Tăng trưởng kinh tế toàn cầu cần những động lực từ hợp tác mở

Ngày 28/10, tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Phiên khai mạc và toàn thể cấp cao: “Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.

Phiên toàn thể cấp cao quy tụ đại diện lãnh đạo các quốc gia, chính quyền địa phương và tổ chức quốc tế. Phiên họp định hướng chiến lược cho toàn bộ Diễn đàn - chuyển hóa khát vọng chung thành chương trình nghị sự cụ thể về hợp tác, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bao trùm.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt với nhiều bất ổn, việc tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới trở thành mối quan tâm chung của các quốc gia. Tại diễn đàn, bà Trương Kỳ, Phó Chủ nhiệm Cơ quan Nghiên cứu phát triển Quốc vụ viện Trung Quốc cho rằng đổi mới khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi xanh đang mở ra những cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, các quốc gia cần tăng cường hợp tác mở, thúc đẩy kết nối và bảo đảm các thành quả phát triển được chia sẻ rộng rãi hơn.

Công nghệ, chuyển đổi xanh mở ra động lực tăng trưởng mới

Theo bà Trương Kỳ, đổi mới khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, thông minh hóa và chuyển đổi xanh đang nổi lên như những động lực tăng trưởng mới của kinh tế toàn cầu. Dẫn chứng tại diễn đàn, bà cho biết dòng vốn đầu tư mới vào các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực số trên toàn cầu đã tăng gần gấp ba lần kể từ năm 2020. Kinh tế số duy trì tốc độ tăng trưởng hằng năm từ 10-12% trong nhiều năm, vượt đáng kể tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu.

Quá trình số hóa công nghiệp và phát triển các dịch vụ xuyên biên giới trên nền tảng số đang diễn ra nhanh chóng. Theo bà Trương Kỳ, công nghệ số đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy thương mại và đầu tư, đồng thời tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các nền kinh tế đi sau tham gia sâu rộng hơn vào quá trình toàn cầu hóa.

Bên cạnh công nghệ số, chuyển đổi xanh cũng được bà đề cập như một hướng tạo động lực tăng trưởng. Theo số liệu được đưa ra, trong hơn một thập niên qua, chi phí điện quy dẫn bình quân từ năng lượng gió và năng lượng mặt trời trên toàn thế giới đã giảm lũy kế lần lượt hơn 60% và 80%.

Phó Chủ nhiệm Cơ quan Nghiên cứu phát triển Quốc vụ viện Trung Quốc cho biết, Trung Quốc thúc đẩy hình thành các động lực tăng trưởng mới thông qua hợp tác thương mại và đầu tư, cung cấp sản phẩm và công nghệ xanh, đồng thời phát triển các mô hình AI mã nguồn mở có chi phí hợp lý, phù hợp với ứng dụng công nghiệp. Theo bà Trương Kỳ, các mô hình AI mã nguồn mở do Trung Quốc phát triển đã ghi nhận hơn 10 tỷ lượt tải xuống trên toàn thế giới.

Đề cập đến sự chuyển dịch của kinh tế toàn cầu, bà Kỳ dẫn số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cho biết các nền kinh tế thị trường mới nổi và đang phát triển từ lâu đã đóng góp hơn 70% mức tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Năm 2025 có 45 quốc gia thuộc khu vực phương Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng GDP trên 5%; nhóm các nước phương Nam toàn cầu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 4,5%, cao hơn đáng kể so với các nền kinh tế phát triển.

"Các quốc gia này ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với nhu cầu hàng hóa, dịch vụ toàn cầu và quá trình đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Điều đó cho thấy việc khai thác các động lực tăng trưởng mới cần gắn với sự tham gia của nhiều nền kinh tế, thay vì chỉ tập trung ở một số thị trường", bà Trương Kỳ nhận định.

Hợp tác mở tạo thêm dư địa tăng trưởng cho Trung Quốc - ASEAN

Từ những chuyển động của kinh tế thế giới, bà Trương Kỳ nhấn mạnh rằng, hợp tác mở là điều kiện cần thiết để khai thác tiềm năng của các động lực tăng trưởng mới. "Những quan ngại về an ninh là có thật và cần được tính đến, nhưng một thế giới khép kín, phân mảnh cùng các quy tắc thiếu đồng bộ sẽ làm gia tăng chi phí đối với các quốc gia và hạn chế tiềm năng tăng trưởng", bà Trương Kỳ nhấn mạnh.

Để chuyển tiềm năng thành động lực phát triển thực chất, bà đề xuất ba hướng hợp tác gồm: nâng cao năng lực và tăng cường hợp tác để công nghệ có thể tiếp cận rộng rãi; phát triển các công cụ tài chính và đầu tư sáng tạo, phù hợp với nhu cầu huy động vốn của các nước đang phát triển; đồng thời tăng cường kết nối và phối hợp khu vực nhằm giảm chi phí giao dịch xuyên biên giới, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và ứng phó với những rủi ro từ môi trường quốc tế biến động.

Đề cập đến Việt Nam, bà Trương Kỳ cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với kết quả tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ. Bà viện dẫn số liệu, GDP Việt Nam tăng 9% trong 9 tháng đầu năm 2026 và nhận xét trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Việt Nam đã đạt được những tiến triển tích cực về xuất khẩu, thu hút đầu tư và nâng cấp công nghiệp.

Bà cũng nhận định ASEAN đang đẩy nhanh quá trình hội nhập vào mạng lưới sản xuất toàn cầu và thúc đẩy công nghiệp hóa. Với những thế mạnh bổ trợ cho nhau, Trung Quốc và ASEAN có cơ sở để tiếp tục mở rộng hợp tác cùng có lợi. Việc triển khai hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, theo bà, có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ hơn giữa hai động lực tăng trưởng.

Trên cơ sở đó, bà Trương Kỳ đề cập việc ưu tiên kết nối hạ tầng, hợp tác đổi mới sáng tạo và hài hòa hóa các tiêu chuẩn nhằm mở rộng thị trường khu vực, tăng cường hiệu ứng tạo lập thương mại và đầu tư từ hoạt động sản xuất trong khu vực. Những nỗ lực này được kỳ vọng tạo thêm động lực tăng trưởng cho các nền kinh tế tham gia cũng như kinh tế thế giới.

Bà Trương Kỳ nhấn mạnh kinh tế toàn cầu đang đứng trước thời điểm quan trọng trong quá trình hình thành những động lực tăng trưởng mới. Theo đó, việc kiên trì với hợp tác mở và tầm nhìn về một cộng đồng có tương lai chung cho nhân loại sẽ góp phần đưa thành quả từ các động lực mới đến với nhiều quốc gia và người dân hơn.