Ngày 5/6, tại Hội thảo tham vấn ý kiến dự thảo Nghị định về phát triển liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, nhiều ý kiến từ doanh nghiệp, hợp tác xã và chuyên gia đã được đưa ra nhằm hoàn thiện cơ chế chính sách cho giai đoạn phát triển mới của ngành nông nghiệp, trong đó có ý kiến của Công ty TNHH Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu).
Hội thảo tham vấn ý kiến nội dung dự thảo Nghị định về phát triển liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững
Tháo gỡ 5 điểm nghẽn lớn
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, bà Nguyễn Việt Chinh - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu đã đề xuất nhiều giải pháp cụ thể xuất phát từ thực tiễn triển khai chuỗi giá trị nông nghiệp tại doanh nghiệp. Theo bà Chinh, việc xây dựng nghị định mới thay thế Nghị định 98/2018/NĐ-CP là cơ hội quan trọng để tháo gỡ những rào cản tồn tại nhiều năm trong liên kết sản xuất nông nghiệp.
Theo đại diện Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu, những người trực tiếp tham gia chuỗi liên kết hiện vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn từ tính ràng buộc pháp lý của hợp đồng, khả năng tiếp cận vốn tín dụng, thủ tục đối với công nghệ mới cho đến bài toán đầu ra của nông sản.
Là doanh nghiệp đang tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu cho biết, đã xây dựng mô hình liên kết khép kín từ vùng nguyên liệu đến tiêu thụ sản phẩm, trong đó có sản phẩm gạo.
Từ thực tiễn đó, doanh nghiệp đề xuất trước hết cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong liên kết sản xuất. Theo bà Nguyễn Việt Chinh, hiện tượng vi phạm hợp đồng khi giá thị trường biến động vẫn diễn ra khá phổ biến, ảnh hưởng đến tính bền vững của chuỗi liên kết.
Để khắc phục tình trạng này, doanh nghiệp kiến nghị dự thảo nghị định bổ sung cơ chế khuyến khích áp dụng hợp đồng thông minh (Smart Contract), giúp tự động hóa quá trình thanh toán, đối soát sản lượng và phân chia lợi ích giữa các bên.
Bên cạnh đó, bài toán tín dụng cũng được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Theo bà Chinh, nhiều doanh nghiệp đầu tư hàng chục, hàng trăm tỷ đồng vào vùng nguyên liệu, công nghệ và hạ tầng nhưng vẫn khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản thế chấp truyền thống.
Doanh nghiệp đề xuất mở rộng khái niệm tài sản bảo đảm, cho phép xem xét các loại tài sản số như dữ liệu vùng trồng đã xác thực, hợp đồng liên kết điện tử hoặc giá trị thương mại của tín chỉ carbon trong tương lai như một cơ sở hỗ trợ tiếp cận tín dụng.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường với các đại biểu tham dự hội thảo
Hướng tới nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là nhu cầu đổi mới công nghệ trong nông nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu mới.
Theo bà Nguyễn Việt Chinh, việc chuyển đổi từ mô hình sản xuất phụ thuộc hóa chất sang nông nghiệp sinh học là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, quy trình khảo nghiệm và cấp phép đối với giống cây trồng, vật tư hay công nghệ mới hiện vẫn còn kéo dài, làm giảm tốc độ đổi mới sáng tạo trong sản xuất.
Do đó, doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các giải pháp công nghệ mới trên vùng nguyên liệu liên kết. Đây được xem là giải pháp giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn.
Bà Nguyễn Việt Chinh (trái) trao đổi với các đại biểu bên lề hội thảo
Cùng với đó, doanh nghiệp cũng kiến nghị tăng cường hỗ trợ chuyển đổi số trong hoạt động đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải phục vụ thương mại hóa tín chỉ carbon. Theo các doanh nghiệp tham gia chuỗi liên kết, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp, chi phí thực hiện các yêu cầu này sẽ trở thành gánh nặng đối với nông dân và hợp tác xã.
Theo bà Nguyễn Việt Chinh, liên kết chuỗi chỉ thực sự bền vững khi giải quyết được đầu ra cho sản phẩm. Vì vậy, bên cạnh hỗ trợ sản xuất, chính sách cần quan tâm hơn đến việc phát triển hệ thống logistics, kho bãi và mạng lưới phân phối hiện đại nhằm giảm bớt các khâu trung gian, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản. Nếu có một cơ chế đủ thông thoáng, cùng hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo vệ các chuỗi liên kết, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư hơn vào vùng nguyên liệu, công nghệ và thị trường. Đây cũng là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp, nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người nông dân trong giai đoạn tới.
Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu nhấn mạnh, chuyển đổi từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp xanh” là một quá trình dài hơi, đòi hỏi sự đồng hành giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân.