Tạ Văn Luận: Đời & nghiệp

Ông Tạ Văn Luận - Giám đốc Công ty Thủy điện Ialy

Một lần tình cờ, mà có lẽ là dịp may khi tôi gặp ông Nguyễn Văn Lẫm - cán bộ của Ban Quản lý dự án Thủy điện 4 mới nghỉ hưu được khoảng bốn, năm tháng, đã chuyển vào sinh sống ở TP. Hồ Chí Minh. Nay quay lại Pleiku có chút việc riêng nên chúng tôi ngồi với nhau khá thoải mái. Bất ngờ, ông Lẫm nói: “Tôi đã công tác mấy chục năm nay, làm việc với nhiều đời lãnh đạo, bản thân ông Luận chỉ thực sự làm thủ trưởng của tôi có mấy tháng, nhưng tôi thấy ông ấy đối xử với cấp dưới rất có tình người. Khi tôi nghỉ hưu, ông Luận tới gặp, tặng quà rồi động viên, tôi cảm động quá. Trong cuộc sống hàng ngày, ông Luận tình cảm vậy, nhưng trong công việc, ông ấy cũng dứt khoát và cứng rắn lắm. Hồi ông Luận còn làm Phó Ban chuẩn bị sản xuất công trình Thủy điện Ialy, ông ấy được đặt tên là Tạ Văn Sỏi, nghĩa là cứng rắn. Ông tranh cãi với các chuyên gia Nga tới cùng về những vấn đề kỹ thuật. Nếu ông Luận chưa đồng ý thì đừng có nói đến việc ký kết nghiệm thu. Lúc đó, ông Đỗ Đông Xuyên làm Trưởng ban, khi các phòng chức năng liên quan đến vấn đề kỹ thuật của Nhà máy Thủy điện Ialy trình lên ký bất cứ việc gì nếu không có chữ ký nháy của ông Luận thì không bao giờ ông Xuyên ký, dù công việc có gấp đến mấy…

Câu chuyện của ông Lẫm chỉ có vậy, nhưng nó lại gợi mở cho tôi muốn viết chút gì đó về ông Tạ Văn Luận.

… Năm 1998, Tạ Văn Luận là Phó giám đốc Nhà máy Thủy điện Vĩnh Sơn (Bình Định) có quyết định điều lên tham gia xây dựng thủy điện Ialy. Vào thời điểm ấy, bất cứ ai được phân công nhận nhiệm vụ xây dựng công trình Thủy điện Ialy cũng là việc buộc phải chấp nhận. Lý do thì ai cũng hiểu, lúc ấy Ialy là nơi rừng sâu, núi thẳm. Ai cũng cần có một nơi công tác ổn định, một công việc ổn định để còn chăm lo cho gia đình. Nhưng do yêu cầu bức thiết lúc bấy giờ rất cần những người có cả nhiệt huyết và năng lực để góp sức xây dựng một công trình thế kỷ của quốc gia, để đáp ứng nhu cầu điện phục vụ cho giai đoạn phát triển mới của đất nước. Ông Luận là một trong số hàng ngàn người từ khắp các miền của đất nước được điều động đến để tham gia xây dựng Ialy. Ông được giao chức Phó Ban chuẩn bị sản xuất công trình, nói gọn là giám sát việc lắp đặt thiết bị cho công trình. Nhưng thiết bị công trình thì nói đến hàng vạn loại, lớn có, nhỏ có, từ điện tử đến cơ khí, nhập từ nhiều nước như Nga và các nước G7.

Sự thiếu đồng bộ về thiết bị là một trở lực lớn trong công tác lắp đặt, vận hành đã đành, nhưng vấn đề khác là nó liên quan đến rất nhiều lĩnh vực kỹ thuật và tất cả đều mới lạ. Vậy nên mới xảy ra tranh cãi quyết liệt. Nếu không nghiên cứu hàng giờ, hàng ngày không nắm bắt được những nguyên lý cơ bản, nguyên tắc vận hành mà cứ dễ dàng chấp nhận với các chuyên gia nước ngoài, đôi khi họ cũng không hiểu hết thì chỉ nói đến việc tháo ra, lắp lại cũng đủ…“chết người”. Ông Luận cho biết, có những việc mình không hiểu biết bằng các chuyên gia thì mình phải cho anh em “học lỏm” họ. Họ cũng giấu rất kỹ những bí quyết kỹ thuật, nhưng mình phải tìm cách để học bằng được. Nhưng cũng có việc, mình biết hơn họ thì mình phải kiên quyết bảo vệ ý kiến, khi lắp đặt không bảo đảm yếu tố kỹ thuật hay khả năng vận hành an toàn lâu dài sau này thì mình không chấp nhận, không ký nghiệm thu và đương nhiên, yêu cầu họ phải làm lại đến khi nào đạt thì thôi.

Có lẽ cái tên Tạ Văn Sỏi mà anh em đặt cho ông Tạ Văn Luận ra đời trong hoàn cảnh đó. Nhưng nói thì nói vậy, có những việc mình cũng không thể đứng đó mà bắt lý các chuyên gia mãi được - Ông Luận giải thích - mà mình phải động viên anh em kỹ sư, công nhân kỹ thuật tự nghiên cứu tìm phương án giải quyết. Ví dụ: rất nhiều sự cố xảy ra khi lắp đặt, vận hành Nhà máy Thủy điện Ialy, chẳng hạn việc chập vòng dây cực từ rotor; nứt ống hướng khí và rò khí của máy cắt đầu cực máy phát; kẹt cơ khí bộ truyền động và hỏng cơ cấu truyền động của dao cách ly đầu cực máy phát; hư hỏng hệ thống kích từ gây dao động điện áp rotor và gây sự cố dừng tổ máy; rò dầu ở tuyến cáp dầu 500kV vào MBA 500kV và rất nhiều sự cố khác… chính anh em kỹ sư, công nhân kỹ thuật mình khắc phục. Mỗi lần như thế, anh em lại trưởng thành nhanh, nhiều kinh nghiệm được rút ra, tạo cho mỗi cá nhân thêm tự tin.

Khi Nhà máy Thủy điện Ialy được thành lập (28/2/2000), ông Tạ Văn Luận giữ chức vụ phó giám đốc. Đến năm 2006, ông được phân công đảm nhận chức vụ giám đốc. Người giám đốc này quyết tâm cùng mọi người trong doanh nghiệp xây dựng một thương hiệu cho Ialy. Thương hiệu ấy chính là hiệu quả công việc, là uy tín với đơn vị khác, là chất lượng đào tạo, chất lượng trong công tác tư vấn giám sát mà cốt lõi được xây dựng từ con người. Ngoài việc mỗi người ở Ialy được rèn luyện ý thức trách nhiệm, tác phong công nghiệp trong công việc, bản lĩnh nghề nghiệp từ những khó khăn…thì giám đốc là người phát động, tạo ra một phong trào học tập nâng cao kiến thức mọi mặt cho tất cả mọi người. Mỗi năm, công ty bỏ ra khoản tiền không nhỏ để hỗ trợ cho người đi học. Giám đốc là người gương mẫu đã theo học xong chương trình thạc sỹ. Hiện tại, Thủy điện Ialy đã có 9 cán bộ có trình độ thạc sỹ chuyên ngành quản trị kinh doanh, điện, tài chính-kế toán, 155 kỹ sư, 27 cao đẳng, 178 công nhân kỹ thuật. Đây là tài sản vô giá của doanh nghiệp, tạo ra uy tín, thương hiệu cho Ialy.

Ông Tạ Văn Luận cho biết, xuất phát từ uy tín mà hiện nay, một năm, công ty có doanh thu vài chục tỷ đồng từ các dịch vụ chuyên ngành: đào tạo, tư vấn, giám sát… và mục tiêu mỗi năm sẽ tăng trưởng 10-15%. Công việc thì hàng núi nhưng ông Luận rất tin tưởng vào mọi người, động viên và dẫn dắt họ thực hiện đúng chức trách mỗi cá nhân được phân công và chính những lúc khó khăn thì tất cả đều chung tay, góp sức vượt qua. Đối với Nhà máy thủy điện Sê San 3, dù đã đưa vào vận hành sản xuất điện hơn 3 năm nhưng nhiều hệ thống, công nghệ vẫn chưa được lắp đặt hoàn thiện, bên thi công chưa bàn giao cho chủ đầu tư. Nhưng vì quốc gia đang cần điện, ông Luận đã cùng tập thể kỹ sư, công nhân Công ty Thủy điện Ialy quyết tâm vào cuộc, thậm chí phải bỏ qua những nguyên tắc, đưa nhà máy đi vào vận hành sớm hơn dự kiến. Đây là sự táo bạo đưa lại lợi ích rất lớn về kinh tế, đồng thời phải chịu trách nhiệm rất lớn.

Với công trình Thủy điện Pleikrông thì Công ty Thủy điện Ialy là đơn vị tư vấn giám sát lắp đặt thiết bị và sau đó nhận bàn giao quản lý vận hành. Trong quá trình tham gia tư vấn giám sát này, công ty đã cùng các đơn vị thi công, quản lý khắc phục nhiều khiếm khuyết thiết bị nên khi nhận bàn giao, nhà máy vận hành ổn định ngay từ đầu…

Nhiều người cứ nghĩ rằng, Công ty Thủy điện Ialy chỉ có nhiệm vụ là quản lý, vận hành các nhà máy thủy điện trên tuyến Sê San, quyết toán các công trình Thủy điện Sê San 3, Sê San 4, Pleikrông. Thực tế, ngoài nhiệm vụ chính này ra, công ty còn thực hiện kinh doanh đa ngành, nhưng chú trọng nhất đến dịch vụ chuyên sâu trong lĩnh vực thủy điện. Chẳng hạn, thực hiện nhiều hợp đồng đào tạo các chức danh quản lý, vận hành, sửa chữa thiết bị cho các công trình thủy điện như: A Vương, Sơn La, XeKaman (Lào)… và là nơi hướng dẫn thực tập cho nhiều sinh viên của Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Trường Cao đẳng kỹ thuật điện Hội An; thực hiện các hợp đồng sửa chữa, thí nghiệm điện, hóa cho các nhà máy thủy điện như Sê San 3A, Na Hang (Tuyên Quang) Sê San 4A, thủy điện Sông Bung… Nói một cách ngắn gọn là "việc chồng lên việc".

Tuy công việc nhiều như vậy, song Ialy vẫn sẵn sàng chia sẻ, hỗ trợ một cách vô tư với các đơn vị khác khi họ gặp khó khăn. Tháng 9/2012, tổ máy số 7 của Nhà máy nhiệt điện Uông Bí (Quảng Ninh) bị ngừng hoạt động, không ai phát hiện ra nguyên nhân mà tưởng chừng đã phải thay thế toàn bộ hệ thống kích từ rất tốn kém. Giám đốc công ty quyết định cử một nhóm kỹ sư, công nhân kỹ thuật, không quản khó, vượt hơn ngàn km ra giúp khôi phục thành công. Cũng tháng 9/2013, Ialy lại giúp Nhà máy Thủy điện Quảng Trị khôi phục tổ máy số 2 đã dừng hoạt động. Cuối năm 2013, bằng những cách làm sáng tạo, quyết đoán và rất riêng của mình, Ialy lại đưa 2 tổ máy của Thủy điện An Khê-Ka Nak trở lại hoạt động trước dự kiến sau khi bị nước lũ, bùn đất tràn vào vùi lấp hoàn toàn. Công lao này thuộc về đội ngũ kỹ thuật nhà máy, trong đó, người đứng đầu quản lý, điều hành chung cho mọi công việc không ai khác là Giám đốc Công ty Thủy điện Ialy. Ông Tạ Văn Luận cho biết: thực tế từ đội ngũ cán bộ, kỹ sư đến công nhân kỹ thuật của công ty rất vững vàng cả về trình độ quản lý đến nghiệp vụ chuyên ngành. Bên cạnh giám đốc là 4 phó giám đốc phụ trách các lĩnh vực: vận hành, sửa chữa, kinh doanh, quyết toán các công trình. Các phó giám đốc đều được phân cấp, phân quyền rõ ràng. Họ đều là những người có trình độ quản lý, trình độ chuyên ngành cao và đầy kinh nghiệm, bản lĩnh bởi được đào tạo bài bản cộng với thử thách thực tiễn nhiều năm trong công tác quản lý điều hành Nhà máy Thủy điện Ialy.

Các bộ phận sản xuất cũng được giao quyền quản lý, tổ chức sản xuất phù hợp với năng lực của mỗi người và đương nhiên họ cũng có tinh thần trách nhiệm rất cao trong công việc, ý thức rõ ràng với từng cương vị đang đảm nhận. Những nỗi vất vả hôm qua là thành quả của hôm nay, những kỹ sư, công nhân công ty đã làm chủ kỹ thuật, quản lý, vận hành nhà máy với độ tin cậy, an toàn cao. 15 năm qua, công ty hoàn thành rất tốt mọi nhiệm vụ của EVN giao, cụ thể hơn đó là sản lượng của các nhà máy Ialy, Sê San 3, Pleikrông đã đạt gần 62 tỷ kWh điện, kế hoạch sản xuất điện hàng năm đều vượt so với chỉ tiêu được giao trong điều kiện tình hình thủy văn không thuận lợi, lượng nước về hồ hàng năm rất thất thường.