Tây Ninh mở rộng 'đất vàng' công nghiệp, đón sóng đầu tư

Cuộc chạy đua hạ tầng phía sau những con số tăng trưởng

Hiện Tây Ninh có 100 khu công nghiệp (KCN) được quy hoạch với diện tích 31.339 ha, trong đó 51 KCN đã được thành lập và 34 KCN đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư với tổng diện tích quy hoạch 10.044,5 ha; tỷ lệ lấp đầy của 34 KCN này đạt 69,79%.

Riêng trong 7 tháng năm 2026, các KCN đã thu hút thêm 123 dự án mới, gồm 80 dự án FDI (374 triệu USD) và 43 dự án trong nước (5.137 tỷ đồng), nâng tổng số dự án trong các KCN từ khi thành lập đến nay lên 2.676 dự án, vốn đầu tư FDI đạt hơn 26 tỷ USD, xếp thứ 7/34 tỉnh, thành phố cả nước.

Nếu KCN là những "đại công trường" quy mô lớn, thì cụm công nghiệp (CCN) chính là các mắt xích nhỏ hơn nhưng dày đặc, len lỏi gần hơn vào từng địa phương. Toàn tỉnh có 108 CCN được quy hoạch với tổng diện tích 6.228 ha, trong đó 24 CCN đã đi vào hoạt động với diện tích 1.178,9 ha, thu hút 533 dự án (92 dự án có vốn FDI), đạt tỷ lệ lấp đầy 84,38% tính trên diện tích quy hoạch và lên tới 93,56% tính trên phần diện tích đã hoàn chỉnh hạ tầng - một con số cho thấy "cung không đủ cầu" ở nhiều CCN hiện hữu.

Trong 7 tháng đầu năm, có 15 CCN được doanh nghiệp nộp hồ sơ đề nghị thành lập; UBND tỉnh đã quyết định thành lập 7 CCN mới, gồm Bình Hòa Nam 1, Bình Hòa Nam 2 (xã Đức Huệ), Tân Bình 1, Tân Bình 2 (xã Nhựt Tảo), Long Thạnh (xã Tân Long), Mỹ Thạnh Bắc 3, Mỹ Thạnh Bắc 4 (xã Mỹ Quý).

Cập nhật đến cuối tháng 8, bức tranh quy hoạch công nghiệp toàn tỉnh được nhìn nhận rõ nét hơn. Theo quy hoạch đến năm 2030, Tây Ninh dành 37.567 ha đất công nghiệp, gồm 100 KCN (31.339,91 ha) và 82 CCN (6.228 ha); trong đó 51 KCN đã được thành lập với diện tích 15.337 ha và 58 CCN đã đi vào hoạt động với diện tích 3.048 ha.

Khoảng cách từ các khu, CCN đến Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất chỉ 30-40 km, đến các cảng biển lớn (Long An, Cát Lái, Sài Gòn, Hiệp Phước, Bourbon) khoảng 20-35 km.

Từ hạ tầng cứng đến tầm nhìn xanh

Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng diện tích, Tây Ninh đang theo đuổi một tầm nhìn dài hơi hơn cho ngành công nghiệp - thương mại - năng lượng đến năm 2030, dựa trên lợi thế "cầu nối" giữa vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai) với thị trường Campuchia và ASEAN.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh Trương Tấn Sơn cho biết, ba trụ cột đột phá đã được xác định rõ ràng.

Đột phá thứ nhất về công nghiệp: Dịch chuyển mạnh từ các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày truyền thống sang công nghiệp công nghệ cao, cơ khí chính xác, chế biến nông sản xuất khẩu giá trị gia tăng cao, đồng thời phát triển hệ sinh thái KCN/CCN sinh thái ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe toàn cầu.

Đột phá thứ hai về thương mại: Biến Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Xa Mát thành trung tâm thương mại, dịch vụ logistics và trung chuyển hàng hóa quốc tế của khu vực ASEAN, đẩy mạnh thương mại điện tử kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đột phá thứ ba về năng lượng: Khai thác tối đa dư địa điện mặt trời - đặc biệt là trên hồ Dầu Tiếng và áp mái KCN - cùng năng lượng sinh khối, phát triển lưới điện thông minh nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp hướng tới mục tiêu Net Zero.

Ba trụ cột đột phá theo lĩnh vực nói trên được lồng ghép trong một mô hình không gian phát triển tổng thể: tỉnh tổ chức lãnh thổ theo 3 vùng kinh tế - xã hội, 3 trung tâm (Tân Ninh - Long Hoa là trung tâm văn hóa - giáo dục - y tế - du lịch; Tân An - Long An là trung tâm thương mại - công nghiệp công nghệ cao; Đức Hòa - Hậu Nghĩa là trung tâm hành chính - chính trị mới của tỉnh), cùng 6 hành lang kinh tế, 3 trục động lực và 1 vành đai biên giới. Cách tổ chức không gian này giúp mỗi CCN không phát triển đơn lẻ mà gắn với một trung tâm dịch vụ - đô thị cụ thể, tránh tình trạng "công nghiệp mọc lên nhưng thiếu đô thị đi kèm" từng xảy ra ở nhiều địa phương khác.

Cách tổ chức không gian này cũng chính là yêu cầu được đặt ra tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Tây Ninh năm 2026, tổ chức ngày 28/8/2026. Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đề nghị tỉnh trên các hành lang kinh tế và trục động lực cần chủ động hình thành những không gian phát triển mới, gắn quy hoạch đô thị, KCN, khu kinh tế với hệ thống giao thông và dịch vụ logistics; trong đó Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và các khu vực cửa khẩu cần phát triển theo hướng hiện đại, trở thành đầu mối giao thương, dịch vụ và logistics quan trọng, hình thành mạng lưới kết nối cửa khẩu, vùng sản xuất, KCN với Cảng quốc tế Long An và hệ thống cảng biển của vùng.

Ba trụ cột này không tồn tại độc lập mà gắn chặt với những "mạch máu" hạ tầng đang được đầu tư song song. Đường kết nối hành lang công nghiệp, đô thị Mộc Bài - Xuyên Á dài khoảng 123,5 km (qua địa phận Tây Ninh khoảng 103,5 km), quy mô 8-10 làn xe, tổng kinh phí dự kiến 7.600 tỷ đồng, dự kiến khởi công quý I/2027, sẽ rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa từ các KCN ra Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài. Trong khi đó, dự án đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh đoạn qua tỉnh - với tổng mức đầu tư riêng phần bồi thường, tái định cư và đường gom lên tới 24.972 tỷ đồng đã được phê duyệt hai dự án thành phần theo phương thức đối tác công tư (PPP), đang trong giai đoạn hoàn thiện hồ sơ thiết kế và triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Câu chuyện phát triển khu, CCN ở Tây Ninh vì thế không chỉ là chuyện mở rộng ranh giới trên bản đồ quy hoạch, mà là một cuộc chạy đua đồng bộ giữa đất đai, hạ tầng giao thông, chính sách ưu đãi và mục tiêu xanh hóa - tất cả cùng hướng đến một Tây Ninh công nghiệp hiện đại, kết nối và bền vững vào năm 2030.

Sau 90 ngày đêm cao điểm, đến cuối tháng 8/2026 Tây Ninh đã chi trả bồi thường 626,83 ha, đạt 92,17% diện tích cần giải phóng mặt bằng cho Dự án đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh đoạn qua địa bàn tỉnh - vượt mốc 90% diện tích mà Chính phủ yêu cầu hoàn thành trước tháng 9/2026. Đây là một trong những dự án hạ tầng có ý nghĩa quyết định đối với việc kết nối các khu, cụm công nghiệp Tây Ninh với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.