Tin Khu Vực 
Phá rừng tự nhiên để chuyển đổi trồng keo
Theo Hạt Kiểm lâm Bố Trạch, tỉnh Quảng Trị, thời gian qua trên địa bàn xã Bố Trạch xảy ra tình trạng người dân phá rừng tự nhiên với diện tích lớn, tập trung tại khu vực rừng tự nhiên thuộc Dự án vùng đệm Phong Nha - Kẻ Bàng ở các thôn Cổ Giang 1, Cổ Giang 2 (xã Hưng Trạch cũ).
Diện tích rừng tự nhiên bị người dân chặt phá để trồng cây keo.
Kết quả kiểm tra đến ngày 23/4/2026 cho thấy, trên địa bàn xã có 23 điểm biến động với 23 chủ rừng, tổng diện tích biến động 28,81 ha; trong đó có 20 điểm đã bị phá rừng với diện tích 23,64 ha và 3 điểm đã phát luống, có nguy cơ tiếp tục xâm hại rừng với diện tích 5,17 ha.
Trước đó, Trạm Kiểm lâm Xuân Sơn (Hạt Kiểm lâm Bố Trạch) đã phát hiện 3 điểm phá rừng trái pháp luật tại các lô rừng do ông Nguyễn Văn Dũng (người dân địa phương) quản lý. Trạm đã báo cáo UBND xã Bố Trạch về thực trạng quản lý rừng tự nhiên do hộ gia đình, cá nhân quản lý trên địa bàn, đồng thời đề xuất các biện pháp ngăn chặn.
Nhiều cây bị đốn hạ có đường kính lên đến gần 40 cm.
Sáng 6/5, đoàn công tác liên ngành gồm đại diện Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị, Hạt Kiểm lâm Bố Trạch, UBND xã Bố Trạch, Công an xã Bố Trạch đã tiến hành kiểm tra hiện trường.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, tại hiện trường, nhiều cây gỗ có đường kính lớn bị đốn hạ, chỉ còn trơ gốc. Một lượng lớn cây rừng đã bị chặt và vận chuyển đi nơi khác, để lại những quả đồi trơ trọi.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Ngọc Lâm - Phó Chủ tịch UBND xã Bố Trạch cho biết: “Sau khi nhận được phản ánh về diễn biến tại khu vực rừng ở thôn Cổ Giang 1 và Cổ Giang 2, UBND xã đã tổ chức lực lượng liên ngành rà soát, đánh giá, khoanh vùng các khu vực bị tác động. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các hộ dân viết cam kết không tiếp tục tác động vào rừng khi chưa có hướng xử lý”.
Các cây gỗ tự nhiên bị đốn nằm ngổn ngang trên đồi.
Ông Trần Quang Thông - Phó Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Xuân Sơn (Hạt Kiểm lâm Bố Trạch) cho biết, đơn vị thường xuyên tổ chức kiểm tra thực địa, chủ động nắm bắt thông tin từ quần chúng nhân dân để phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng. Tuy nhiên, diện tích rừng được giao quản lý rất lớn, lên tới hơn 20.600 ha, trong khi lực lượng của trạm chỉ có 3 cán bộ nên gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát toàn diện, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng.
Theo ông Thông, địa bàn rộng, địa hình phức tạp, nếu không có sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng và người dân thì rất khó kiểm soát các điểm nóng liên quan đến phá rừng. Đặc biệt, nhiều khu vực rừng nằm xa khu dân cư, giao thông khó khăn, gây trở ngại cho công tác xác minh, xử lý. Trong khi đó, một số trường hợp lợi dụng ban đêm hoặc các ngày nghỉ lễ để lén lút phát dọn, đốt thực bì, từng bước chuyển đổi sang trồng rừng sản xuất.
Ông Đoàn Văn Ngãi - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Bố Trạch cho biết, để kịp thời ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng, đơn vị đã thành lập tổ công tác tăng cường tuần tra, chốt chặn, kiểm tra tại các khu vực có nguy cơ bị xâm hại. Trong trường hợp cần thiết sẽ bổ sung lực lượng cho tổ công tác liên ngành. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan chức năng lập biên bản, đình chỉ các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực lâm nghiệp; thực hiện các biện pháp bảo vệ hiện trường, khẩn trương củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định của pháp luật.
Nhiều nguyên nhân tồn đọng
Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Công Thương, diện tích rừng tự nhiên do các hộ gia đình, cá nhân tại xã Bố Trạch quản lý có nguồn gốc từ rừng khoanh nuôi thuộc Dự án vùng đệm Phong Nha - Kẻ Bàng. Theo hồ sơ thiết kế trồng rừng và khoanh nuôi tái sinh giai đoạn 2011 - 2012 do Trung tâm Quy hoạch thiết kế Nông, lâm nghiệp Quảng Bình (nay là Trung tâm Quy hoạch thiết kế Nông, lâm, thủy sản) lập toàn xã Hưng Trạch (cũ) (nay thuộc xã Bố Trạch) có 157 hộ tham gia dự án với tổng diện tích 263,762 ha.
Các cây keo mới được trồng trên diện tích rừng tự nhiên cũ bị chặt phá.
Cụ thể, từ năm 2011, tại xã Hưng Trạch (cũ) có thực hiện dự án Vùng đệm Phong Nha Kẻ Bàng với các hạng mục trồng cây bản địa và bảo vệ rừng tự nhiên. Sau khi thực hiện xong dự án, những diện tích này được làm thủ tục cấp "Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất" cho các hộ tham gia dự án. Tuy nhiên, không rõ lý do là gì mà toàn bộ diện tích rừng tự nhiên của Dự án khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân đều ghi mục đích sử dụng là “đất có rừng trồng sản xuất”.
“Tuy nhiên, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của tất cả các chủ rừng đều ghi mục đích sử dụng là "đất có rừng trồng sản xuất", không đúng với hiện trạng thực tế”, đại diện UBND xã Bố Trạch cho biết.
Đại diện Hạt Kiểm lâm Bố Trạch cũng chia sẻ: "Không rõ lý do là gì mà toàn bộ diện tích rừng tự nhiên của Dự án khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân đều ghi mục đích sử dụng là “đất có rừng trồng sản xuất"".
Theo Hạt Kiểm lâm Bố Trạch, hằng năm các hộ dân tham gia quản lý, bảo vệ rừng đều được hưởng chính sách chi trả từ “Thỏa thuận giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ”. Trong năm 2025, có 39 hộ được nhận hỗ trợ với mức 230.000 đồng/ha/năm. Nguồn kinh phí này do Quỹ Hỗ trợ phát triển rừng thực hiện chi trả trực tiếp đến người dân, còn phía địa phương (UBND xã Hưng Trạch, huyện Bố Trạch cũ- PV) chỉ hỗ trợ rà soát, cung cấp thông tin tài khoản để việc thanh toán được thuận lợi.
Bên cạnh đó, đối với chính sách hỗ trợ các hộ gia đình quản lý, bảo vệ rừng sản xuất là rừng tự nhiên trong thời gian thực hiện đóng cửa rừng, năm 2025 địa phương có 93 hộ được nhận hỗ trợ với mức 300.000 đồng/ha từ nguồn ngân sách mục tiêu của Trung ương.
Tuy nhiên, theo đại diện UBND xã Bố Trạch, quá trình triển khai vẫn còn nhiều bất cập do diện tích rừng tự nhiên trên thực tế chưa thống nhất với số liệu cập nhật trong kết quả diễn biến rừng hằng năm. Sự chênh lệch này khiến việc xác định diện tích được hưởng hỗ trợ chưa sát với hiện trạng quản lý, bảo vệ rừng của người dân. Vì vậy, việc chi trả nguồn thu từ Thỏa thuận giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ cũng như nguồn hỗ trợ bảo vệ rừng tự nhiên thời gian qua chưa bảo đảm đầy đủ, công bằng giữa các hộ có tham gia quản lý rừng tự nhiên.
Từ thực tế trên, nhiều hộ dân đã tổ chức chặt phá rừng tự nhiên theo hiện trạng để chuyển đổi sang trồng cây keo nguyên liệu. Vì theo người dân, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân đều ghi mục đích sử dụng là “đất có rừng trồng sản xuất do đó việc chặt các loại cây khác để trồng cây keo là không sai theo giấy tờ các hộ dân đang giữ.
Bà Phan Thị Phương, trú thôn Cổ Giang 2 cho biết, gia đình có hơn 1,4 ha rừng trồng cây Huỳnh từ dự án cách đây hơn 15 năm. Tuy nhiên, cây phát triển chậm, không mang lại hiệu quả kinh tế nên khi thấy các hộ xung quanh chặt bỏ để trồng keo, gia đình bà cũng làm theo.
“Trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình ghi rõ mục đích sử dụng là "đất có rừng trồng sản xuất". Nếu ghi là rừng tự nhiên thì chúng tôi không dám chặt để trồng keo”, bà Phương nói.
Ông Nguyễn Xuân Sơn, trú thôn Cổ Giang 2, cho rằng nhiều người dân không hiểu hết các quy định pháp luật, thấy “sổ đỏ” ghi rừng trồng sản xuất nên nghĩ được phép khai thác. Ông Sơn cho biết đã chặt hạ khoảng 1,5 ha rừng cây bản địa, phơi khô để chuẩn bị đốt thực bì, trồng keo như nhiều hộ dân khác.
Theo đại diện Trạm Kiểm lâm Xuân Sơn (Hạt Kiểm lâm Bố Trạch), một số người dân nhận thấy diện tích rừng tự nhiên không mang lại hiệu quả kinh tế nên đã lén lút phá rừng để trồng keo. Dù các ngành chức năng nhiều lần vào cuộc lập hồ sơ xử lý nhưng vẫn chủ yếu dừng ở mức tuyên truyền, vận động do gặp vướng mắc pháp lý khi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi là “đất rừng trồng sản xuất”. Vì vậy, nhiều diện tích rừng tự nhiên còn lại vẫn đứng trước nguy cơ tiếp tục bị xâm hại.
Đoàn công tác liên ngành kiểm tra tại hiện trường vụ việc.
Ông Phan Ngọc Lâm - Phó Chủ tịch UBND xã Bố Trạch cho biết, xã đang gửi văn bản xin ý kiến các sở, ngành liên quan nhằm rà soát hồ sơ, điều chỉnh mục đích sử dụng đất phù hợp với hiện trạng rừng để có cơ sở pháp lý trong công tác bảo vệ. Đồng thời, địa phương tổ chức lực lượng chốt chặn đối với các trường hợp có nguy cơ tiếp tục tác động đến rừng.
"Hướng xử lý trước mắt là tuyên truyền, vận động các hộ đang quản lý rừng tự nhiên tự nguyện thực hiện thủ tục cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phù hợp với hiện trạng thực tế"- ông Lâm cho hay.
Vụ việc gần 30 ha rừng tự nhiên bị chặt phá tại xã Bố Trạch cho thấy những lỗ hổng trong công tác quản lý đất lâm nghiệp và đặt ra yêu cầu cấp bách về hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xác định rõ hiện trạng rừng và trách nhiệm quản lý của các bên liên quan. Nếu không sớm có giải pháp đồng bộ, nguy cơ những cánh rừng tự nhiên còn lại tiếp tục bị xâm hại là hiện hữu, kéo theo hệ lụy lớn về môi trường, đa dạng sinh học và sinh kế bền vững của người dân địa phương.
Theo các chuyên gia lâm nghiệp, việc đánh đổi rừng tự nhiên để lấy những cánh rừng keo ngắn ngày là cái giá quá đắt. Keo là cây trồng phục vụ nguyên liệu giấy, dăm gỗ với giá trị kinh tế không cao và chu kỳ khai thác ngắn, trong khi rừng tự nhiên mang giá trị lớn hơn rất nhiều về môi trường, đa dạng sinh học và khả năng điều hòa khí hậu. Không chỉ giữ đất, giữ nước, hạn chế sạt lở và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm, rừng tự nhiên còn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hấp thụ và lưu trữ carbon.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, những cánh rừng tự nhiên trở thành “tài sản xanh” có giá trị lâu dài thông qua các chương trình chi trả giảm phát thải và thị trường tín chỉ carbon.