Tạo lập lá chắn, bảo vệ lợi ích doanh nghiệp trong giao thương quốc tế

Đại hội lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, bước ngoặt mang tính lịch sử, hướng tới kỷ niệm 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2030); là khởi đầu cho kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển", thể hiện bản lĩnh kiên định, ý chí quyết tâm và tinh thần đại đoàn kết của cả dân tộc vì mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Chính vì vậy, Đại hội có trách nhiệm lịch sử rất to lớn: Không chỉ đề ra mục tiêu, định hướng cho nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2026-2030, mà còn quyết định những vấn đề mang tầm chiến lược đối với tương lai và vận mệnh của dân tộc trong nhiều thập niên tới. Một trong những quyết sách được nêu ra tại Văn kiện Đại hội XIV đó là “…tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên".

Đặt lợi ích của doanh nghiệp ở trung tâm

Chia sẻ với Báo Công Thương về một trong những quyết sách đột phá của Đảng, Nhà nước tại Đại hội XIV, ông Nguyễn Minh Khôi - Giám đốc Tư vấn  chính sách tại Viện Tony Blair vì sự thay đổi toàn cầu (TBI) cho rằng, đây là một bước đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Tóm lược lại quá trình hội nhập kinh tế của Việt Nam trong 40 năm đổi mới, ông Nguyễn Minh Khôi cho biết, tại Đại hội VI (1986), trong bối cảnh đất nước đứng trước khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng, Đảng ta đã sớm nhận thức rằng, muốn phát triển phải đổi mới tư duy, trong đó có tư duy về đối ngoại và quan hệ kinh tế quốc tế.

Qua các kỳ Đại hội VII và VIII, tư duy hội nhập tiếp tục được bổ sung, phát triển theo hướng xây dựng nền kinh tế mở, gắn phát triển trong nước với thị trường khu vực và thế giới.

Đến Đại hội IX, chủ trương “chủ động hội nhập kinh tế quốc tế” được xác lập rõ ràng, nhấn mạnh yêu cầu phát huy nội lực, giữ vững độc lập, tự chủ, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia - dân tộc.

Bước ngoặt quan trọng về tư duy hội nhập được đánh dấu tại Đại hội XI, khi Đảng ta chuyển từ “hội nhập kinh tế quốc tế” sang “chủ động, tích cực hội nhập quốc tế”. Nghị quyết số 22-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế (năm 2013) đã thống nhất nhận thức, tạo khuôn khổ chiến lược cho tiến trình hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Đại hội XIII tiếp tục khẳng định và nâng tầm tư duy này, đặt hội nhập quốc tế trong tổng thể đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế. Từ đây, hội nhập quốc tế thực sự trở thành một động lực chiến lược của phát triển đất nước.

Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn biến động sâu sắc, ngày 24/1/2025 Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Nghị quyết xác định mục tiêu tổng quát là nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính đồng bộ và toàn diện của quá trình hội nhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, đồng thời tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài nhằm xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường và phát triển nhanh, bền vững... Đây được coi là quyết sách đột phá, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước, xác định hội nhập là động lực chiến lược để Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên mới.

Đáng chú ý, quan điểm chỉ đạo thứ hai trong dự thảo Báo cáo chính trị của Đại hội XIV của Đảng nêu rõ: “...Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hoá, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên".

Việc Đại hội XIV của Đảng đặt nhiệm vụ đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế ở vị trí “trọng yếu, thường xuyên” bên cạnh quốc phòng và an ninh không chỉ là sự điều chỉnh về câu chữ, mà là một bước chuyển chiến lược trong tư duy quản trị rủi ro quốc gia.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động khó lường và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, ông Nguyễn Minh Khôi cho rằng, sự kết hợp giữa ba trụ cột “quốc phòng - an ninh - đối ngoại” tạo ra một phương thức tiếp cận vững chắc: Ngoại giao đi trước mở đường, an ninh bảo vệ nền tảng để kinh tế với nòng cốt là doanh nghiệp có không gian phát triển.

“Quyết sách này phản ánh tâm thế chủ động của Việt Nam, chuyển từ hội nhập thụ động sang kiến tạo, nhằm gia tăng “sức mạnh mềm” và thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045”, ông Nguyễn Minh Khôi nhận định và nhấn mạnh, quan trọng hơn, tư duy này đặt lợi ích của doanh nghiệp vào trung tâm của sự bảo vệ; khi đối ngoại và an ninh được đồng bộ hóa, chúng ta sẽ tạo ra một lá chắn hữu hiệu bảo vệ lợi ích kinh tế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở góc độ kinh tế, quyết sách này cũng gửi đi một tín hiệu quan trọng tới cộng đồng doanh nghiệp và đối tác quốc tế rằng Việt Nam tiếp tục nhất quán với hội nhập, trên cơ sở chủ động, có chọn lọc và gắn chặt với mục tiêu phát triển dài hạn đến năm 2045.

Chú trọng nguồn nhân lực làm công tác hội nhập

Để hiện thực hóa các quyết sách đột phá về đối ngoại và hội nhập mà Đại hội XIV đặt ra, theo ông Nguyễn Minh Khôi, trọng tâm trước hết nằm ở chất lượng tham mưu chính sách và khả năng kết nối thực tiễn.

Các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài cần được trao thêm không gian và công cụ để không chỉ làm công tác đối ngoại truyền thống, mà còn chủ động “đọc” xu hướng chính sách, thị trường và chuỗi cung ứng, qua đó cung cấp đầu vào kịp thời cho hoạch định trong nước.

Hội nhập cần được nhìn nhận như trong một môi trường chính sách gắn chặt với an ninh kinh tế và phát triển bền vững, đòi hỏi sự phối hợp thực chất hơn giữa các bộ, ngành, đặc biệt trong các lĩnh vực giao thoa như thương mại, đầu tư, công nghiệp và chuyển đổi xanh - số.

Trong quá trình đó, việc phát huy nội lực của doanh nghiệp trong nước, song song với việc tranh thủ hiệu quả các nguồn lực, công nghệ và tri thức quốc tế, sẽ quyết định thành công.

Thứ hai, về hỗ trợ doanh nghiệp, ông Nguyễn Minh Khôi nhấn mạnh, cần lấy doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) làm trung tâm phục vụ, bởi đây là lực lượng đông đảo nhất nhưng lại thiếu hụt nguồn lực nhất khi vươn ra biển lớn. Bằng việc cung cấp một nền tảng hỗ trợ thực chất, từ thông tin thị trường, cảnh báo rủi ro đến kết nối chuỗi cung ứng... để giúp các doanh nghiệp nội địa chuyển hóa các cơ hội từ hiệp định thương mại thành lợi ích kinh tế cụ thể.

Đối với Bộ Công Thương, tranh thủ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực ở bước đầu tiên trong công tác hội nhập và đối ngoại có lẽ nằm ở việc hiện đại hóa tư duy vận hành của hệ thống các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam tại nước ngoài. Không chỉ dừng lại ở vai trò tham mưu hay kết nối truyền thống, các thương vụ cần chuyển mình thành những "hạt nhân" năng động để cụ thể hóa các chiến lược trọng điểm mà Bộ Công Thương đang kiến tạo, điển hình là việc xây dựng "Hệ sinh thái tận dụng các FTA" và chương trình "Go Global". Sự phối hợp liên ngành lúc này không chỉ là quy trình hành chính, mà phải là sự đồng bộ hóa nguồn lực để đưa các sáng kiến này đi vào cuộc sống.

Cuối cùng, yếu tố con người vẫn là then chốt, đội ngũ cán bộ làm công tác chính sách, hội nhập và đối ngoại cần được đầu tư bài bản hơn về tư duy chiến lược, kỹ năng phân tích và khả năng làm việc liên ngành, để có thể theo kịp và dẫn dắt những thay đổi rất nhanh của môi trường hội nhập hiện nay.

Sáng 20/1, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng chính thức khai mạc.

Đại hội diễn ra trong thời khắc có ý nghĩa đặc biệt đối với tương lai phát triển của đất nước. Sau tám thập niên giành độc lập và bốn thập niên kiên trì đổi mới, Việt Nam đã đi qua chặng đường nhiều thử thách, song cũng rất đỗi tự hào - một hành trình mang tầm vóc lịch sử, ghi dấu ấn sâu đậm của ý chí, bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng.