể được gọi là bản sao trực tiếp của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU.
Toạ đàm: Tận dụng EVFTA để xây dựng thương hiệu ngành hàng

Toạ đàm: Tận dụng EVFTA để xây dựng thương hiệu ngành hàng

Ngày 8/8, Báo Công Thương tổ chức tọa đàm "Tận dụng EVFTA để xây dựng thương hiệu ngành hàng" nhằm có cái nhìn toàn cảnh sau hai năm EVFTA có hiệu lực.
9h, ngày 8/8, Báo Công Thương tổ chức tọa đàm Tận dụng EVFTA để xây dựng thương hiệu ngành hàng

9h, ngày 8/8, Báo Công Thương tổ chức tọa đàm Tận dụng EVFTA để xây dựng thương hiệu ngành hàng

9h sáng ngày 8/8, Báo Công Thương tổ chức tọa đàm "Tận dụng EVFTA để xây dựng thương hiệu ngành hàng" nhằm có cái nhìn toàn cảnh sau hai năm EVFTA có hiệu lực.
Hai năm thực thi Hiệp định EVFTA: Thị trường EU đang chuyển dịch rất mạnh mẽ

Hai năm thực thi Hiệp định EVFTA: Thị trường EU đang chuyển dịch rất mạnh mẽ

Hai năm thực thi Hiệp định EVFTA cho thấy doanh nghiệp Việt Nam rất cần bắt kịp với những thay đổi đang diễn ra trên thị trường EU.

Tin cùng chuyên mục

Hiệu quả sau 2 năm thực thi Hiệp định EVFTA

Hiệu quả sau 2 năm thực thi Hiệp định EVFTA

Sau hai năm thực thi Hiệp định EVFTA nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đã bước đầu nắm bắt được cơ hội và tận dụng hiệu quả những ưu đãi mà Hiệp định này mang lại.
Thực thi Hiệp định EVFTA: Các lợi ích đang thể hiện rõ nét

Thực thi Hiệp định EVFTA: Các lợi ích đang thể hiện rõ nét

2 năm thực thi kể từ 1/8/2020, lợi ích mà Hiệp định EVFTA đang thể hiện rõ hơn, nhiều nhóm hàng tận dụng tốt ưu đãi từ hiệp định này.
Hiệp định EVFTA mở rộng xuất khẩu hàng Việt vào thị trường Đan Mạch

Hiệp định EVFTA mở rộng xuất khẩu hàng Việt vào thị trường Đan Mạch

Đan Mạch không những là quốc gia duy nhất ở Bắc Âu thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện với Việt Nam mà còn là một trong những đối tác thương mại tiềm năng của Việt Nam.
Xuất khẩu hạt điều sang Pháp: Tận dụng lợi thế sẵn có

Xuất khẩu hạt điều sang Pháp: Tận dụng lợi thế sẵn có

Pháp là thị trường nhập khẩu hạt điều lớn trong khối EU. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt muốn nhận được sự hỗ trợ hơn nữa nhằm khai thác hiệu quả Hiệp định EVFTA.
Nắm bắt cơ hội từ hiệp định EVFTA, xuất khẩu gốm sứ vào EU tăng mạnh

Nắm bắt cơ hội từ hiệp định EVFTA, xuất khẩu gốm sứ vào EU tăng mạnh

Nửa đầu năm 2022, xuất khẩu gốm sứ vào thị trường EU tăng mạnh mẽ, Hiệp định EVFTA đang mở ra những cơ hội lớn cho các danh nghiệp xuất khẩu vào thị trường này.
Kết nối doanh nghiệp nông sản Việt Nam - EU

Kết nối doanh nghiệp nông sản Việt Nam - EU

Hiệp định EVFTA đã trao cơ hội cho doanh nghiệp nông sản Việt Nam – EU trong việc đa dạng hóa thị trường, nâng cao thị hiếu của người tiêu dùng.
Nâng chất để gia tăng xuất khẩu nông sản tại thị trường EU

Nâng chất để gia tăng xuất khẩu nông sản tại thị trường EU

EU là một trong 4 thị trường xuất khẩu nông sản lớn của Việt Nam. Khai thác hiệu quả lợi thế từ Hiệp định EVFTA đòi hòi nông sản Việt ‘nâng chất’, tăng giá trị.
Doanh nghiệp làm gì để tận dụng lợi thế từ hiệp định UKVFTA

Doanh nghiệp làm gì để tận dụng lợi thế từ hiệp định UKVFTA

Để tận dụng lợi thế từ hiệp định UKVFTA, doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng vùng trồng, phải nâng cao chất lượng, đáp ứng các tiêu chí mà thị trường yêu cầu.
Hiệp định EVFTA: Cơ hội cho thuỷ sản Việt Nam "bám rễ" tại thị trường Bắc Âu

Hiệp định EVFTA: Cơ hội cho thuỷ sản Việt Nam "bám rễ" tại thị trường Bắc Âu

Hiệp định EVFTA đưa nhiều loại thuế đối với thuỷ sản Việt Nam tại thị trường Bắc Âu về 0%, từ đó, tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể so với các nước khác.
Hiệp định EVFTA: “Chìa khóa” để hàng Việt vào Liên minh châu Âu

Hiệp định EVFTA: “Chìa khóa” để hàng Việt vào Liên minh châu Âu

Thị trường các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là điểm đến tiềm năng của hàng hóa Việt Nam bởi nhu cầu nhập khẩu số lượng lớn, nhất là nông sản.
Xuất khẩu nông sản, thực phẩm sang thị trường EU: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Xuất khẩu nông sản, thực phẩm sang thị trường EU: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Bên cạnh việc giám sát chặt chẽ mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật thì điều khoản về tính bền vững đang dần được đưa vào các hệ thống quản lý tại thị trường EU.
Việt Nam - Hy Lạp cần tận dụng các tiềm năng và sức mạnh của EVFTA

Việt Nam - Hy Lạp cần tận dụng các tiềm năng và sức mạnh của EVFTA

Việt Nam - Hy Lạp cần tận dụng các tiềm năng và sức mạnh của EVFTA nhằm thúc đẩy hơn nữa hợp tác thương mại song phương.
Việt Nam - Italy: Khai thác hiệu quả EVFTA

Việt Nam - Italy: Khai thác hiệu quả EVFTA

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã có hiệu lực được gần 2 năm, mang lại những kết quả tích cực đối với Việt Nam và một số đối tác châu Âu.
Cơ hội tiếp cận thị trường Bỉ

Cơ hội tiếp cận thị trường Bỉ

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đang là động lực thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và Bỉ mở ra triển vọng lớn cho doanh nghiệp.
Tham gia các FTA: Cần tuân thủ “luật chơi” theo tiêu chuẩn cao

Tham gia các FTA: Cần tuân thủ “luật chơi” theo tiêu chuẩn cao

Tham gia vào các hiệp định thương mại tự do (FTA), nhất là FTA thế hệ mới như FTA Việt Nam - EU (EVFTA), doanh nghiệp (DN) đang được hưởng lợi từ việc cắt giảm thuế quan. Song, việc thực thi các FTA cũng đặt ra những thách thức, đòi hỏi DN phải tuân thủ “luật chơi” theo tiêu chuẩn cao.
Đơn hàng xuất khẩu gỗ sang EU "kín lịch" hết quý III

Đơn hàng xuất khẩu gỗ sang EU "kín lịch" hết quý III

Hiện tại, nhiều công ty trong ngành gỗ đã nhận đơn hàng xuất khẩu sang EU tới hết quý III/2022 và vẫn đang tiếp tục nhận đơn hàng trong quý IV/2022. Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ, đặc biệt là nhóm hàng đồ nội thất bằng gỗ tới thị trường EU được nhận định có nhiều thuận lợi trong thời gian tới.
Việt Nam đứng thứ 3 thế giới về xuất khẩu sắn

Việt Nam đứng thứ 3 thế giới về xuất khẩu sắn

Việt Nam là nước xuất khẩu sắn và sản phẩm từ sắn đứng thứ 3 thế giới về sản lượng chỉ sau Thái Lan, Campuchia và đứng thứ 2 thế giới về kim ngạch xuất khẩu chỉ sau Thái Lan.
Bổ sung thêm thành viên Nhóm tư vấn trong nước Việt Nam trong EVFTA

Bổ sung thêm thành viên Nhóm tư vấn trong nước Việt Nam trong EVFTA

Tính đến thời điểm hiện tại, Nhóm tư vấn trong nước (DAG) Việt Nam trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) có tổng cộng 7 tổ chức thành viên
EVFTA mở cơ hội xuất khẩu gạo chất lượng cao sang EU

EVFTA mở cơ hội xuất khẩu gạo chất lượng cao sang EU

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) mang lại cho gạo Việt Nam nhiều cơ hội lớn, đặc biệt là các loại gạo chất lượng cao. Để tận dụng tốt hơn cơ hội này, mới đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đề xuất với Bộ Công Thương bổ sung vào danh mục gạo thơm được hưởng hạn ngạch thuế quan 6 giống lúa thơm mới, đồng thời đưa ra khỏi danh mục 2 giống lúa thơm.
Xuất khẩu cá ngừ: Tận dụng hiệu quả các FTA

Xuất khẩu cá ngừ: Tận dụng hiệu quả các FTA

Cá ngừ là một trong những mặt hàng đã tận dụng tốt các FTA như EVFTA, CPTPP để gia tăng xuất khẩu trong những tháng đầu năm 2022.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động