Tin Khu Vực
Quyết định 1413/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045 (gọi tắt là Quyết định 1413/QĐ-TTg) được Thủ tướng ký mới đây, đặt mục tiêu duy trì xếp hạng thị trường chứng khoán theo tiêu chuẩn FTSE Russell và đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI và thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell từ nay đến năm 2030, bằng một lộ trình cải cách rất cụ thể.
Những con số được chờ đợi
Ngày 21/9/2026, FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ nhóm thị trường cận biên (Frontier) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging). Trước đó là một mốc rà soát vào ngày 21/8/2026.
Đây được xem là kết quả của nhiều năm chuẩn bị hạ tầng giao dịch, mà bước ngoặt gần nhất là việc bỏ yêu cầu ký quỹ trước 100% đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài từ tháng 11/2024.
FTSE Russell thông báo nâng hạng Việt Nam từ nhóm thị trường cận biên (Frontier) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging), với thời điểm chính thức có hiệu lực là ngày 21/9/2026. Trong ảnh: Toàn cảnh buổi làm việc tại trụ sở giữa Ủy ban chứng khoán Nhà nước và FTSE Russell ngày 5/2/2026.
Điều thị trường quan tâm nhất là quy mô dòng vốn đi kèm sự kiện thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng. Bộ phận phân tích của Chứng khoán Vietcap trong báo cáo ngày 29/7/2026 ước tính các quỹ mô phỏng chỉ số của FTSE có thể giải ngân khoảng 1,5 tỷ USD vào cổ phiếu Việt Nam.
SSI Research đưa ra con số khoảng gần 1,7 tỷ USD cho riêng nhóm quỹ thụ động. Cả hai đơn vị đều lưu ý dòng vốn thụ động thường không vào một lần mà phân bổ theo nhiều nhịp quanh thời điểm chỉ số có hiệu lực.
Đây là các dự phóng của giới phân tích với biên độ rất rộng, phụ thuộc vào tỷ trọng Việt Nam trong rổ, số mã đủ điều kiện và diễn biến vĩ mô, chứ không phải một khoản tiền đã được cam kết.
Giữa lúc đông đảo nhà đầu tư đang đếm ngược tới ngày 21/9, ngày 27/7/2026 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 1413/QĐ-TTg. Điều đáng chú ý là quyết định đặt ra một mục tiêu cao hơn hẳn: Duy trì xếp hạng thị trường chứng khoán theo tiêu chuẩn FTSE Russell và đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI và thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell từ nay đến năm 2030.
Đi kèm mục tiêu đó là những con số định lượng cho thấy tham vọng của Đề án. Đó là, phấn đấu trong giai đoạn 2026-2030: giá trị huy động vốn trên thị trường vốn đạt bình quân 2 triệu tỷ đồng/năm; tổng giá trị vốn huy động của các doanh nghiệp qua thị trường chứng khoán đạt 5,4 triệu tỷ đồng; tổng giá trị huy động vốn trái phiếu Chính phủ đáp ứng khoảng 60 - 65% nhu cầu vay của Chính phủ trong cả giai đoạn; tổng giá trị phát hành trái phiếu chính quyền địa phương đáp ứng khoảng 20% nhu cầu vay của ngân sách địa phương trong cả giai đoạn.
Trong giai đoạn 2031-2045 đạt mục tiêu giá trị huy động vốn qua thị trường vốn đóng góp từ 30-35% tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội (không bao gồm khu vực có vốn đầu tư nước ngoài); quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt 120% GDP vào năm 2045; quy mô dư nợ thị trường trái phiếu đạt 60%GDP vào năm 2045.
Một số chỉ tiêu phát triển thị trường vốn được đặt ra tại Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045.
Phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên phát triển nhà đầu tư tổ chức có tiềm lực tài chính (quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm...). Tăng tỷ trọng nhà đầu tư có tổ chức để phát triển cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân; phấn đấu đến năm 2030, giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn, thị trường chứng khoán đạt khoảng 15% GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP; quy mô tổng tài sản các quỹ hưu trí tăng trưởng bình quân 11,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030.
Rõ ràng nâng hạng thị trường chứng khoán không phải đích đến, mà là điểm xuất phát của một lộ trình dài hạn. Một thị trường vốn với sự tham gia sâu của đa dạng nhà đầu tư và ổn định, chính là kênh dẫn vốn trung, dài hạn cho doanh nghiệp, giảm bớt gánh nặng dồn lên tín dụng ngân hàng.
Vì sao nâng hạng mới chỉ là điểm khởi đầu?
Muốn giữ hạng và tiến lên nhóm cao hơn, điều kiện tiên quyết là hạ tầng thị trường chứng khoán phải tiệm cận chuẩn quốc tế.
Quyết định 1413/QĐ-TTg xác định đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trong năm 2027. Đây là mô hình mà một tổ chức trung tâm đứng ra bảo đảm thanh toán cho cả hai phía giao dịch. Mô hình này chính là mảnh ghép hạ tầng mà nhiều tổ chức xếp hạng quốc tế coi là tiêu chí then chốt để đánh giá mức độ an toàn của một thị trường.
FTSE Russell nâng hạng là sự thừa nhận với những nỗ lực cải cách của thị trường chứng khoán Việt Nam trong nhiều năm. Ảnh: Phiên giao dịch ngày 19/8 với tổng giá trị giao dịch đạt gần 15.000 tỷ đồng.
Yêu cầu thứ hai là giới hạn sở hữu nước ngoài (thường được gọi là room ngoại). Chiến lược yêu cầu rà soát Danh mục ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài, tạo cơ sở nới room ở những lĩnh vực phù hợp. Room cạn tại nhiều cổ phiếu lớn lâu nay là lý do khiến một phần dòng vốn ngoại muốn vào nhưng không có điểm đến.
Thứ ba là cơ cấu nhà đầu tư. Một thị trường mà giao dịch phần lớn do nhà đầu tư cá nhân dẫn dắt sẽ biến động mạnh hơn và khó giữ chân dòng vốn dài hạn. Việc đặt mục tiêu quy mô quỹ đầu tư chứng khoán đạt khoảng 5% GDP cho thấy hướng đi là mở rộng lớp nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, lực lượng tạo nền cho sự ổn định mà các tổ chức xếp hạng thường đánh giá cao.
Thứ tư là chất lượng quản trị và minh bạch. Quyết định đặt mục tiêu cải thiện điểm quản trị công ty theo thông lệ ASEAN và OECD để đưa Việt Nam thoát khỏi nhóm xếp hạng thấp trong khu vực trước năm 2030. Với nhà đầu tư nước ngoài, quản trị doanh nghiệp và công bố thông tin bằng chuẩn mực quốc tế nhiều khi quan trọng không kém với con số tăng trưởng, vì đó là cơ sở để họ tin vào tính bền vững của khoản đầu tư.
Cuối cùng là sự đa dạng của sản phẩm. Bên cạnh phát triển thị trường phái sinh và cải tiến bộ quy tắc xây dựng chỉ số, Đề án còn hướng tới các phân khúc mới như trái phiếu xanh, khung pháp lý cho tài sản mã hóa gắn với đề án Trung tâm tài chính quốc tế. Đây là những cấu phần đưa thị trường vốn Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn mực của các trung tâm tài chính trong khu vực.
Trao đổi với phóng viên báo Công Thương, một chuyên gia chứng khoán cho biết, việc FTSE Russell nâng hạng là sự thừa nhận với những nỗ lực cải cách của thị trường chứng khoán Việt Nam trong nhiều năm và dòng vốn tỷ USD mà giới phân tích dự phóng là cơ hội thực tế. Với nền kinh tế, ý nghĩa lớn nhất của nâng hạng không nằm ở con số vốn ngoại mua ròng trong vài tháng, mà ở chỗ thúc đẩy thị trường chứng khoán phải chuẩn hóa, “nâng chất” để trở thành một kênh dẫn vốn trung, dài hạn đáng tin cậy cho doanh nghiệp. Dòng vốn sẽ ở lại với một thị trường chứng khoán minh bạch, thanh khoản tốt và quản trị theo chuẩn quốc tế. Đó là phần việc đòi hỏi nhiều nỗ lực và đích đến dài hạn của thị trường chứng khoán nói riêng, thị trường vốn Việt Nam nói chung.