Sơn La: Khi nông sản 'bắt sóng' công nghệ và logistics hiện đại

Sơn La không còn là câu chuyện của những mùa vụ "được mùa mất giá", phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái bẻ kèo tại vườn. Bằng tư duy chủ động, ngành Công Thương Sơn La đang cùng người nông dân viết nên một chương mới: Đưa trái mận hậu, quả xoài Yên Châu "bắt sóng" công nghệ số và vận hành trên những chuyến xe logistics lạnh hiện đại để đi khắp muôn phương.

Từ thế "chờ thương lái" đến tư duy chủ động chiếm lĩnh thị trường

Nhiều năm về trước, mỗi khi bước vào cao điểm thu hoạch mận hậu hay xoài, sự lo lắng lại hiện rõ trên khuôn mặt của những người nông dân vùng cao Sơn La. Điệp khúc "được mùa, mất giá" hay cảnh ùn ứ nông sản do phụ thuộc vào một vài kênh tiêu thụ truyền thống và thương lái thu mua nhỏ lẻ luôn là bài toán đau đầu của chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, bức tranh ấy đã thay đổi hoàn toàn trong những năm gần đây. Ngành Công Thương tỉnh Sơn La đã chủ động chuyển từ tư duy "bán những gì mình có" sang "bán những gì thị trường cần", đồng thời thay thế sự bị động bằng các chiến lược tiếp cận thị trường bài bản. Không còn cảnh ngồi chờ người đến mua, các hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp nông sản Sơn La hiện nay đã chủ động đi tìm khách hàng, định vị phân khúc và khẳng định giá trị thương hiệu.

Khi quả mận, quả xoài "lên sóng" livestream và sàn thương mại điện tử

Một trong những bước đột phá mạnh mẽ nhất của ngành Công Thương Sơn La chính là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới.

Không dừng lại ở những văn bản định hướng khô khan, Sở Công Thương Sơn La đã phối hợp với các cục, vụ chức năng (Bộ Công Thương) và các nền tảng lớn như TikTok Shop, Shopee, Lazada để tổ chức các lớp tập huấn thực chiến, "cầm tay chỉ việc" cho người nông dân làm công nghệ. Người nông dân, các chủ HTX vùng cao được hướng dẫn tỉ mỉ từ cách tạo gian hàng, chụp ảnh sản phẩm, viết mô tả chuẩn SEO cho đến cách bật máy bấm nút livestream ngay tại vườn.

Hình ảnh những lão nông Sơn La chất phác hay những cô gái Thái, H’Mông duyên dáng đứng giữa vườn mận chín đỏ, tự tin giới thiệu sản phẩm trước hàng ngàn khán giả trực tuyến đã không còn xa lạ. Việc đưa mận hậu Phiêng Khoài hay xoài tròn Yên Châu lên "chợ mạng" không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn loại bỏ các tầng nấc trung gian, giúp giá trị nông sản đến tay người tiêu dùng vừa đảm bảo độ tươi ngon, vừa tối ưu về giá thành.

Đột phá logistics: Chuẩn hóa chuỗi cung ứng lạnh để "đi xa"

Nếu công nghệ số là đòn bẩy giúp nông sản Sơn La tiếp cận khách hàng, thì hạ tầng logistics – đặc biệt là chuỗi cung ứng lạnh (Cold Chain) – chính là "đôi cánh" giúp những sản phẩm này đi xa mà vẫn vẹn nguyên chất lượng.

Mận hậu và xoài là những loại trái cây có thời gian bảo quản sau thu hoạch rất ngắn, dễ bị dập nát và suy giảm chất lượng dưới thời tiết nắng nóng mùa hè. Để giải quyết bài toán này, ngành Công Thương đã hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật: Hệ thống kho lạnh sơ chế: Xây dựng ngay tại các vùng nguyên liệu trọng điểm nhằm hạ nhiệt trái cây ngay sau khi hái; Công nghệ sấy lạnh, đóng gói chân không: Sử dụng nguồn vốn từ quỹ Khuyến công để giúp các HTX đa dạng hóa sản phẩm (mận sấy dẻo, xoài sấy), giảm áp lực tiêu thụ quả tươi chính vụ.

Nhờ sự kết nối hạ tầng giao thông và năng lực vận tải logistics hiện đại, nông sản Sơn La giờ đây được đóng gói trong các thùng xốp đạt chuẩn, vận chuyển bằng xe container lạnh chuyên dụng. Từ những bản làng xa xôi, trái cây Sơn La chỉ mất chưa đầy 24 giờ để có mặt tại các hệ thống siêu thị lớn ở Hà Nội (Go!, WinMart, Co.opmart) và đi thẳng ra các cửa khẩu phía Bắc để xuất khẩu sang Trung Quốc.

Hành trình từ những gùi mận, gùi xoài bán rong bên lề đường đến những container lạnh xuất khẩu chính ngạch và những phiên livestream triệu view là minh chứng rõ nét cho tư duy đổi mới của ngành Công Thương Sơn La. Nông sản Sơn La hôm nay không chỉ mang hương vị của núi rừng tây bắc, mà còn mang cả hơi thở của thời đại số và sự chuyên nghiệp của nền kinh tế logistics hiện đại.

Thành công của ngành Công Thương Sơn La trong việc đưa nông sản "bắt sóng" công nghệ và logistics hiện đại mang lại nhiều bài học quý giá cho các địa phương miền núi khác trong việc chủ động dự báo và kết nối sớm, xúc tiến thương mại, kết nối giao thương trực tuyến với các nhà nhập khẩu nước ngoài được thực hiện từ trước khi vào vụ từ 2-3 tháng. Lấy chất lượng làm gốc: Công nghệ hay logistics chỉ phát huy tác dụng khi sản phẩm có mã vùng trồng rõ ràng, đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và có tem truy xuất nguồn gốc. Bảo vệ thương hiệu nghiêm ngặt: Lực lượng Quản lý thị trường Sơn La luôn ra quân quyết liệt để kiểm soát, ngăn chặn tình trạng mạo danh thương hiệu nông sản Sơn La, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người trồng và người tiêu dùng.