Siêu dự án thép tại Quảng Ngãi: Chậm đến bao giờ?

Nhà máy thép Guang Lian là dự án lớn nhất hiện nay trong số các dự án lớn đầu tư vào Khu kinh tế Dung Quất, sau khi động thổ vào năm 2007 thì “nằm im” để tiếp tục kêu gọi hợp tác đầu tư.
Sau khi động thổ vào năm 2007, Dự án Guang Liam "nằm im" để tiếp tục kêu gọi đầu tư

Sau khi động thổ vào năm 2007, Dự án Guang Liam "nằm im" để tiếp tục kêu gọi đầu tư

CôngThương -  Mới đây, sau “tối hậu thư” của UBND tỉnh Quảng Ngãi, chủ đầu tư hứa sẽ khởi công vào tháng 9/2015.

Dự án Nhà máy thép Guang Lian được UBND tỉnh Quảng Ngãi cấp Giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2006 cho Tập đoàn Tycoons (Trung Quốc), sau đó có thêm sự tham gia của Công ty E-United (Đài Loan), tổng vốn đầu tư lên đến 4,5 tỷ USD. Ông Nguyễn Xuân Thủy - Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ngãi - cho biết, đây là dự án lớn nhất hiện nay trong số các dự án đầu tư vào KKT Dung Quất.

Trước sự chậm trễ triển khai của dự án, UBND tỉnh Quảng Ngãi và Ban quản lý KKT Dung Quất đã nhiều lần nhắc nhở và tìm cách hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn. Nhà đầu tư cho rằng đang chọn công nghệ mới và xin điều chỉnh nâng công suất dự án từ 5 lên 7 triệu tấn/năm và tăng vốn đầu tư từ 3 lên 4,5 tỷ USD. Nhưng thực tế đây chỉ là “kế hoãn binh”.

Năm 2012, chủ đầu tư dự án mời Tập đoàn thép JFE Steel (Nhật Bản) vào cùng hợp tác.

Trước đó, năm 2008, JFE Steel đã được Chính phủ cho phép lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án Nhà máy thép liên hợp tại KKT Dung Quất, tổng công suất 6- 10 triệu tấn thép thô/năm, tổng vốn đầu tư khoảng 5 tỷ USD. Tuy nhiên, do có Dự án thép Guang Lian và một số vấn đề khác, JFE đã dừng kế hoạch xây dựng nhà máy thép độc lập và chuyển hướng tham gia góp vốn vào dự án của Guang Lian.

Cứ mỗi lần tỉnh Quảng Ngãi định thu hồi dự án thì E-United lại xin gia hạn triển khai hoặc mời nhà đầu tư khác vào liên danh, góp vốn, khiến việc chậm tiến độ của dự án ngày càng kéo dài.

Theo thỏa thuận mới, nhà máy dự kiến sẽ sản xuất ra thép tấm cán nóng, thép cao cấp dùng cho chế tạo ôtô, các thiết bị gia dụng… Tuy nhiên, theo chủ đầu tư, để dự án triển khai hiệu quả thì phải bổ sung thêm 210ha đất, nâng tổng diện tích đất của dự án lên 714 ha; điều chỉnh quy hoạch cảng biển từ 11 lên 25 bến; được ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp và một số hỗ trợ khác về điện, nước, giải phóng mặt bằng…

Song, những đề xuất này đều bị bác bỏ vì các cơ quan chức năng Việt Nam cho rằng, việc điều chỉnh quy mô, nâng công suất được thực hiện khi dự án đang trong quá trình xây dựng, không được coi là đầu tư mở rộng và không được hưởng ưu đãi. Chính phủ không đồng ý ngân sách tiếp tục chi tiền đền bù diện tích đất bổ sung; không chấp thuận chi phí nạo vét luồng lạch để điều chỉnh quy hoạch tăng số lượng cảng biển, chỉ đồng ý giảm 10% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 15 năm chứ không miễn hoàn toàn suốt đời dự án.

Sau đó, JFE Steel tuyên bố rút khỏi siêu dự án này. Đồng thời, ngày 19/9/2014, làm việc với Ban quản lý KTT Dung Quất, lãnh đạo E-United đề nghị được tiếp tục triển khai dự án, dự kiến khởi công vào tháng 9/2015.

Ban quản lý KKT Dung Quất ghi nhận đề nghị của nhà đầu tư, sẽ báo cáo với UBND tỉnh Quảng Ngãi cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét quyết định; đồng thời buộc nhà đầu tư phải cam kết triển khai đúng tiến độ theo từng hạng mục chi tiết, cụ thể. Tuy nhiên, những cam kết, lời hứa này người ta rất khó tin khi dự án đã được triển khai hơn 10 năm nhưng chỉ có mặt bằng…

Trần Minh Tích