Tạo sức mạnh tổng lực trong cuộc chiến chống buôn lậu

Thường xuyên đổi mới phương thức đấu tranh

Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương vừa có báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Quyết định số 19/2016/QĐ-TTg ngày 06 tháng 5 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế về trách nhiệm và quan hệ phối hợp hoạt động giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Theo đánh giá của Ban chỉ đạo 389 Bộ Công Thương, trong giai đoạn 2016 - 2026, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục chịu sự tác động của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số mạnh mẽ của nền kinh tế. Hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa ngày càng mở rộng cả về quy mô và phạm vi, đặc biệt tại các địa bàn trọng điểm, trung tâm kinh tế lớn, các tuyến biên giới, cửa khẩu… Trong bối cảnh đó, các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mạivà sản xuất, kinh doanh hàng giả có xu hướng lợi dụng sự thông thoáng của môi trường đầu tư, kinh doanh và các chính sách tạo thuận lợi thương mại để gia tăng hoạt động với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức.

Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử, kinh tế số và các nền tảng mạng xã hội đã tạo ra bước chuyển lớn trong phương thức kinh doanh, tiêu dùng, đồng thời cũng làm gia tăng các hành vi vi phạm trên môi trường số. Các đối tượng lợi dụng tính ẩn danh, khả năng tiếp cận rộng và chi  phí thấp của nền tảng trực tuyến để kinh doanh hàng hóa vi phạm, kết hợp với việc sử dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh, kho trung chuyển và thanh toán điện tử nhằm phân tán hàng hóa, che giấu nguồn gốc, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, kiểm soát…

Trước những diễn biến đó, công tác quản lý nhà nước cũng từng bước được đổi mới, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, dữ liệu số trong giám sát, phân tích và xử lý vi phạm, qua đó từng bước nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh mới. Lực lượng chức năng đã chủ động tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý nhiều vụ việc vi phạm, góp phần bảo đảm ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Công tác đấu tranh, xử lý vi phạm trên nền tảng thương mại điện tử tiếp tục được Bộ Công Thương chỉ đạo triển khai quyết liệt, xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Song song với lực lượng Quản lý thị trường, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã chủ động ban hành nhiều văn bản yêu cầu các sàn giao dịch thương mại điện tử, website, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử tăng cường trách nhiệm trong việc rà soát, kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm; đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp giữa các đơn vị thuộc Bộ trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin, cảnh báo và ngăn chặn vi phạm trên môi trường số.

Theo đó, trong giai đoạn 2016 - 2026, hàng chục nghìn sản phẩm vi phạm và hàng nghìn gian hàng đã được phát hiện, xử lý theo quy định...

Phối hợp, trao đổi thông tin tạo sức mạnh tổng lực

Về việc triển khai thực hiện Quyết định số 19/2016/QĐ-TTg, giai đoạn vừa qua các đơn vị thuộc Bộ Công Thương đã thực hiện nghiêm túc, đầy đủ trách nhiệm trong công tác phối hợp, trao đổi thông tin với các lực lượng chức năng, tăng cường phối hợp liên ngành trong trao đổi thông tin, tổ chức kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý vi phạm.

 Công tác phối hợp bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả, đặc biệt trong việc kiểm tra, kiểm soát các địa bàn, lĩnh vực trọng điểm, qua đó góp phần hạn chế tình trạng chồng chéo trong hoạt động kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.

Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng và ký kết các quy chế, kế hoạch phối hợp với các lực lượng chức năng có liên quan nhằm thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên các lĩnh vực, địa bàn thuộc phạm vi quản lý. Nội dung phối hợp được xác định rõ theo từng lĩnh vực, tuyến, địa bàn và nhóm hàng hóa trọng điểm; đồng thời phân định cụ thể cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, trách nhiệm của từng đơn vị trong quá trình tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, các quy chế phối hợp cũng quy định rõ nguyên tắc xử lý khi phát hiện vụ việc vi phạm, cơ chế trao đổi, cung cấp thông tin, tổ chức kiểm tra liên ngành và xử lý theo thẩm quyền, bảo đảm kịp thời, thống nhất và đúng quy định của pháp luật.

Hàng năm, Bộ Công Thương đã chủ trì, tổ chức thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành với sự tham gia của các đơn vị thuộc bộ và các lực lượng chức năng liên quan như Công an, Hải quan, Khoa học và Công nghệ... nhằm triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả thuộc lĩnh vực phụ trách của Bộ. Các đoàn kiểm tra được tổ chức trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị chức năng trong và ngoài ngành, bảo đảm phát huy hiệu quả tổng hợp của các lực lượng trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Trong quá trình triển khai, các đoàn kiểm tra liên ngành đã tập trung vào các lĩnh vực, mặt hàng và địa bàn trọng điểm với các phương thức kiểm tra được thực hiện linh hoạt, qua đó kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm từ khâu sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.

Thông qua hoạt động kiểm tra liên ngành, công tác phối hợp giữa các lực lượng tiếp tục được củng cố, việc trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu, hỗ trợ nghiệp vụ ngày càng chặt chẽ, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý thị trường.

Ngoài ra, công tác trao đổi thông tin và phối hợp xử lý các vụ việc lớn về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong thời gian qua tiếp tục được tăng cường, phát huy hiệu quả. Thông qua cơ chế phối hợp giữa các lực lượng chức năng, đặc biệt là giữa lực lượng Quản lý thị trường với Công an, Hải quan và các đơn vị liên quan, hoạt động thu thập, phân tích, chia sẻ thông tin về các đối tượng, đường dây, ổ nhóm vi phạm ngày càng được thực hiện kịp thời, chính xác, phục vụ hiệu quả công tác kiểm tra, kiểm soát và đấu tranh xử lý vi phạm.

Từ năm 2016 đến tháng 03/2026, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 812.005 vụ, phát hiện, xử lý 578.107 vụ vi phạm; tổng số thu từ xử phạt vi phạm hành chính là 4.485,120 tỷ đồng.