Tin Khu Vực
Nền tảng thể chế mở đường cho phát triển
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tạo Hội nghị.
Hội nghị "Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển" được tổ chức trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn mới của phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhiều chủ trương lớn của Đảng đã được thể chế hóa; nhiều luật, nghị định và cơ chế mới đã được ban hành. Có thể nói, nền tảng thể chế đang ngày càng đầy đủ hơn để mở đường cho phát triển.
Bên cạnh đó, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là hoàn thiện thể chế mà còn là đưa các chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, kể từ khi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua 10 luật, trình Chính phủ ban hành 33 nghị định, 1 nghị quyết; đồng thời đang tiếp tục hoàn thiện thêm nhiều quyết định và thông tư hướng dẫn.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, đây là khối lượng công việc rất lớn, chưa từng có trong lịch sử của Bộ trong một khoảng thời gian ngắn.
“Nếu không có sự đồng hành của Chính phủ và sự ủng hộ của Quốc hội, rất khó để hoàn thành khối lượng công việc lớn như vậy. Trong lịch sử Bộ Khoa học và Công nghệ, chưa bao giờ chỉ trong một thời gian ngắn, Bộ có thể hoàn thành một khối lượng văn bản pháp luật đồ sộ như thời gian vừa qua” - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng, việc ban hành các luật, nghị định và thông tư mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hiện nay là làm thế nào để các quy định được hiểu đúng, áp dụng thống nhất và triển khai hiệu quả ở các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.
Do đó, hội nghị được tổ chức nhằm chia sẻ những điểm mới trong hệ thống chính sách, đồng thời cùng các cơ quan, đơn vị tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Cũng theo Bộ trưởng, thời gian vừa qua, trong việc xây dựng luật pháp, nghị định và thông tư có những điểm mới, rất đột phá. Ví dụ, các quy định về công nghệ chiến lược không chỉ được đề cập trong Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà còn được cụ thể hóa trong Luật Công nghệ cao (sửa đổi) và các nghị định, thông tư hướng dẫn nhằm tạo khuôn khổ hành lang pháp lý cho công nghệ chiến lược phát triển.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc tham chiếu thông lệ quốc tế khi xây dựng các định mức, cơ chế đãi ngộ dành cho đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ. Bộ Khoa học và Công nghệ đã nghiên cứu mức thu nhập và chính sách của một số quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan và Indonesia để làm cơ sở xây dựng các quy định phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Tại hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân còn dành nhiều thời gian chia sẻ về những đổi mới trong cơ chế hoạt động của các quỹ khoa học và công nghệ.
Theo đó, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia đã được nghiên cứu đổi mới mô hình hoạt động theo đúng tính chất của một quỹ tài chính, thay vì vận hành theo cơ chế dự toán ngân sách như trước đây. Việc thay đổi này nhằm tăng tính chủ động trong sử dụng nguồn lực, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới.
Đồng thời, chức năng của Quỹ cũng được mở rộng. Nếu trước đây, Quỹ chủ yếu hỗ trợ nghiên cứu cơ bản thì nay có thể tham gia hỗ trợ các khâu từ nghiên cứu, phát triển đến tạo ra sản phẩm mẫu.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.
Đối với giai đoạn đưa sản phẩm ra thị trường, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) sẽ tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, những đổi mới về cơ chế tài chính và chính sách không thể thực hiện trong một sớm một chiều bởi hệ thống pháp luật có tính liên thông, tác động đến nhiều quy định hiện hành. Việc tạo ra các đột phá cần được triển khai từng bước, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong quá trình thực hiện.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhận định, đến nay hệ thống thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cơ bản đã hoàn thiện.
"Bộ Khoa học và Công nghệ mong muốn thông qua hội nghị ngày hôm nay chia sẻ những điểm mới của các văn bản quy phạm pháp luật và cùng với các bộ, ngành, địa phương bước sang một giai đoạn mới. Đó là giai đoạn thực thi và thực thi quyết liệt, thực thi đến cùng, thực thi để tạo ra được các sản phẩm cuối cùng" - Bộ trưởng nêu rõ.
Ưu tiên nguồn lực cho khoa học, công nghệ
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, đất nước ta đang đứng trước một thời khắc lịch sử, làm sao để phát triển trở thành một quốc gia giàu mạnh, hùng cường, thu nhập cao vào năm 2045. Đảng và Nhà nước đã quyết định trong giai đoạn tới phải tăng trưởng hai con số để đưa đất nước phát triển.
Theo Phó Thủ tướng, các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng đã đóng góp quan trọng trong thời gian qua nhưng để tạo nên bước phát triển đột phá, Đảng và Nhà nước đã xác định lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để đưa đất nước tăng trưởng hai con số trong giai đoạn từ năm 2026 trở đi.
Hội nghị "Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển".
Phó Thủ tướng cho biết, kể từ khi Nghị quyết số 57/NQ-TW ra đời, trong 18 tháng qua, chúng ta làm rất nhiều việc để biến chủ trương chính sách đúng đắn của Đảng, biến khát vọng của đất nước trở thành hiện thực. Bắt đầu từ việc hoàn thiện thể chế, rất nhiều văn bản được hoàn thiện, kể cả văn bản mới, hay sửa đổi.
Đến nay, chúng ta đã ban hành khoảng 400 văn bản. Trong đó, có khoảng 30 luật liên quan đến Nghị quyết 57; ban hành 70 nghị định, 30 nghị quyết và 72 quyết định. Các Bộ, ngành cũng đã ban hành 80 thông tư.
Phó Thủ tướng ghi nhận, những kết quả này cho thấy sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống. Đến thời điểm hiện nay, giai đoạn hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn cơ bản đã hoàn thành.
"Tại thời điểm này, chúng ta đủ các điều kiện để triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Chủ trương của Đảng đã có; thể chế cơ bản hoàn thiện; nguồn lực đã được đầu tư, với 3% ngân sách được bố trí cho lĩnh vực này. Trong điều kiện đất nước còn khó khăn, việc dành nguồn lực như vậy là nỗ lực rất lớn của Đảng, Nhà nước" - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Vấn đề quan trọng còn lại là khâu tổ chức thực hiện. Phó Thủ tướng đề nghị, hội nghị thống nhất cao về nhận thức và hành động, quyết tâm triển khai các nhiệm vụ với những kết quả cụ thể, thực chất. Chúng ta phải xác định rõ trách nhiệm, đồng hành cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển.
Thước đo phải được thể hiện bằng năng lực làm chủ công nghệ, số lượng sản phẩm được thương mại hóa, số doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành và phát triển. “Điều cốt lõi là phải trả lời được câu hỏi: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp như thế nào vào tiến trình tăng trưởng của đất nước? Đây là vấn đề hết sức quan trọng” - Phó Thủ tướng nói.
Các ý kiến phát biểu tại hội nghị đều thống nhất một nhận thức quan trọng: Thể chế cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã có những bước hoàn thiện rất căn bản; yêu cầu đặt ra hiện nay là tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả hơn.