Chia sẻ dữ liệu thủy văn tại 24 trạm trọng điểm
Ngày 19/11, tại Hà Nội, Hội nghị Bộ trưởng Hợp tác tài nguyên nước Mekong - Lan Thương lần thứ hai diễn ra với sự tham dự của 6 quốc gia thành viên gồm: Việt Nam, Trung Quốc, Campuchia, Lào, Myanmar và Thái Lan.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Trung Quốc Lưu Đông Thuận đồng chủ trì Hội nghị. Diễn ra nhân dịp kỷ niệm 10 năm hình thành cơ chế Hợp tác Mekong - Lan Thương, Hội nghị mang chủ đề “Thúc đẩy hợp tác toàn lưu vực hướng tới phát triển bền vững tài nguyên nước lưu vực Mekong - Lan Thương”.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh ba thông điệp: tin cậy và minh bạch là nền tảng hợp tác; người dân phải là trung tâm; các cam kết cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể.
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đánh giá, sau 10 năm, cơ chế hợp tác ngày càng ổn định, hoạt động chia sẻ thông tin thủy văn được mở rộng, năng lực quản lý tài nguyên nước của các quốc gia thành viên từng bước được nâng cao.
Đáng chú ý, hơn 70 dự án thuộc Quỹ Đặc biệt Hợp tác Mekong - Lan Thương đã được triển khai trong các lĩnh vực cấp nước nông thôn, quản lý lưu vực, giám sát an toàn đập và quan trắc thủy văn. Việc thông báo kịp thời, phối hợp vận hành trong các đợt thiên tai lớn cũng góp phần hỗ trợ các quốc gia hạ lưu ứng phó với lũ lụt và hạn hán. Tuy nhiên, các quốc gia trong lưu vực vẫn đối mặt với nhiều thách thức do nhu cầu sử dụng nước và năng lượng ngày càng tăng, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và ô nhiễm môi trường nước.
Điểm nhấn của Hội nghị là lễ ký Bản ghi nhớ về chia sẻ thông tin thủy văn lưu vực sông Mekong - Lan Thương. Theo đó, sáu quốc gia thống nhất chia sẻ thông tin thời gian thực tại 24 trạm thủy văn trọng điểm, gồm: Trung Quốc 2 trạm, Campuchia 7 trạm, Lào 6 trạm, Myanmar 1 trạm, Thái Lan 6 trạm và Việt Nam 2 trạm tại Tân Châu, Châu Đốc. Việc mở rộng chia sẻ dữ liệu với sự tham gia của cả sáu quốc gia được kỳ vọng tạo cơ sở thông tin phục vụ theo dõi, quản lý nguồn nước, dự báo và phòng, chống thiên tai trên toàn lưu vực.

Sáu trưởng đoàn chứng kiến lễ ký Bản ghi nhớ về chia sẻ thông tin thủy văn lưu vực sông Mekong - Lan Thương.
Đối với Việt Nam, dữ liệu thủy văn từ thượng nguồn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong theo dõi, dự báo dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long. Với khoảng 17 triệu người sinh sống, đây là vùng sản xuất trọng điểm về lúa gạo, thủy sản và trái cây, đồng thời đang chịu tác động ngày càng rõ nét của nước biển dâng, xâm nhập mặn, hạn hán, thiếu nước, sạt lở và suy giảm phù sa. Thông tin thủy văn kịp thời, tin cậy sẽ hỗ trợ công tác dự báo, cảnh báo, điều hành sản xuất và bảo vệ sinh kế người dân vùng hạ lưu.
Tại Hội nghị, các quốc gia cũng chia sẻ định hướng hợp tác nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước. Trung Quốc đề xuất tăng cường trao đổi chính sách, chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ số trong dự báo thủy văn và triển khai các dự án dân sinh về nước sạch, phòng, chống thiên tai, an toàn đập.
Thái Lan nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát ô nhiễm từ nguồn phát sinh, tăng cường quan trắc và chia sẻ thông tin chất lượng nước. Campuchia đề cao việc duy trì dòng chảy tự nhiên theo mùa, bảo vệ hệ sinh thái Biển Hồ Tonle Sap, nguồn lợi thủy sản và sinh kế người dân.
Trong khi đó, Lào đề xuất củng cố hệ thống thông tin thủy văn, khí tượng, thúc đẩy quản lý tài nguyên nước thích ứng với biến đổi khí hậu và lấy người dân làm trung tâm. Myanmar nhấn mạnh vai trò của hợp tác Mekong - Lan Thương trong bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và phát triển kinh tế - xã hội khu vực.
Trên cơ sở những thách thức chung, Việt Nam đề xuất ba hướng ưu tiên hợp tác, gồm: tăng cường chia sẻ thông tin khí tượng thủy văn, đặc biệt là dữ liệu vận hành hồ chứa và thông báo sớm trước khi xả lũ hoặc tích nước; kết nối các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mekong, đẩy mạnh nghiên cứu chung và ứng dụng công nghệ mới trong thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai; tiếp tục phát huy vai trò Quỹ Đặc biệt Hợp tác Mekong - Lan Thương trong hỗ trợ cải thiện sinh kế, nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước lũ, hạn và xâm nhập mặn.
Chuyển cam kết hợp tác thành hành động cụ thể
Bế mạc Hội nghị, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh ba thông điệp: tin cậy và minh bạch là nền tảng hợp tác; người dân phải là trung tâm; các cam kết cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Các Trưởng đoàn đã thông qua Tuyên bố chung, tái khẳng định cam kết tăng cường quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước, gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường.

Các Trưởng đoàn đã thông qua Tuyên bố chung, tái khẳng định cam kết tăng cường quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước, gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường
Tuyên bố chung nhấn mạnh việc tiếp tục thực hiện Kế hoạch hành động giai đoạn 2023–2027, triển khai Bản ghi nhớ về chia sẻ thông tin thủy văn và chuẩn bị kế hoạch hợp tác giai đoạn tiếp theo. Các nước cũng nhất trí tăng cường phối hợp giữa cơ chế Hợp tác Mekong - Lan Thương với Ủy hội sông Mekong quốc tế (MRC), ASEAN và các cơ chế hợp tác tiểu vùng khác.
Trưởng đoàn các nước đề nghị Nhóm công tác về hợp tác tài nguyên nước Mekong - Lan Thương sớm xây dựng kế hoạch triển khai kết quả Hội nghị, tiếp tục thực hiện Kế hoạch hành động 2023–2027 và chuẩn bị kế hoạch 5 năm tiếp theo.
Hội nghị lần thứ hai tạo thêm cơ sở để sáu quốc gia cụ thể hóa các cam kết hợp tác, tăng cường phối hợp quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước, hướng tới lợi ích chung và cải thiện đời sống cộng đồng trên toàn lưu vực.
Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh ba thông điệp: tin cậy và minh bạch là nền tảng hợp tác; người dân phải là trung tâm; các cam kết cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể.