Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực bứt phá cho điện khí LNG

Ngày 14/8, tại phiên thảo luận tọa đàm mở trong Hội thảo “Phát triển điện khí LNG: Bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng hai con số” do Bộ Công Thương và UBND TP. Đà Nẵng phối hợp tổ chức tại Đà Nẵng, các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện cơ quan điều độ hệ thống điện đã thảo luận, đề xuất nhiều giải pháp tạo động lực khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển điện khí LNG tại Việt Nam.

Cần rà soát, phân loại, đánh giá tổng thể các dự án LNG

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2025 – 2030, sẽ có 15 dự án LNG đi vào vận hành thương mại. Đến nay, đã có dự án LNG Nhơn Trạch 3&4 đi vào hoạt động.

Đánh giá về tiến độ triển khai các dự án LNG, TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, cần thiết phải chủ động phân loại danh mục dự án LNG theo mức độ sẵn sàng đầu tư để tạo cơ sở rõ ràng cho cơ quan quản lý điều hành hiệu quả hơn.

“Tôi rất ủng hộ việc chúng ta phải sớm rà soát để phân loại danh mục các dự án điện khí LNG hiện nay theo 3 nhóm: Nhóm 1: Các dự án có thể ra quyết định đầu tư trong vòng 6 đến 18 tháng tới. Nhóm 2: Các dự án cần bổ sung, hoàn thiện thêm thủ tục. Nhóm 3: Các dự án thuộc diện 'báo động đỏ' liên quan đến tư cách nhà đầu tư, có tình trạng chậm trễ, ì ạch”, TS. Nguyễn Quốc Thập nói.

Bên cạnh công tác phân loại, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cũng đề xuất xây dựng một gói giải pháp đồng bộ tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án chưa đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng (FID). Trong đó, có mở rộng cơ chế Mua bán điện trực tiếp (DPPA) cho các dự án điện khí LNG, giải pháp giúp giải quyết gốc rễ các vướng mắc về cam kết bao tiêu sản lượng (QC) và rủi ro hợp đồng PPA dài hạn.

Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, việc cho phép dự án LNG áp dụng DPPA sẽ mang lại các tác dụng lớn: Bên mua và bên bán tự thỏa thuận cam kết bao tiêu sản lượng (Qc) 10 năm, 15 năm hoặc lâu hơn. Chủ đầu tư bên mua/bán có cơ hội tự xây dựng đường dây truyền tải riêng, hoặc thuê lại đường dây của EVN/nhà đầu tư khác và trả phí. Giải quyết tận gốc nhiều điểm nghẽn hiện tại, giúp thu hẹp các vấn đề lo ngại của Nhà nước để chuyển sang cho bên mua và bên bán tự chủ động thỏa thuận.

Đồng quan điểm, ở góc độ tài chính và rủi ro đầu tư, PGS. TS Ngô Trí Long, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam cho hay, các dự án LNG rất phức tạp, đòi hỏi quy mô vốn lớn, chuỗi cung ứng kéo dài và đối mặt với rủi ro kép từ biến động giá nhiên liệu nhập khẩu cũng như tỷ giá ngoại tệ.

PGS.TS Ngô Trí Long khuyến nghị cần thiết kế hợp đồng PPA linh hoạt theo từng giai đoạn, đồng thời nghiên cứu áp dụng cơ chế giá điện nhiều thành phần bao gồm cả giá công suất để cân bằng hài hòa giữa mục tiêu điều tiết của Nhà nước và khả năng hoàn vốn của nhà đầu tư.

Đảm bảo tính đồng bộ hạ tầng và phối hợp nhịp nhàng trong điều độ điện - khí

Ở góc độ vận hành kỹ thuật và điều độ hệ thống, ông Nguyễn Thế Văn, Đại diện Công ty TNHH MTV Điều độ hệ thống điện Quốc gia (NSMO) cho rằng, điện khí LNG không thể xem xét như một dự án độc lập mà phải nhìn nhận dưới góc độ chuỗi liên kết hạ tầng chặt chẽ. Việc triển khai các dự án quy mô lớn đòi hỏi tính đồng bộ cao từ khâu quy hoạch lưới truyền tải, phương án đấu nối cho đến các kịch bản vận hành an toàn hệ thống điện.

Bên cạnh đó, đại diện NSMO đặc biệt nhấn mạnh đến tầm quan trọng của sự phối hợp chặt chẽ giữa hai công tác điều độ khí và điều độ điện để đảm bảo tính sẵn sàng và ổn định cung cấp điện. “Hệ thống LNG liên quan trực tiếp đến khả năng cấp khí, vì vậy việc phối hợp giữa điều độ vận hành điện và khí là cực kỳ quan trọng”, ông Nguyễn Thế Văn lưu ý.

Ngoài ra, việc xác định các cơ chế cho dịch vụ phụ trợ cũng sẽ giúp nhà đầu tư đa dạng hóa nguồn thu, gia tăng hiệu quả tài chính cho dự án.

Liên quan đến tổng quan về quy hoạch và chính sách ngành, ông Đoàn Ngọc Dương, Phó Viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) khẳng định, điện khí LNG giữ vai trò quan trọng trong Quy hoạch điện VIII nhằm đảm bảo công suất chạy nền, hỗ trợ an toàn hệ thống và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng sạch hơn.

Phân tích chi tiết về khoảng trống giữa mô hình tính toán quy hoạch vĩ mô và bài toán tài chính thực tế của từng dự án, theo ông Đoàn Ngọc Dương, trong khi quy hoạch quốc gia tính toán tối ưu tổng thể trên chu kỳ dài hạn 20-30 năm, thì nhà đầu tư phải giải quyết bài toán hiệu quả tài chính cụ thể. Do đó, khung pháp lý sắp tới, đặc biệt là các quy định trong Luật Điện lực sửa đổi, cần tạo ra cơ chế dung hòa hợp lý để bảo đảm tính khả thi cho các dự án.

Tại phiên tọa đàm thảo luận mở trong Hội thảo “Phát triển điện khí LNG: Bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng hai con số” mở ra nhiều góc nhìn đa chiều, mang tính xây dựng cao từ các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng, tài chính, kinh tế, như về phân loại dự án, mở rộng DPPA, hoàn thiện cơ chế giá điện nhiều thành phần và tăng cường tính đồng bộ hạ tầng điện khí LNG.