Thành phố Huế: Cân bằng bảo tồn di sản và mở rộng đô thị

Áp lực bài toán bảo tồn và phát triển

Sau hơn 1 năm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 6 của Việt Nam, thành phố Huế đứng trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, phù hợp với vai trò, vị thế mới. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, địa phương cũng đối mặt với nhiều thách thức, trong đó nổi bật là bài toán cân bằng giữa bảo tồn di sản và mở rộng không gian đô thị phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Thành phố Huế là đô thị có hệ thống di sản văn hóa phong phú, đặc sắc, mang giá trị lịch sử, văn hóa lâu đời. Đây vừa là lợi thế quan trọng, vừa đặt ra yêu cầu cao trong quá trình quy hoạch và phát triển đô thị. Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu mở rộng không gian đô thị, phát triển hạ tầng kỹ thuật, giao thông, nhà ở, dịch vụ ngày càng tăng, tạo áp lực lớn đối với công tác bảo tồn di sản.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Chủ tịch UBND thành phố Huế Nguyễn Khắc Toàn cho biết, hiện nay, khu vực bảo tồn di sản, văn hóa tại thành phố Huế đang chịu áp lực đáng kể từ nhu cầu phát triển đô thị. Việc mở rộng không gian đô thị hoặc triển khai các dự án hạ tầng giao thông nếu không được tính toán kỹ lưỡng có thể dẫn đến nguy cơ phá vỡ cấu trúc cảnh quan, ảnh hưởng đến giá trị di sản văn hóa cốt lõi và bản sắc đô thị Huế.

Bên cạnh đó, yêu cầu phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân cũng đặt ra nhu cầu xây dựng các khu đô thị mới, mở rộng hệ thống giao thông, phát triển hạ tầng kỹ thuật. Trong khi đó, các khu vực di sản cần được bảo tồn nghiêm ngặt, đòi hỏi quy hoạch phát triển phải thận trọng, khoa học và có tầm nhìn dài hạn.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Huế, việc cân bằng giữa bảo tồn và phát triển vì vậy trở thành “nút thắt” lớn trong quá trình phát triển đô thị Huế. Nếu ưu tiên phát triển đô thị thiếu kiểm soát sẽ ảnh hưởng đến giá trị di sản, nhưng nếu bảo tồn quá chặt chẽ mà không mở rộng không gian đô thị cũng sẽ hạn chế cơ hội phát triển kinh tế, xã hội.

“Trước thực tế này, thành phố Huế xác định định hướng phát triển theo mô hình đô thị di sản, sinh thái, cảnh quan thân thiện với môi trường và thông minh. Đây là hướng đi nhằm đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển đô thị trong bối cảnh mới”, ông Toàn nhấn mạnh.

Theo định hướng này, thành phố Huế không phát triển dân cư, nhà cửa mật độ cao tại khu vực đô thị di sản, đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển. Thành phố hướng tới giữ gìn, bảo tồn, phát huy các giá trị di sản đặc sắc của thế giới và cả nước, giữ gìn bản sắc văn hóa, con người Huế.

Bên cạnh đó, thành phố Huế tiếp tục phát huy vai trò trung tâm văn hóa, du lịch của khu vực và cả nước, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đây được xem là định hướng quan trọng nhằm đảm bảo phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Đồng bộ giải pháp tháo gỡ “nút thắt” phát triển

Chủ tịch UBND thành phố Huế Nguyễn Khắc Toàn cho biết thêm, để giải quyết bài toán cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển đô thị, thành phố Huế tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ và giải pháp mang tính tổng thể, đồng bộ.

Trước hết, thành phố tập trung triển khai hiệu quả các quy hoạch định hướng phát triển quan trọng. Trong đó, gồm Quy hoạch tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch chung đô thị Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065; Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Quần thể di tích Cố đô Huế đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Các quy hoạch này đặt mục tiêu bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Huế, con người Huế bền vững, đồng thời mở rộng không gian phát triển đô thị phù hợp với đặc thù đô thị di sản.

Song song đó, thành phố Huế tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về văn hóa và xây dựng con người phát triển toàn diện. Thành phố chú trọng xây dựng cơ chế thị trường trong lĩnh vực văn hóa, ưu tiên phát triển công nghiệp văn hóa, khai thác hiệu quả các giá trị di sản phục vụ phát triển du lịch.

Việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động bảo vệ và phát huy di sản văn hóa được xác định là giải pháp quan trọng, góp phần tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Ngoài ra, địa phương cũng chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tạo động lực phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế. Cùng với đó, thành phố chủ động tăng cường hợp tác, giao lưu quốc tế và phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư phát triển trong lĩnh vực văn hóa.

Một trong những giải pháp quan trọng khác là tạo đột phá trong phát triển nguồn nhân lực lĩnh vực văn hóa. Thành phố Huế chú trọng các vấn đề đặc trưng trong chỉ số phát triển con người Huế, tôn trọng và phát huy các giá trị truyền thống, đồng thời xây dựng con người hiện đại đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển.

Thành phố cũng quan tâm đầu tư và đổi mới giáo dục, đào tạo lao động chất lượng cao, đồng thời xây dựng chính sách thu hút nhân tài về làm việc tại Huế. Đây được xem là yếu tố quan trọng nhằm phát triển đô thị di sản theo hướng bền vững.

Bên cạnh đó, thành phố Huế đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, xã hội số trong lĩnh vực văn hóa. Việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế số, du lịch thông minh.

“Trong giai đoạn tới, thành phố Huế tiếp tục kiên định định hướng phát triển đô thị di sản đặc trưng, gắn bảo tồn với phát triển, nâng cao chất lượng đời sống người dân, phát huy vai trò trung tâm văn hóa, du lịch của khu vực và cả nước”, Chủ tịch UBND thành phố Huế Nguyễn Khắc Toàn khẳng định.

Việc giải quyết hài hòa giữa bảo tồn và phát triển không chỉ giúp Huế giữ gìn giá trị di sản quý báu mà còn tạo động lực để thành phố phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới, xứng đáng với vai trò thành phố trực thuộc Trung ương.